Sądowe postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych

Książka przedstawia zarys sądowego postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych. W sposób usystematyzowany omawia regulacje prawne dotyczące tego postępowania – zawarte zarówno w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, jak i innych ustaw oraz w przepisach wykonawczych. Uwzględnia zmiany ustawodawcze wprowadzone w latach 2023–2025 m.in. ustawą z 5 sierpnia 2025 r. (Dz.U. poz. 1172), która w części weszła w życie 1 marca 2026 r., oraz ustawą z 9 października 2025 r. (Dz.U. poz. 1518), która weszła w życie 5 grudnia 2025 r. i 5 lutego 2026 r. Zmienione przepisy obejmują m.in.: postępowanie w sprawach o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności, skargę na czynności komornika sądowego, zarzuty przeciwko planowi podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Dotyczą one także wprowadzenia priorytetu dla elektronicznych licytacji nieruchomości. Autor przybliża uregulowania odnoszące się m.in. do: podstawy egzekucji sądowej, w tym tytułów egzekucyjnych i klauzuli wykonalności, odmowy wszczęcia egzekucji sądowej, skargi na czynności komornika sądowego, zażalenia na postanowienia sądu, zawieszenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego, sprzedaży ruchomości i nieruchomości w drodze licytacji elektronicznej, oszacowania nieruchomości, podziału sumy uzyskanej z egzekucji, egzekucji świadczeń niepieniężnych, w tym w sprawach o naruszenie dóbr osobistych. W opracowaniu powołano orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego oraz przedstawiono poglądy doktryny. Publikacja jest przeznaczona dla prawników praktyków, w tym sędziów, komorników sądowych, adwokatów i radców prawnych, doradców podatkowych, pracowników administracji oraz firm zajmujących się egzekucyjnym dochodzeniem należności. Zainteresuje także aplikantów oraz doktorantów kierunków prawniczych, a ze względu na warstwę teoretyczną – przedstawicieli doktryny.

Spis treści „Sądowe postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych” Zawartość Nr strony     Wykaz skrótów 13 Przedmowa 17 Część pierwsza ZAGADNIENIA OGÓLNE   Rozdział 1 Uwagi wstępne 21 1.1. Pojęcie i cel egzekucji oraz postępowania egzekucyjnego 21 1.2. Egzekucja a państwo 26 1.3. Rodzaje egzekucji i postępowania egzekucyjnego 32 1.4. Postępowanie egzekucyjne a postępowanie cywilne rozpoznawcze 35 1.5. Zasady postępowania egzekucyjnego 40 1.5.1. Uwagi wstępne 40 1.5.2. Zasada dyspozycyjności 42 1.5.3. Zasada formalizmu postępowania 45 1.5.4. Inne zasady 47 1.6. Pozaegzekucyjne tryby zaspokojenia wierzyciela 61 1.7. Jurysdykcja krajowa w postępowaniu egzekucyjnym 64 Rozdział 2 Źródła sądowego prawa egzekucyjnego 69 2.1. Źródła prawa egzekucyjnego 69 2.2. Problem kodyfikacji prawa postępowania egzekucyjnego 75 2.3. Literatura prawa egzekucyjnego 77 Rozdział 3 Stosunek sądowego postępowania egzekucyjnego do innych postępowań 83 3.1. Stosunek sądowego postępowania egzekucyjnego do postępowania egzekucyjnego w administracji 83 3.2. Stosunek sądowego postępowania egzekucyjnego do postępowania upadłościowego 86 3.3. Stosunek sądowego postępowania egzekucyjnego do postępowania restrukturyzacyjnego 91 3.4. Stosunek sądowego postępowania egzekucyjnego do postępowania karnego wykonawczego 97 Rozdział 4 Podmioty postępowania egzekucyjnego 103 4.1. Uwagi wprowadzające 103 4.2. Organy egzekucyjne 105 4.2.1. Rodzaje i właściwość organów egzekucyjnych 105 4.2.2. Wyłączenie sędziego i komornika sądowego 113 4.2.3. Sąd rejonowy jako sąd egzekucyjny 113 4.2.4. Nadzór sądu rejonowego nad czynnościami komornika 115 4.2.5. Nadzór administracyjny i samorządowy nad komornikiem 118 4.2.6. Odpowiedzialność odszkodowawcza i dyscyplinarna komornika 120 4.2.7. Inne organy postępowania egzekucyjnego 124 4.3. Uczestnicy właściwego postępowania egzekucyjnego 127 4.3.1. Strony 127 4.3.2. Zdolność sądowa, zdolność procesowa i legitymacja procesowa 130 4.3.3. Współuczestnictwo 133 4.3.4. Inni uczestnicy 134 4.3.5. Pełnomocnictwo w postępowaniu egzekucyjnym 135 Rozdział 5 Czynności postępowania egzekucyjnego 139 5.1. Pojęcie, rodzaje i ogólna charakterystyka 139 5.2. Pojęcie i system środków przymusu 143 Rozdział 6 Koszty postępowania egzekucyjnego 161 6.1. Pojęcie i rodzaje kosztów postępowania egzekucyjnego 161 6.2. Funkcje kosztów postępowania egzekucyjnego 170 6.3. Zwolnienie od kosztów sądowych i komorniczych oraz obniżenie opłaty komorniczej 173 6.4. Zasady zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego 176 6.5. Czasowy zasięg mocy obowiązującej ustawy o kosztach komorniczych 179 Rozdział 7 Podstawa egzekucji 183 7.1. Uwagi wstępne 183 7.2. Tytuły egzekucyjne 186 7.3. Klauzula wykonalności 197 7.3.1. Pojęcie i ogólna charakterystyka klauzuli wykonalności 197 7.3.2. Nadanie klauzuli wykonalności krajowym tytułom egzekucyjnym 199 7.4. Wydanie dalszego i ponownego tytułu wykonawczego 214 7.5. Tytuły wykonawcze szczególne 217 7.6. Europejskie tytuły wykonawcze 224 7.6.1. Rodzaje. Ogólna charakterystyka 224 7.6.2. Dostosowanie europejskiego tytułu wykonawczego 229 7.6.3. Odmowa wykonania europejskiego tytułu wykonawczego 231 7.7. Europejskie zaświadczenia, wyciągi i stwierdzenia sądu polskiego 235 7.7.1. Uwagi ogólne 235 7.7.2. Zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego 235 7.7.3. Stwierdzenie wykonalności europejskiego nakazu zapłaty 240 7.7.4. Zaświadczenie dotyczące orzeczenia wydanego w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń 241 7.7.5. Zaświadczenia dotyczące orzeczeń, ugód i innych tytułów egzekucyjnych w sprawach cywilnych i handlowych 242 7.7.6. Zaświadczenia dotyczące orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej 244 7.7.7. Wyciągi z orzeczeń, ugód i innych tytułów egzekucyjnych w sprawach alimentacyjnych 245 7.7.8. Zaświadczenia dotyczące orzeczeń obejmujących środki ochrony w sprawach cywilnych 246 Rozdział 8 Środki zaskarżenia 249 8.1. Pojęcie i systematyka środków zaskarżenia 249 8.2. Zażalenie 250 8.3. Skarga na czynności komornika i skarga na postanowienie referendarza sądowego 257 8.3.1. Skarga na czynności komornika 257 8.3.2. Skarga na postanowienie referendarza sądowego 263 8.4. Zarzuty przeciwko planowi podziału sumy uzyskanej z egzekucji 265 8.5. Skarga na plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji przez zarząd przymusowy 267 8.6. Skarga kasacyjna i skarga o wznowienie postępowania 267 8.7. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia 268 8.8. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 269 8.9. Skarga nadzwyczajna 271 Rozdział 9 Wszczęcie egzekucji i dalsze czynności egzekucyjne 275 9.1. Wszczęcie egzekucji 275 9.2. Dalsze czynności egzekucyjne 289 9.3. Zbieg egzekucji i zabezpieczenia roszczeń 296 9.3.1. Uwagi wstępne 296 9.3.2. Zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej 298 9.3.3. Zbieg egzekucji sądowych 301 9.3.4. Zbieg egzekucji i zabezpieczenia roszczeń 302 Rozdział 10 Zawieszenie, ograniczenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego 307 10.1. Uwagi wstępne 307 10.2. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego 308 10.3. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych i egzekucji 314 10.4. Ograniczenie postępowania egzekucyjnego do środków zabezpieczających 316 10.5. Umorzenie postępowania egzekucyjnego 319 Rozdział 11 Ograniczenia egzekucji 325 11.1. Uwagi ogólne 325 11.2. Ograniczenia egzekucji o charakterze podmiotowym 325 11.3. Ograniczenia egzekucji o charakterze przedmiotowym 326 Rozdział 12 Powództwa przeciwegzekucyjne 335 12.1. Uwagi wstępne 335 12.2. Powództwo opozycyjne 337 12.2.1. Rodzaje powództw opozycyjnych 337 12.2.2. Powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności 337 12.2.3. Powództwo o ustalenie nieistnienia należności 342 12.2.4. Powództwo o ustalenie utraty wykonalności tytułu egzekucyjnego i wykonawczego 344 12.2.5. Powództwo o umorzenie sądowego albo administracyjnego postępowania egzekucyjnego 344 12.3. Powództwo ekscydencyjne albo interwencyjne 345 Część druga EGZEKUCJA ŚWIADCZEŃ PIENIĘŻNYCH   Rozdział 13 Egzekucja z ruchomości 353 13.1. Uwagi wstępne 353 13.2. Zajęcie ruchomości 354 13.3. Dozór zajętych ruchomości 358 13.4. Sprzedaż 360 13.5. Sprzedaż w drodze licytacji elektronicznej 367 Rozdział 14 Egzekucja z wynagrodzenia za pracę 373 14.1. Uwagi wstępne 373 14.2. Zajęcie wynagrodzenia za pracę 375 14.3. Skutki zajęcia 376 14.4. Dalsze czynności egzekucyjne 379 Rozdział 15 Egzekucja z rachunków bankowych 381 15.1. Uwagi wstępne 381 15.2. Egzekucja z rachunku zwykłego 383 15.3. Egzekucja z rachunku wspólnego 386 15.4. Egzekucja z rachunku, na który wystawiono dowód imienny 388 Rozdział 16 Egzekucja z innych wierzytelności 391 16.1. Pojęcie innych wierzytelności 391 16.2. Ogólna charakterystyka egzekucji z innych wierzytelności 392 16.3. Zajęcie wierzytelności 393 16.4. Realizacja zajętej wierzytelności 398 Rozdział 17 Egzekucja z innych praw majątkowych 403 17.1. Pojęcie innych praw majątkowych 403 17.2. Uwagi ogólne o egzekucji z innych praw majątkowych 404 17.3. Zajęcie innego prawa majątkowego 405 17.4. Realizacja zajęcia 409 17.5. Egzekucja z instrumentów finansowych 410 Rozdział 18 Wyjawienie majątku 415 18.1. Uwagi wprowadzające 415 18.2. Przesłanki wyjawienia majątku 416 18.3. Przebieg postępowania 417 18.4. Przedmiotowy zasięg mocy obowiązującej przepisów o wyjawieniu majątku 421 Rozdział 19 Egzekucja z nieruchomości 423 19.1. Uwagi wstępne 423 19.2. Zwykła egzekucja z nieruchomości 426 19.2.1. Uwagi ogólne 426 19.2.2. Zajęcie 427 19.2.3. Opis i oszacowanie 434 19.2.4. Licytacja 438 19.2.5. Sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji elektronicznej 446 19.2.6. Przybicie 450 19.2.7. Przysądzenie własności 451 19.2.8. Przedmiotowy zasięg mocy obowiązującej przepisów o egzekucji z nieruchomości 454 19.3. Egzekucja z ułamkowej części nieruchomości 455 19.4. Egzekucja z użytkowania wieczystego 456 19.5. Uproszczona egzekucja z nieruchomości 457 19.6. Egzekucja ze statków morskich 459 19.7. Egzekucja ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz z miejsc postojowych w garażach wielostanowiskowych i garaży wolnostojących 461 19.8. Egzekucja z lokali stanowiących odrębne nieruchomości 462 Rozdział 20 Podział sumy uzyskanej z egzekucji 463 20.1. Plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji 463 20.1.1. Uwagi ogólne 463 20.1.2. Zasada uprzywilejowania 465 20.1.3. Zasada równorzędności 473 20.2. Postępowanie podziałowe 474 20.2.1. Wszczęcie postępowania 474 20.2.2. Uczestnicy postępowania 475 20.2.3. Plan podziału 477 20.2.4. Wykonanie planu podziału 480 Część trzecia SZCZEGÓLNE RODZAJE EGZEKUCJI   Rozdział 21 Egzekucja świadczeń niepieniężnych 485 21.1. Uwagi wstępne 485 21.2. Egzekucja wydania rzeczy ruchomej 485 21.3. Egzekucja wydania nieruchomości, statku albo opróżnienia pomieszczenia 487 21.4. Egzekucja wykonania czynności, którą za dłużnika może wykonać także inna osoba 491 21.5. Egzekucja wykonania czynności, której za dłużnika nie może wykonać inna osoba 493 21.6. Egzekucja zaniechania pewnej czynności lub nieprzeszkadzania czynności wierzyciela 497 Rozdział 22 Egzekucja z udziałem Skarbu Państwa, Narodowego Banku Polskiego i przedsiębiorców 501 22.1. Egzekucja z udziałem Skarbu Państwa 501 22.2. Egzekucja z udziałem Narodowego Banku Polskiego 504 22.3. Egzekucja z udziałem przedsiębiorców 505 22.3.1. Uwagi wstępne 505 22.3.2. Przedmiotowe ograniczenia egzekucji 506 22.3.3. Egzekucja przez zarząd przymusowy 507 22.3.4. Egzekucja przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego 510 Rozdział 23 Egzekucja w celu zniesienia współwłasności nieruchomości w drodze sprzedaży publicznej 515 23.1. Ogólna charakterystyka 515 23.2. Przebieg egzekucji 516 Rozdział 24 Egzekucja świadczeń alimentacyjnych 519 24.1. Cel egzekucji. Pojęcie świadczeń alimentacyjnych 519 24.2. Odrębności egzekucji 519 24.3. Fundusz alimentacyjny 523 24.4. Odpowiedzialność pracodawcy dłużnika alimentacyjnego 523 24.5. Odpowiedzialność karna dłużnika alimentacyjnego 524 Bibliografia 525