„Rusztowania robocze i ochronne” to publikacja opracowana przez specjalistów zrzeszonych w Polskiej Izbie Gospodarczej Rusztowań. Autorzy w zwarty i przystępny sposób prezentują w niej zasady montażu, odbioru, nadzoru i użytkowania, współczesnych rusztowań roboczych i ochronnych. Analizują wpływ poszczególnych komponentów rusztowania na stabilność konstrukcji i jej bezpieczny montaż oraz eksploatację. Pozycja ta powinna zainteresować nie tylko projektantów, monterów, osoby nadzorujące montaż oraz przekazujące rusztowanie do eksploatacji, ale również użytkowników rusztowań. Jak pokazują statystyki, do wielu nieprawidłowych zachowań dochodzi właśnie na etapie eksploatacji. Dlatego każda osoba pracująca na rusztowaniu, a w szczególności nadzorująca wykonywanie z tej konstrukcji prac, powinna być świadoma zagrożeń i ewentualnych konsekwencji nieprawidłowego użytkowania rusztowania. Książka ta może być również podręcznikiem dla osób, które powinny być zaznajomione z podstawową technologią budowy rusztowań, np. uczniów szkół technicznych oraz studentów studiów o profilu budowlanym i pokrewnym. Z uwagi na poruszanie wielu zagadnień związanych z bezpieczeństwem, książka będzie pomocna również przedstawicielom służb bhp. W pierwszym rozdziale autorzy opisali rodzaje rusztowań oraz ich elementy. Drugi został poświęcony aktom prawym i normom technicznym regulującym funkcjonowanie rusztowań. W rozdziale trzecim opisano warunki techniczne montażu i użytkowania rusztowań systemowych. Kolejny, czwarty rozdział pokazuje warunki techniczne stosowania w rusztowaniach dodatkowych elementów wyposażenia. Piątą część poświęcono roli rusztowań jako konstrukcji ochronnych. Ostatni szósty rozdział dotyczy zagadnień związanych z nadzorem funkcjonowania rusztowań. Na końcu pracy zamieszczono słownik terminologii stosowanej w odniesieniu do poszczególnych elementów rusztowań. Problematyka kształtowania, użytkowania, odbioru i nadzoru rusztowań została opisana na podstawie aktualnego stanu prawnego oraz znacznego doświadczenia zawodowego autorów. Takie połączenie powoduje, że książka stanowi swoiste kompendium wiedzy na temat rusztowań.

Przedmowa 11 1. Wiadomości ogólne Piotr Kmiecik, Dariusz Gnot 13 1.1. Rodzaje rusztowań i ich podział 13 1.1.1. Podział rusztowań ze względu na pełnioną funkcję 14 1.1.2. Podział rusztowań ze względu na konstrukcję 22 1.1.3. Podział rusztowań ze względu na formę zabudowy 28 1.1.4. Podział rusztowań ze względu na sposób użytkowania 29 1.1.5. Podział rusztowań ze względu na sposób zachowania stabilności 32 1.1.6. Podział rusztowań ze względu na rodzaj materiału, z którego jest wykonana konstrukcja 32 1.1.7. Podział rusztowań pod względem rodzaju dokumentacji 35 1.1.8. Klasyfikacja rusztowań systemowych 37 1.2. Elementy rusztowań 39 1.2.1. Posadowienie rusztowania 40 1.2.2. Pionowe elementy konstrukcyjne – ramy/stojaki 44 1.2.3. Poziome elementy konstrukcyjne – podłużnice/poprzecznice/ramy poziome/pomosty 49 1.2.4. Stężenia 53 1.2.5. Kotwienie rusztowań 59 1.2.6. Elementy zabezpieczające 61 1.2.7. Elementy służące do komunikacji 73 1.2.8. Elementy uzupełniające 80 1.2.9. Elementy rusztowań przejezdnych 86 1.2.10. Złącza 88 1.3. Podstawowe definicje 93 Literatura do rozdziału 1 102 2. Podstawy prawne Piotr Kmiecik 105 2.1. System prawny obowiązujący w Polsce – ustawy i rozporządzenia 105 2.1.1. Reguły związane z zachowaniem bezpieczeństwa 111 2.1.2. Zawód montera rusztowań 121 2.1.3. Zestaw aktów prawnych związanych z Prawem budowlanym 127 2.1.4. Statystyka publiczna 130 2.1.5. Pozostałe obszary zastosowania rusztowań 135 2.2. Dyrektywy Unii Europejskiej 138 2.3. Konwencje i zalecenia Międzynarodowej Organizacji Pracy 148 2.4. Normy techniczne 155 2.4.1. Normy PN-M oraz PN-B 158 2.4.2. Normy PN-EN 160 2.4.3. Normy związane pośrednio z branżą rusztowań 165 2.4.4. Kontrola aktualności Polskich Norm 172 Literatura do rozdziału 2 174 3. Warunki techniczne montażu i użytkowania rusztowań systemowych Piotr Kmiecik, Dariusz Gnot 182 3.1. Obciążenia działające na rusztowania 182 3.1.1. Obciążenia użytkowe i dobór geometrii rusztowania 182 3.1.2. Obciążenia przekazywane z rusztowania na podłoże (obiekty) 193 3.2. Podłoże i posadowienie rusztowań 206 3.2.1. Wymagania dla podłoża gruntowego 207 3.2.2. Wymagania dla podłoża konstrukcyjnego 212 3.2.3. Wymagania dla podłoża pochyłego 214 3.2.4. Wymagania dla podstawek śrubowych 217 3.2.5. Wyprowadzenie podstawy rusztowania 219 3.2.6. Błędy związane posadowieniem rusztowania 221 3.3. Stężenia 223 3.3.1. Stężenia pionowe podłużne 228 3.3.2. Stężenia pionowe poprzeczne 237 3.3.3. Stężenia poziome 241 3.4. Kotwienie rusztowań przyściennych 247 3.4.1. Zasady kotwienia 248 3.4.1.1. Rusztowania bez zakrycia ochronnego 253 3.4.1.2. Rusztowania z siatkami/plandekami 255 3.4.1.3. Rusztowania wysokie 258 3.4.1.4. Rusztowania z wysięgnikami transportowymi 260 3.4.1.5. Narożniki rusztowania 261 3.4.1.6. Rusztowania z podwieszeniem na dźwigarach 263 3.4.1.7. Daszki ochronne 264 3.4.1.8. Przesunięcie punktów zakotwienia 265 3.4.2. Kontrola kotwienia 266 3.4.2.1. Sprawdzenie nośności kotew 266 3.4.3. Błędy w kotwieniu 269 3.5. Podstawowe zasady zachowania stabilności rusztowań wolno stojących 271 3.5.1. Warunek stabilności rusztowania wolno stojącego bez odciągów 272 3.6. Pomosty 277 3.6.1. Pomosty systemowe 277 3.6.1.1. Pomosty stalowe 278 3.6.1.2. Pomosty aluminiowe i aluminiowo-sklejkowe 282 3.6.1.3. Pomosty drewniane 283 3.6.1.4. Pomosty uzupełniające 284 3.6.2. Pomosty wykonane z desek niesystemowych 287 3.6.3. Warunki użytkowania pomostów 288 3.6.3.1. Szerokość strefy roboczej/pomostu 288 3.6.3.2. Praca na dwóch poziomach jednocześnie 289 3.6.4. Zabezpieczenie pomostów 292 3.6.5. Szczególne warunki montażu i eksploatacji pomostów 294 3.6.5.1. Pomosty o dużych powierzchniach 294 3.6.5.2. Pomosty w narożnikach rusztowania i zabudowie łukowej 295 3.6.6. Błędy związane z montażem i eksploatacją pomostów 300 3.7. Zabezpieczenia przed upadkiem z pomostów 303 3.7.1. Balustrady (zabezpieczenia boczne) 304 3.7.2. Krawężniki (bortnice) 309 3.7.3. Wymagania techniczne stawiane balustradom 311 3.7.4. Szczególne warunki montażu balustrad 312 3.7.4.1. Zabezpieczenie najwyższej kondygnacji rusztowania 312 3.7.4.2. Zabezpieczenie rusztowania z boku (od czoła) 313 3.7.4.3. Balustrady od strony wewnętrznej rusztowania fasadowego 314 3.7.4.4. Zabezpieczenie schodów 316 3.7.4.5. Balustrady przy wysięgnikach transportowych 317 3.7.5. Błędy związane z montażem balustrad 318 3.7.6. Poręcz wyprzedzająca 319 3.8. Komunikacja na rusztowaniach 321 3.8.1. Piony komunikacyjne na rusztowaniu 321 3.8.2. Schody (schodnie) 328 3.8.3. Błędy związane z montażem i eksploatacją pionów komunikacyjnych 330 Literatura do rozdziału 3 331 4. Dodatkowe elementy wyposażenia Robert Jurkiewicz, Piotr Kmiecik, Dariusz Gnot 335 4.1. Daszki ochronne 335 4.2. Konsole (wsporniki) – poszerzenia pomostów 343 4.3. Podwieszenie stojaków 351 4.3.1. Dźwigary kratowe 351 4.3.2. Podwieszenia na stężeniach 358 4.3.3. Odboje 361 4.4. Złącza 363 4.5. Uziemienie i instalacje piorunochronne 372 Literatura do rozdziału 4 376 5. Szczególne aspekty bezpieczeństwa montażu i użytkowania Piotr Kmiecik, Dariusz Gnot 378 5.1. Rusztowania ochronne 378 5.1.1. Ograniczenie strefy niebezpiecznej przy obiekcie 381 5.1.2. Pomosty ochronne przy krawędzi obiektów 385 5.1.2.1. Zabezpieczenia przy rusztowaniach chroniących przed upadkiem z krawędzi obiektów 394 5.1.2.2. Ochrona przed upadkiem z dachów 399 5.2. Transport pionowy mechaniczny 407 5.2.1. Warunki użytkowania wciągników i wciągarek na rusztowaniach 408 5.2.2. Dozór techniczny nad wciągarkami i wciągnikami 423 5.3. Rusztowania ruchome 427 5.4. Zabezpieczenia indywidualne przed upadkiem z wysokości 444 5.4.1. Rodzaje środków ochrony indywidualnej do pracy na rusztowaniach . . 447 5.4.2. Podstawowe zasady pracy z szelkami, amortyzatorami, linkami bezpieczeństwa i zatrzaśnikami 453 5.4.3. Dokumentacja i przeglądy sprzętu chroniącego przed upadkiem 468 5.4.4. Procedury ratunkowe 472 Literatura do rozdziału 5 475 6. Nadzór w trakcie montażu/demontażu i eksploatacji Elżbieta Nowicka-Słowik 479 6.1. Zadania i odpowiedzialność osób sprawujących nadzór 479 6.2. Odbiór techniczny rusztowań 488 6.2.1. Wpis w dzienniku budowy 488 6.2.2. Protokół odbioru technicznego 490 6.2.3. Odmowa odbioru technicznego rusztowania 492 6.3. Dokumentacja 494 6.3.1. Dokumenty używane w procesie montażu, użytkowania i rozbiórki rusztowań 494 6.3.2. Sprawdzenie rusztowania przed dopuszczeniem do użytkowania 510 6.4. Przeglądy eksploatacyjne 515 6.4.1. Przeglądy codzienne 516 6.4.2. Przeglądy dekadowe 517 6.4.3. Przeglądy doraźne 518 6.4.4. Uwagi w trakcie przeglądów 521 6.4.5. Szczególne warunki eksploatacyjne w innych sektorach przemysłu 523 Literatura rozdziału 6 525 7. Słownik terminologii rusztowaniowej Piotr Kmiecik, Dariusz Gnot 528 7.1. Słownik polsko-angielsko-niemiecki 528 7.2. Słownictwo potoczne w branży rusztowań 533 Literatura do rozdziału 7 545 Summary 547 Spis autorów fotografii i rysunków 548 Notki biograficzne autorów książki 553