Publikacja to kompleksowy i praktyczny przewodnik po nowych obowiązkach gmin, powiatów i samorządów województw wynikających z ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej.
Krok po kroku omawia zadania związane m.in. z:
kierowaniem i koordynowaniem działań obrony cywilnej,
planowaniem i organizacją ewakuacji ludności,
zapewnieniem obiektów zbiorowej ochrony i miejsc doraźnego schronienia (MDS),
utrzymaniem systemów wykrywania zagrożeń, alarmowania i ostrzegania,
organizacją szkoleń i ćwiczeń,
nadzorem nad realizacją zadań przez podmioty ochrony ludności,
finansowaniem działań oraz raportowaniem o stanie przygotowań,
współdziałaniem z organami wyższego szczebla (powiat, wojewoda, RCB).
Każdy rozdział zawiera odniesienia do obowiązujących aktów prawnych, komentarze do przepisów oraz propozycje praktycznych rozwiązań, które można wdrożyć w codziennej pracy urzędu.
Książka wyróżnia się przejrzystym układem - zawiera gotowe check-listy, tabele zadań, przykłady dobrych praktyk oraz zestaw odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania. Stanowi skuteczne narzędzie wdrożeniowe, które pokazuje, jak w praktyce zorganizować skuteczny system ochrony ludności i budować odporność społeczną w czasach rosnących wyzwań bezpieczeństwa.
Publikacja jest przeznaczona dla pracowników samorządowych, urzędników, prawników, pracowników szeroko pojętej administracji publicznej odpowiedzialnych za bezpieczeństwo mieszkańców na poziomie lokalnym, a także funkcjonariuszy PSP i OSP, Policji, a także studentów prawa i administracji oraz bezpieczeństwa wewnętrznego.
Spis treści
Zawartość
Nr strony
Wykaz skrótów
Wstęp
Rozdział I. Obowiązki gminy w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej
1. Wprowadzenie
2. Najważniejszych obowiązki gminy
2.1. Kierowanie i koordynowanie realizacji zadań obrony cywilnej
2.2. Nadzorowanie realizacji zadań OC
2.3. Organizowanie współpracy między podmiotami OC
2.3.1. Współpraca na poziomie administracji publicznej
2.3.2. Współpraca z podmiotami zewnętrznymi
2.3.3. Problemy praktyczne i pułapki
2.3.4. Współpraca z podmiotami na gruncie wydanych decyzji administracyjnych
2.4. Planowanie i organizacja ewakuacji ludności
2.4.1. Jak zorganizować planowanie w urzędzie?
2.4.2. Organizacja ewakuacji ludności w gminie – ujęcie praktyczne i prawne
2.5. Zapewnienie obiektów zbiorowej ochrony i miejsc doraźnego schronienia (MDS)
2.6. Utrzymanie systemów wykrywania i alarmowania
2.7. Organizacja szkoleń, ćwiczeń i edukacji
2.8. Inwentaryzacja i ewidencjonowanie zasobów OC
2.9. Finansowanie zadań OC
2.9.1. Główne źródła finansowania
2.9.2. Zakres zadań finansowanych w gminach
2.9.3. Kto uruchamia środki i jak płyną do gmin?
2.9.4. Systemowy przepływ środków
2.9.5. Obowiązki finansowe gminy
2.9.6. Europejskie i krajowe strumienie uzupełniające
2.10. Funkcjonowanie urzędu gminy w czasie wojny
2.11. Raportowanie o stanie przygotowań gminy
2.12. Współdziałanie z organami wyższego szczebla
Rozdział II. Obowiązki powiatu w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej
1. Wprowadzenie
2. Kierowanie, nadzór i współpraca między instytucjami
3. Współdziałanie formalne (zawarcie porozumienia lub uznanie za podmiot ochrony ludności)
4. Wsparcie gmin i budowanie społecznej odporności
4.1. Pozyskiwanie i wykorzystywanie niezbędnych zasobów ochrony ludności i środków finansowych
4.2. Skierowanie, na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta), posiadanych zasobów ochrony ludności do działań na terenie gminy w sytuacjach zagrożenia
4.3. Wzmacnianie lokalnych inicjatyw dotyczących budowania społecznej odporności
4.4. Udzielanie pomocy doraźnej na obszarze powiatu
5. Zasoby i finanse – tworzenie, utrzymanie, ewidencja, wsparcie sprzętowe
6. Obiekty zbiorowej ochrony i miejsca doraźnego schronienia – planowanie, uznawanie, eksploatacja, ewidencja
7. Alarmowanie, ostrzeganie i przeciwdziałanie dezinformacji
8. Ewakuacja i pomoc humanitarna
9. Szkolenia, ćwiczenia i edukacja
10. Ciągłość działania, mobilizacja, sprawozdawczość
11. Zadania starosty wykonywane przy pomocy komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej
11.1. Koordynacja i kierowanie zadaniami ochrony ludności, koordynowanie zadań OL i OC przez podmioty ratownicze, analiza zagrożeń i ocena ryzyka, powiadamianie, ostrzeganie i alarmowanie ludności
11.2. Zasoby i ewidencje powiatowe, ewidencjonowanie powiatowych zasobów OL, prowadzenie Centralnej Ewidencji Zasobów i Centralnej Ewidencji OZO
11.3. Edukacja i budowanie społecznej odporności, popularyzowanie wiedzy z zakresu OL i OC, kształtowanie świadomości mieszkańców dotyczącej zagrożeń i zachowań
11.4. Mobilizacja i kadry ratownicze, wnioskowanie do wojewodów o nadanie przydziałów mobilizacyjnych OC, w tym dla personelu ratowniczego
Rozdział III. Obowiązki marszałka województwa w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej
1. Wprowadzenie
2. Funkcja nadzorczo -koordynacyjna
3. Funkcja wspierająco -partnerska
4. Funkcja edukacyjno -ćwiczebna
5. Funkcja w zakresie zasobów i ewidencji
6. Funkcja związana z ciągłością działania i mobilizacją
7. Funkcja sprawozdawcza i strategiczna
Rozdział IV. Odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania
1. Czy powiaty zawierają porozumienia z podmiotami wskazanymi w ustawie jako podmioty ochrony ludności?
2. Czy wojewoda zrefunduje dotychczas poniesione przez powiat wydatki na zadania własne (np. szkolenia kadry)?
3. Jak interpretować zapis „w odniesieniu do zagrożeń przekraczających obszar odpowiednio gminy, powiatu i województwa” w art. 33 ust. 5 u.o.l.o.c.? Czy działania w odniesieniu do zagrożeń lokalnych są zadaniem własnym?
4. Czy będą opracowywane nowe plany obrony cywilnej?
5. W jakim trybie PSP i PINB weryfikują miejsca doraźnego schronienia i czy mogą liczyć na środki na adaptację?
6. Czy środki na ochronę ludności i obronę cywilną będą miały charakter roczny i muszą być wydatkowane do końca roku?
7. Czy można łączyć ćwiczenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej z ćwiczeniami obronnymi?
8. Skąd czerpać informacje na temat logistyki kryzysowej (pożary, ratownictwo, opieka medyczna, psychologiczna, grzebanie zwłok itp.) w czasie działań wojennych?
9. Jak odróżnić „zagrożenie” (u.o.l.o.c.) od „sytuacji kryzysowej” (u.z.k.)?
10. Jak rozumieć obowiązek zapewnienia zasobów ochrony ludności na co najmniej trzy dni w powiecie – od kiedy liczyć ten okres?
11. Jak organy ochrony ludności mają określić wielkość zasobów (ilościowo i asortymentowo)?
12. Czy są przewidziane szkolenia dla pracowników merytorycznych gmin (analogiczne do szkoleń organizowanych dla wójtów)?
13. Czy gminy otrzymają program informatyczny do prowadzenia ewidencji zasobów?
14. Czy gminy powinny już prowadzić stały dyżur (rozporządzenie w sprawie gotowości obronnej państwa)?
15. Jak podejść do aktualizacji planów ewakuacji w gminie – stworzyć nowy plan czy uaktualnić załącznik do PZK?
16. Czy gminy mogą zawierać porozumienia z prywatnymi firmami kurierskimi w ramach akcji kurierskiej?
17. Dla jakiej liczby ludności powinny być zabezpieczone trzydniowe zapasy?
18. Czy zastępcze miejsca szpitalne muszą być obsadzone medykami – jak zabezpieczyć personel medyczny?
19. Czy gminy mają obowiązek organizować ćwiczenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej i zatwierdzać plany ćwiczeń u wojewody – kiedy będą wytyczne?
20. Skąd pozyskać środki na wyposażenie zastępczych miejsc szpitalnych?
21. W jaki sposób określić miejsca i wytyczne dotyczące budowy schronów i kto ma je sfinansować?
22. Czy budowa schronów w gminach, które ich nie mają, będzie obowiązkiem?
23. Na jaką liczbę ludności mają być przewidziane schrony i MDS?
Podsumowanie
Bibliografia
Wykaz rysunków i tabel
