Tematem rozprawy są przekształcenia tkanki miejskiej od XVIII wieku do czasów współczesnych. Na przykładzie Poznania oraz innych wybranych miast przeanalizowano, w jakim stopniu kształt przestrzenny danej struktury miejskiej jest zdeterminowany przez indywidualne cechy miejsca (przyrodnicze oraz przestrzenne), a w jakim jest skutkiem przyjętego sposobu rozbudowy. Zobrazowano w związku z tym dwa biegunowo różne warianty rozwoju struktur miejskich (addytywny i palinosemiotyczny), określono ich charakterystyczne cechy oraz najważniejsze skutki. Obszar badawczy obejmował następujące elementy tkanki miejskiej: kompozycję, kształt oraz zasięg głównych przestrzeni społecznych usytuowanie ważniejszych obiektów użyteczności publicznej oraz układ towarzyszących obszarów przyrodniczych. Na podstawie zaprezentowanych analiz wskazano przyczyny dysharmonii i braku kompozycyjnej spójności struktur miejskich. Książka została wzbogacona interesującym materiałem ilustracyjnym, w tym rysunkami autora.

Wprowadzenie 5 1. Charakterystyka elementów miastotwórczych 19 1.1. Lokacja pierwotna 23 1.2. Lokacja wtórna – nowe miasto 32 1.3. Obudowa tras komunikacyjnych wychodzących z miasta 42 1.4. Przyległe osady służebne, jurydyki i miasteczka 54 1.5. Ulica łącząca centrum z dworcem kolejowym 67 1.6. Osiedla modernistyczne 72 1.7. Podsumowanie 84 2. Przekształcenia i rozwój struktury miejskiej Poznania w ostatnich stuleciach 87 2.1. Ukształtowanie miasta do końca XVIII wieku 87 2.2. Rozwój miasta w początkach XIX wieku 111 2.2.1. Zabudowa 121 2.2.2. Przestrzenny rozwój miasta w okresie istnienia twierdzy 124 2.2.3. Zabudowa czynszowa w przestrzeni Poznania 128 2.2.4. Obiekty użyteczności publicznej 135 2.2.5. Rozbudowa miasta w pierwszym dwudziestoleciu XX wieku 138 2.2.6. Podsumowanie 142 2.3. Przestrzenny rozwój miasta w okresie międzywojennym 151 2.4. Przekształcenia centralnych obszarów miasta dokonane po II wojnie światowej 154 2.5. Podsumowanie 162 3. Kształtowanie kompozycji przestrzennych 165 3.1. Kryteria wyboru miast 165 3.2. Addytywny rozwój struktury miejskiej 167 3.3. Kształtowanie się wielowątkowych kompozycji przestrzennych w palinosemiotycznym procesie rozwoju tkanki miejskiej 176 3.4. Zjawiska będące skutkiem ingerencji w istniejącą przestrzeń miejską 190 3.5. Podsumowanie 207 4. Pejzaże miasta 215 4.1. Twórcy 216 4.2. Charakterystyka form przekazu 217 4.3. Metoda zapisu 218 5. Wnioski 245 Literatura 265 Spis rycin 273 Spis tabel 284 Summary 285

Koszyk

Przekształcenia i rozwój przestrzeni Poznania oraz wybranych miast