Układy zbiorowe pracy i porozumienia zbiorowe. Komentarz

W komentarzu do ustawy z 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, która weszła w życie 13 grudnia 2025 r., omówiono nową regulację, ze szczególnym naciskiem na zmiany wprowadzone w porównaniu do dotychczasowych przepisów Działu XI kodeksu pracy, gdzie była uregulowana ta problematyka. Autorzy kładą nacisk na przybliżenie zmian, jakie wprowadza nowa regulacja w stosunku do przepisów dotychczasowych. Przybliżono tu takie kwestie, jak: rozszerzenie zakresu podmiotowego układów zbiorowych i porozumień zbiorowych ‒ mogą one obejmować wszystkie osoby wykonujące pracę zarobkową, a nie wyłącznie pracowników zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, dotyczy to m.in. osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych czy samozatrudnionych, rozszerzenie zakresu treści układów zbiorowych, nowy system ewidencjonowania – pełna elektronizacja rejestracji układów zbiorowych pracy i wprowadzenie Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy (KEUZP) – centralnego systemu teleinformatycznego ‒ oraz omówienie przepisów przejściowych przed uruchomieniem tego systemu, ujednolicenie zasad dotyczących porozumień zbiorowych poprzez uregulowanie ich w ustawie, wzmocnienie dialogu społecznego i rokowań zbiorowych, nowe zasady odpowiedzialności karnej i wykroczeniowej za naruszenie przepisów ustawy. Autorzy są zarówno wybitnymi przedstawicielami nauki prawa pracy, jak i praktykami, dzięki czemu komentarz łączy w sobie wątki teoretycznoprawne z praktycznym omówieniem przepisów ustawy. Publikacja jest przeznaczona dla przedstawicieli zawodów prawniczych (sędziów, adwokatów, radców prawnych zajmujących się dialogiem społecznym i rokowaniami zbiorowymi oraz codzienną obsługą pracodawców i związków zawodowych), działów HR, przedstawicieli związków zawodowych, inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy (zwłaszcza ze względu na ich rolę oskarżyciela publicznego w zakresie wykroczeń i przestępstw za naruszenie przepisów ustawy), a także dla pracowników naukowych.

Spis treści „Układy zbiorowe pracy i porozumienia zbiorowe. Komentarz” Zawartość Nr strony O Autorach 5     Wstęp 13     Wykaz skrótów 15     Ustawa z dnia 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (Dz.U. poz. 1661) 17 Art. 1. [Przedmiot regulacji] 19 Art. 2. [Definicje] 20 Art. 3. [Zakres treści układu zbiorowego pracy] 28 Art. 4. [Zakres podmiotowy zakładowego układu zbiorowego pracy] 35 Art. 5. [Zakres podmiotowy ponadzakładowego układu zbiorowego pracy] 42 Art. 6. [Objęcie emerytów i rencistów układem zbiorowym pracy] 50 Art. 7. [Podmiotowe wyłączenia z układu zbiorowego pracy] 52 Art. 8. [Niedopuszczalność określenia w zakładowym układzie zbiorowym pracy warunków wynagradzania pracowników zarządzających zakładem pracy] 59 Art. 9. [Rokowania] 63 Art. 10. [Zasady prowadzenia rokowań] 79 Art. 11. [Określenie trybu rozstrzygania kwestii spornych podczas rokowań; udział mediatora w rokowaniach] 86 Art. 12. [Informacja o sytuacji ekonomicznej pracodawcy] 91 Art. 13. [Organizacje związkowe zawierające układ zbiorowy pracy] 97 Art. 14. [Forma i okres obowiązywania układu zbiorowego pracy] 102 Art. 15. [Elementy układu zbiorowego pracy] 107 Art. 16. [Wejście w życie układu zbiorowego pracy] 111 Art. 17. [Postanowienia zakładowego układu zbiorowego pracy a postanowienia ponadzakładowego układu zbiorowego pracy] 135 Art. 18. [Obowiązki informacyjne pracodawcy] 139 Art. 19. [Wyjaśnianie treści postanowień układu zbiorowego pracy] 144 Art. 20. [Przepisy stosowane do protokołu dodatkowego do układu zbiorowego pracy] 156 Art. 21. [Ocena aktualności postanowień układu zbiorowego pracy] 157 Art. 22. [Badanie zgodności układu zbiorowego pracy z przepisami prawa pracy] 166 Art. 23. [Rozwiązanie układu zbiorowego pracy] 177 Art. 24. [Stosowanie postanowień układu zbiorowego pracy po przejściu zakładu pracy na innego pracodawcę] 192 Art. 25. [Wpływ połączenia lub rozwiązania zakładowych organizacji związkowych na stosowanie zakładowego układu zbiorowego pracy] 203 Art. 26. [Wpływ połączenia lub podziału ponadzakładowej organizacji związkowej na stosowanie ponadzakładowego układu zbiorowego pracy] 206 Art. 27. [Wystąpienie pracodawcy z ponadzakładowego układu zbiorowego pracy] 211 Art. 28. [Przepisy stosowane do międzyzakładowej organizacji związkowej] 212 Art. 29. [Rozszerzenie stosowania ponadzakładowego układu zbiorowego pracy] 214 Art. 30. [Dokumenty ewidencjonowane w Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy] 222 Art. 31. [Zgłoszenie dokumentu do Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy] 233 Art. 32. [Wyłączenie badania zgodności zgłoszonego dokumentu z przepisami prawa pracy] 237 Art. 33. [Formularz zgłoszenia dokumentu do Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy] 239 Art. 34. [Informacje podlegające obowiązkowemu zgłoszeniu do Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy] 242 Art. 35. [Przekazanie Komisji Europejskiej sprawozdania w zakresie wskaźnika zasięgu rokowań zbiorowych] 244 Art. 36. [Plan działania na rzecz wspierania rokowań zbiorowych] 248 Art. 37. [Przegląd i publikacja planu działania na rzecz wspierania rokowań zbiorowych] 258 Art. 38. [Naruszenia przepisów ustawy stanowiące przestępstwa lub wykroczenia] 259 Art. 39. [Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego] 282 Art. 40. [Nowelizacja Kodeksu pracy] 282 Art. 41. [Nowelizacja Karty Nauczyciela] 284 Art. 42. [Nowelizacja ustawy o związkach zawodowych] 285 Art. 43. [Nowelizacja ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych] 285 Art. 44. [Nowelizacja ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”] 286 Art. 45. [Nowelizacja ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw] 286 Art. 46. [Nowelizacja Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia] 286 Art. 47. [Nowelizacja ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników] 287 Art. 48. [Nowelizacja ustawy o czasie pracy kierowców] 287 Art. 49. [Nowelizacja ustawy o służbie cywilnej] 287 Art. 50. [Nowelizacja ustawy o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego] 287 Art. 51. [Przepisy przejściowe] 288 Art. 52. [Termin utworzenia KEUZP] 289 Art. 53. [Komunikat] 294 Art. 54. [Zwrot egzemplarzy] 294 Art. 55. [Pierwsze sprawozdanie] 295 Art. 56. [Plan działania] 296 Art. 57. [Limit wydatków] 296 Art. 58. [Wejście w życie] 296 Literatura 297     Skorowidz 303