Tom IV Systemu Prawa Procesowego Cywilnego został poświęcony problematyce postępowania nieprocesowego. W 2021 r. ukazała się część 1 tego tomu pod redakcją naukową prof. Tadeusza Erecińskiego oraz prof. Kazimierza Lubińskiego prezentująca zagadnienia ogólne, które odróżniają postępowanie nieprocesowe od procesu.
Zagadnienia szczegółowe obejmują postępowania ustanowione dla poszczególnych rodzajów spraw, które są rozpoznawane w trybie nieprocesowym, i są prezentowane w kolejnych częściach tomu IV. Poszczególne postępowania nieprocesowe zostały pogrupowane na podstawie kryterium przedmiotu sprawy.
W części 4 podjęto tematykę podstawowych postępowań, które dotyczą spraw skierowanych na drogę postępowania nieprocesowego na mocy ustaw szczególnych. Omówiono postępowania:1) w sprawach nieletnich,2) w sprawach wyborczych,3) w sprawach dotyczących dokumentów,4) w sprawach z zakresu spółdzielczego prawa mieszkaniowego,5) w sprawach z zakresu prawa o notariacie,6) w sprawach z zakresu prawa morskiego7) o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej,8) w innych sprawach: ze skargi na odmowę przyjęcia zawiadomienia o utworzeniu komitetu inicjatywy ustawodawczej, dotyczące wyborów do rady powiatowej izby rolniczej, postępowania z ustawy o własności lokali, o rozstrzygnięcie w ramach zarządu nieruchomością wspólną w razie braku zgody większości właścicieli lokali, o przyznanie państwowej kompensaty przysługującej ofiarom niektórych czynów zabronionych, wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób.
Tom IV część 4 Systemu Prawa Procesowego Cywilnego pod tytułem "Postępowanie nieprocesowe. Postępowania pozakodeksowe" pod redakcją naukową Piotra Rylskiego i Marcina Walasika jest opracowaniem zbiorowym przygotowanym przez autorów reprezentujących różne ośrodki naukowe i instytucje w Polsce. Przejrzysty układ, najwyższy poziom merytoryczny i edytorski dzieła z pewnością sprawią, że publikacja będzie stanowić nieocenioną pomoc przede wszystkim dla prawników praktyków: sędziów, referendarzy sądowych, adwokatów, radców prawnych, notariuszy, komorników sądowych.
Polecamy również:
System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom 4. Postępowanie nieprocesowe Część 1 vol. 1 i 2
System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom 4 Postępowanie nieprocesowe Część 2. Postępowania z zakresu prawa osobowego, rodzinnego i rzeczowego
System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom IV Postępowanie nieprocesowe Część 3. Postępowania z zakresu prawa spadkowego i pozostałe postępowania kodeksowe
SPIS TREŚCI
Wykaz skrótów 13
Wykaz podstawowej literatury podawanej wyłącznie w zapisie skróconym 19
Przedmowa 23
Rozdział 1. Postępowanie w sprawach nieletnich 25
1. Wprowadzenie 26
2. Ogólna charakterystyka ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich 30
3. Podstawowe zagadnienia materialnoprawne 32
4. Organy postępowania 36
5. Strony postępowania 39
6. Przebieg postępowania przed sądem pierwszej instancji 41
7. Przebieg postępowania przed sądem drugiej instancji 48
8. Postępowanie wykonawcze 50
9. Uwagi końcowe 56
Rozdział 2. Postępowania w sprawach wyborczych 57
1. Rzetelność i kontrola wyborów 68
1.1. Funkcje kontroli wyborów 68
1.2. Modele kontroli 68
1.2.1. Uwagi ogólne 68
1.2.2. Standardy europejskie 69
1.2.3. Modele kontroli wyborów w Polsce w ujęciu historycznym 72
1.2.4. Sądowy model kontroli wyborów w Polsce 75
1.3. Charakter prawny działalności sądów w postępowaniach wyborczych 78
2. Postępowania w przedmiocie protestów wyborczych i stwierdzenia ważności wyborów 82
2.1. Regulacja prawa i charakter prawny postępowań (uwagi ogólne) 82
2.2. Podmioty 88
2.2.1. Sąd 88
2.2.1.1. Sąd Najwyższy w wyborach do organów centralnych 88
2.2.1.1.1. Kompetencje Sądu Najwyższego 88
2.2.1.1.2. Status Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego 89
2.2.1.2. Sądy powszechne w wyborach lokalnych (do organów samorządu terytorialnego) 95
2.2.2. Uczestnicy 97
2.2.2.1. Uczestnicy wyborów do organów centralnych 97
2.2.2.1.1. Uwagi ogólne 97
2.2.2.1.2. Wnioskodawca – skarżący 98
2.2.2.1.3. Uczestnicy 106
2.2.2.2. Wnioskodawca i uczestnicy w postępowaniu
dotyczącym wyborów lokalnych (do organów
samorządu terytorialnego) 108
2.2.2.3. Pełnomocnik procesowy 109
2.3. Przebieg postępowania 110
2.3.1. Wszczęcie postępowania 110
2.3.1.1. Uwagi ogólne 110
2.3.1.2. Protest wyborczy jako pismo procesowe inicjujące postępowanie 110
2.3.1.2.1. Uwagi wstępne 110
2.3.1.2.2. Treść protestu wyborczego 111
2.3.1.3. Termin do wniesienia protestu wyborczego 114
2.3.1.3.1. Termin w wyborach parlamentarnych 114
2.3.1.3.2. Termin w wyborach prezydenckich 117
2.3.1.3.3. Termin w wyborach lokalnych (do organów samorządu terytorialnego) 118
2.3.2. Wstępna kontrola protestu 119
2.3.2.1. Kontrola warunków formalnych protestu
przez przewodniczącego 119
2.3.2.2. Badanie dopuszczalności protestu przez sąd 120
2.3.3. Forum rozpoznawania spraw 122
2.3.4. Kognicja sądów 123
2.3.5. Postępowanie dowodowe 128
2.3.6. Cofnięcie protestu 131
2.4. Orzeczenia 131
2.4.1. Uwagi ogólne 131
2.4.2. Zasady orzekania 132
2.4.2.1. Zasady orzekania w sprawach wyborczych ogólnopolskich 132
2.4.2.2. Zasady orzekania w wyborach lokalnych (do samorządu terytorialnego) 135
2.4.3. Treść orzeczeń 136
2.4.3.1. Treść postanowienia-opinii 136
2.4.3.2. Treść uchwał 137
2.4.3.2.1. Treść uchwał co do wyborów parlamentarnych 137
2.4.3.2.2. Treść uchwał co do wyborów Prezydenta 138
2.4.3.3. Treść orzeczeń w sprawach lokalnych 139
2.4.4. Charakter prawny orzeczeń 140
2.4.4.1. Charakter prawny orzeczeń wydawanych w sprawach ogólnokrajowych 140
2.4.4.2. Charakter prawny orzeczeń wydawanych w wyborach lokalnych (do organów samorządu terytorialnego) 144
2.4.5. Termin wydania orzeczeń 145
2.4.5.1. Termin wydania orzeczeń w przedmiocie wyborów parlamentarnych 145
2.4.5.2. Termin wydania orzeczeń w przedmiocie wyborów na urząd Prezydenta RP 146
2.4.5.3. Termin wydania orzeczeń w przedmiocie wyborów lokalnych (do organów samorządu terytorialnego) 147
2.5. Środki zaskarżenia 147
2.5.1. Środki zaskarżenia orzeczeń wydawanych w wyborach do organów centralnych 147
2.5.2. Środki zaskarżenia orzeczeń wydawanych w wyborach lokalnych (do organów samorządu terytorialnego) 150
2.6. Wykonanie orzeczeń 151
2.6.1. Wykonanie orzeczeń wydawanych w wyborach parlamentarnych 151
2.6.2. Wykonanie orzeczeń wydawanych w wyborach prezydenckich 152
2.6.3. Wykonanie orzeczeń wydawanych w wyborach lokalnych (do organów samorządu terytorialnego) 153
3. Postępowanie w sprawie rozpowszechniania materiałów wyborczych obejmujących nieprawdziwe informacje 154
3.1. Regulacja prawna i charakter prawny postępowania 154
3.2. Podmioty 158
3.2.1. Sąd 158
3.2.2. Uczestnicy 158
3.2.2.1. Wnioskodawca 159
3.2.2.2. Pozostali uczestnicy 160
3.3. Przebieg postępowania 162
3.3.1. Uwagi ogólne 162
3.3.2. Wszczęcie postępowania 163
3.3.2.1. Ramy czasowe 163
3.3.2.2. Wniosek jako pismo procesowe inicjujące postępowanie 164
3.3.3. Doręczenia 166
3.3.4. Forum rozpoznania spraw 166
3.3.5. Kognicja sądów 167
3.3.6. Postępowanie dowodowe 168
3.4. Orzeczenia 169
3.4.1. Zasady orzekania 169
3.4.2. Treść orzeczeń 170
3.4.3. Termin do wydania orzeczenia 171
3.4.4. Doręczenia orzeczeń 172
3.5. Środki zaskarżenia 173
3.6. Wykonanie orzeczenia 176
4. Pozostałe postępowania wyborcze 177
4.1. Postępowania w przedmiocie rejestru i spisu wyborców 177
4.1.1. Regulacja i charakter prawny postępowań 177
4.1.2. Podmioty 179
4.1.2.1. Sąd 179
4.1.2.2. Uczestnicy 179
4.1.3. Przebieg postępowania 180
4.1.4. Orzeczenia 182
4.2. Postępowania w przedmiocie powstania komitetu wyborczego i list kandydatów oraz wytycznych i wyjaśnień Państwowej Komisji Wyborczej 184
4.2.1. Regulacja i charakter prawny postępowań 184
4.2.2. Podmioty 185
4.2.2.1. Sąd 185
4.2.2.2. Uczestnicy 186
4.2.3. Przebieg postępowania 186
4.2.4. Orzeczenia 188
4.3. Postępowanie w przedmiocie odrzucenia sprawozdania finansowego i przepadku 190
4.3.1. Regulacja i charakter prawny postępowań 190
4.3.2. Podmioty 191
4.3.3. Przebieg postępowania 192
4.3.4. Orzeczenia 193
4.3.5. Przepadek korzyści majątkowych 194
4.4. Postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia i utraty mandatu posła i senatora 194
4.4.1. Regulacja i charakter prawny postępowań 194
4.4.2. Podmioty 195
4.4.3. Przebieg postępowania 195
4.4.4. Orzeczenia 196
Rozdział 3. Postępowanie w sprawach dotyczących dokumentów 198
1. Postępowanie w sprawach o odtworzenie dyplomów i świadectw
ukończenia nauki 199
1.1. Wprowadzenie 199
1.2. Przebieg postępowania 200
2. Postępowanie w sprawach o umorzenie dokumentów 204
2.1. Wprowadzenie 204
2.2. Zagadnienia procesowe 211
2.2.1. Uzasadnienie trybu postępowania 211
2.2.2. Uczestnicy postępowania 211
2.2.3. Właściwość sądu 212
2.2.4. Wiosek o umorzenie dokumentu 212
2.2.5. Zabezpieczenie wniosku 213
2.2.6. Przebieg postępowania 214
2.2.7. Środki zaskarżenia 217
3. Przepisy szczególne o umarzaniu dokumentów. Weksle i czeki 217
Rozdział 4. Postępowanie w sprawach z zakresu spółdzielczego prawa mieszkaniowego 227
1. Postępowanie o rozstrzygnięcie między kilkoma uprawnionymi o zachowaniu roszczeń o zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu 228
1.1. Zagadnienia materialnoprawne 228
1.2. Zagadnienia procesowe 235
2. Postępowanie o wyznaczenie przedstawiciela kilku spadkobierców spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu lub domu jednorodzinnego 241
2.1. Zagadnienia materialnoprawne 241
2.2. Zagadnienia procesowe 244
3. Postępowanie w sprawie o rozstrzygnięcie w przedmiocie członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej, jeżeli spółdzielcze własnościowe prawo
do lokalu, prawo odrębnej własności lokalu albo ekspektatywa własności
należy do kilku osób 246
4. Postępowanie o ustanowienie odrębnej własności lokalu (art. 49 u.s.m.) 248
Rozdział 5. Postępowanie w sprawach z zakresu prawa o notariacie 252
1. Ogólna charakterystyka postępowań 253
2. Zagadnienia materialnoprawne 262
3. Organy postępowań 269
4. Uczestnicy postępowania 276
5. Przebieg postępowań 282
6. Orzekanie 286
7. Zaskarżanie orzeczeń 290
8. Zmiana lub uchylenie orzeczenia 295
Rozdział 6. Postępowanie w sprawach z zakresu prawa morskiego 298
1. Uwagi wstępne 300
2. Postępowanie w sprawach o ustanowienie i podział funduszu ograniczenia odpowiedzialności za roszczenia morskie 305
2.1. Uwagi ogólne 305
2.2. Istota i skutki ustanowienia funduszu ograniczenia odpowiedzialności
za roszczenia morskie 309
2.3. Przebieg postępowania o ustanowienie i podział funduszu ograniczenia odpowiedzialności za roszczenia morskie 319
2.4. Postępowania w sprawie ograniczenia odpowiedzialności z tytułu szkód spowodowanych zanieczyszczeniem przez statki 341
3. Postępowanie w sprawach z zakresu rejestru okrętowego 343
3.1. Uwagi ogólne 343
3.2. Charakter rejestru okrętowego i skutki prawne wpisu do rejestru 351
3.3. Organizacja rejestru okrętowego 354
3.4. Przebieg postępowania rejestrowego 359
3.4.1. Dokonanie zgłoszenia lub złożenie wniosku o wpis do rejestru okrętowego 359
3.4.2. Rozpoznanie sprawy rejestrowej 370
3.4.3. Orzeczenia izb morskich pierwszej instancji w sprawach rejestrowych 372
3.4.4. Środki zaskarżenia od orzeczeń w sprawach rejestrowych 376
3.5. Koszty postępowania rejestrowego 382
Rozdział 7. Postępowanie o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej 385
1. Ogólna charakterystyka postępowania 391
2. Zagadnienia materialnoprawne 401
2.1. Uwagi ogólne 401
2.2. Przesłanki z art. 373 ust. 1 i 3 oraz art. 374 pr. up. 403
2.3. Przesłanki negatywne 408
2.4. Pozostała problematyka przesłanek materialnoprawnych orzeczenia zakazu. Odesłanie 413
2.5. Istota sankcji zakazu z art. 373 ust. 1 i 3 oraz art. 374 pr. up. 414
3. Sąd 423
3.1. Jurysdykcja krajowa 423
3.2. Właściwość sądu 425
3.3. Skład sądu 429
4. Uczestnicy postępowania 431
4.1. Wnioskodawca 431
4.2. Osoba, wobec której ma być orzeczony zakaz 447
4.3. Problem innych uczestników 454
5. Wniosek 455
6. Przebieg postępowania w ujęciu ogólnym 457
7. Przedmiot postępowania dowodowego i sposób dokonywania ustaleń 461
8. Orzekanie 471
9. Skutki prawne orzeczenia 479
10. Zaskarżenie orzeczenia co do istoty sprawy 493
11. Dopuszczalność ponownego orzekania oraz problem zmiany lub uchylenia prawomocnego orzeczenia 494
Rozdział 8. Postępowania w innych sprawach 498
1. Postępowanie ze skargi na odmowę przyjęcia zawiadomienia o utworzeniu komitetu inicjatywy ustawodawczej 504
1.1. Uwagi wprowadzające 504
1.2. Wymagania formalne zawiadomienia o utworzeniu komitetu inicjatywy ustawodawczej 505
1.3. Postanowienie Marszałka Sejmu w przedmiocie przyjęcia zawiadomienia o utworzeniu komitetu inicjatywy ustawodawczej (art. 6 u.w.i.u.o.) 513
1.4. Postępowanie przed Sądem Najwyższym ze skargi na postanowienie Marszałka Sejmu o odmowie przyjęcia zawiadomienia o utworzeniu komitetu inicjatywy ustawodawczej 515
1.5. Postanowienie Marszałka Sejmu o odmowie przyjęcia projektu ustawy (art. 11 u.w.i.u.o.) i postępowanie przed Sądem Najwyższym 520
2. Postępowanie dotyczące wyborów do rady powiatowej izby rolniczej 523
2.1. Zagadnienia materialnoprawne 523
2.2. Postępowanie ze skargi w przedmiocie spisu uprawnionych do udziału w głosowaniu 525
3. Postępowania z ustawy o własności lokali 527
3.1. Postępowanie o powierzenie innemu wykonawcy dalszego wykonywania umowy deweloperskiej 527
3.1.1. Wprowadzenie 527
3.1.2. Postępowanie w przedmiocie wykonania zastępczego 530
3.1.2.1. Uwagi ogólne 530
3.1.2.2. Wniosek o wszczęcie postępowania 530
3.1.2.3. Uczestnicy postępowania 531
3.1.2.4. Przedmiot orzekania 532
3.1.2.5. Zaskarżenie orzeczenia 534
3.2. Postępowanie o rozstrzygnięcie – w ramach zarządu nieruchomością wspólną – w razie braku zgody większości właścicieli lokali 535
3.2.1. Wprowadzenie 535
3.2.2. Postępowanie w sprawie o rozstrzygnięcie sądu w ramach zarządu nieruchomością wspólną 537
3.2.2.1. Uwagi ogólne 537
3.2.2.2. Legitymacja do złożenia wniosku 538
3.2.2.3. Uczestnicy postępowania 540
3.2.2.4. Treść wniosku 541
3.2.2.5. Przebieg postępowania 543
3.2.2.6. Orzekanie 544
3.2.2.7. Zaskarżenie orzeczenia 546
4. Postępowanie o przyznanie państwowej kompensaty przysługującej ofiarom niektórych czynów zabronionych 547
4.1. Zagadnienia materialnoprawne – wprowadzenie 547
4.1.1. Uwagi ogólne 547
4.1.2. Implementacja dyrektywy 551
4.1.3. Katalog szkód podlegających kompensacji 554
4.2. Zagadnienia procesowe 557
4.2.1. Tryb postępowania 557
4.2.2. Jurysdykcja krajowa 559
4.2.3. Właściwość sądu. Organy postępowania 560
4.2.4. Uczestnicy postępowania 562
4.2.5. Wniosek o przyznanie państwowej kompensaty 569
4.2.6. Zabezpieczenie wniosku o przyznanie państwowej kompensaty 575
4.2.7. Termin do ubiegania się o państwową kompensatę 577
4.2.8. Wpływ zasady subsydiarności państwowej kompensaty na zakres
ustaleń sądu 577
4.2.9. Ustalenia sądu w przedmiocie czynu zabronionego 582
4.2.10. Orzekanie – kognicja sądu, związanie wnioskiem, ius moderandi 590
4.2.11. Zaskarżenie orzeczenia w przedmiocie państwowej kompensaty 595
4.2.12. Wypłata państwowej kompensaty 595
5. Postępowanie wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób 596
5.1. Wprowadzenie 596
5.2. Przebieg postępowania 599
5.2.1. Uczestnicy postępowania 599
5.2.2. Reprezentacja 600
5.2.3. Wniosek o wszczęcie postępowania 601
5.2.3.1. Uwagi ogólne 601
5.2.3.2. Termin do złożenia wniosku 605
5.2.3.3. Zabezpieczenie roszczenia 606
5.2.4. Organy postępowania 609
5.2.5. Rozpoznanie sprawy 610
5.2.6. Kognicja sądu 614
5.2.7. Orzekanie 615
5.2.8. Środki zaskarżenia i zmiana prawomocnego orzeczenia 628
Skorowidz przedmiotowy 641
Autorzy 647
