W publikacji autorzy odpowiadają na fundamentalne pytania: dlaczego niektóre zbrodnie pozostają niewykryte przez lata, jak dochodzi do błędów w postępowaniach oraz w jaki sposób współczesne metody pozwalają dziś je naprawić. Pokazują, że skuteczne powroty do dawnych śledztw wymagają przede wszystkim rzetelnej analizy, interdyscyplinarnej wiedzy i krytycznego spojrzenia na przeszłe decyzje procesowe. Autorzy w przystępny sposób omawiają: nowoczesne metody wykrywcze, takie jak fenotypowanie DNA, genealogia genetyczna, analiza kryminalna, obrazowanie 3D czy wykorzystanie mediów społecznościowych, metodykę analizy akt starych spraw, prawne i procesowe uwarunkowania wznowień postępowań, rolę zespołów typu „Archiwum X”, czyli specjalnych grup śledczych, zajmujących się nierozwiązanymi zbrodniami sprzed lat. Integralną część książki stanowią szczegółowe studia przypadków, ukazujące zarówno spektakularne sukcesy, jak i porażki śledczych – bez uproszczeń i mitologizacji pracy operacyjnej. To publikacja dla tych, którzy chcą zrozumieć mechanizmy stojące za najtrudniejszymi sprawami kryminalnymi oraz realne możliwości dochodzenia do prawdy mimo upływu czasu.

Spis treści „Z ARCHIWUM X. Śledztwa w sprawach o zabójstwa, w których nie wykryto sprawcy” Zawartość Nr strony     Wstęp (Michał Gabriel -Węglowski, Paweł Waszkiewicz) 11     CZĘŚĆ I ZAGADNIENIA ANALITYCZNE   Rozdział 1 Nie ma zbrodni doskonałej (Michał Białęcki, Grzegorz Kulon) 19     Rozdział 2 Analiza sprawy – perspektywa prokuratorska (Michał Gabriel -Węglowski) 35     Rozdział 3 Błędy śledcze (Michał Gabriel -Węglowski) 67     Rozdział 4 Przedawnienie zbrodni zabójstwa (Michał Gabriel -Węglowski, Jacek Potulski) 79     Rozdział 5 Podstawowe problemy spraw z tzw. Archiwum X (Alfred Staszak) 87     Rozdział 6 Analiza spraw zabójstw, w których nie wykryto sprawcy – perspektywa naukowa 101 1. Wprowadzenie 101 2. Analiza spraw 103 2.1. Lektura akt sprawy 103 2.2. OSINT 103 2.3. Karty postaci 105 2.4. Linie czasu postaci 107 2.5. Powiązania pomiędzy postaciami 107 2.6. Analiza zebranego materiału dowodowego 108 2.7. Wizja lokalna (porównanie z mapami/zdjęciami z czasu zdarzenia) 109 2.8. Wersje kryminalistyczne 110 2.9. Rekomendacje 112 3. Uwagi końcowe 113     Rozdział 7 Analiza kryminalna jako narzędzie wspomagające działalność Policji (Krystian Wojciechowski) 115 1. Wprowadzenie 115 2. Podstawy prawne 116 3. Kim jest analityk kryminalny 117 4. Zadania analityka 118 5. Zakres zastosowania analizy kryminalnej 121 6. Struktura organizacyjna 122     CZĘŚĆ II ZAGADNIENIA SPECJALISTYCZNE   Rozdział 8 Zastosowanie badań antroposkopijnych w procesach wykrywczym i karnym (Krzysztof Berg, Dariusz Zajdel) 125     Rozdział 9 Wykorzystanie archiwów publicznych w kwerendach informacyjnych (Piotr Borysiuk) 143     Rozdział 10 Profilowanie geograficzne (Michał Górski) 149 1. Wprowadzenie 149 2. Podstawy teoretyczne 150 3. Kompletność oraz długość serii 153 4. Rys historyczny 154 5. Sukcesy, porażki i trafność profilowania 155 6. Sprawcy nieseryjni 156 7. Poszukiwanie ukrytych zwłok 156     Rozdział 11 Fenomen programu „997” na tle mediatyzacji zbrodni – zarys problemu (Krzysztof Grzegorzewski) 159 1. Wprowadzenie 159 2. Fenomen „Magazynu Kryminalnego 997” i jego znaczenie dla pracy śledczych 161 2.1. Kulisy powstania formatu 161 2.2. Kształt formalny i etapy tworzenia programu 162 3. Sprawy niewykryte a współczesne przekazy telewizyjne 165     Rozdział 12 Poszukiwania terenowe ukrytych zwłok (Jan Jagiełło, Agata Thannhäuser) 167 1. Wstęp 167 2. Etap analiz wstępnych 167 2.1. Analiza zdjęć lotniczych i satelitarnych 168 2.2. Dane z lotniczego skanowania laserowego (LiDAR) 170 3. Etap nieinwazyjnych badań terenowych (prospekcja archeologiczna i geofizyczna) 172 3.1. Prospekcja magnetyczna 173 3.2. Prospekcja georadarowa 174 4. Etap terenowych badań inwazyjnych 175 4.1. Odwierty 175 4.2. Wykopy sondażowe 176 4.3. Wykopy szerokopłaszczyznowe 177     Rozdział 13 Rola czynności operacyjnych w postępowaniu wykrywczym (Jacek Kudła) 183     Rozdział 14 Analiza psycholingwistyczna tekstu (Joanna Krupa) 189 1. Wprowadzenie 189 2. Badanie nad stylem indywidualnym i analiza autorstwa tekstu 190 3. Analiza psycholingwistyczna i weryfikacja wiarygodności tekstu 192 4. Listy w sprawie uprowadzenia i zabójstwa Krzysztofa Olewnika 194     Rozdział 15 Ujawnianie i zabezpieczanie śladów entomologicznych (Paweł Leśniewski) 197 1. Rodzaje śladów entomologicznych 197 2. Entomologiczny pakiet kryminalistyczny 208 3. Miejsca ujawniania śladów entomologicznych 209 4. Zabezpieczanie form stadialnych owadów 213 5. Zabezpieczanie dorosłych owadów 219     Rozdział 16 Wykorzystanie technologii obrazowania 3D w opiniowaniu medyczno-sądowym i analizach kryminalistycznych (Wojciech Tunikowski, Krzysztof Maksymowicz) 223 1. Wprowadzenie 223 2. Podstawy teoretyczne i zasady działania technologii obrazowania 3D 224 2.1. Podstawy teoretyczne 224 2.2. Zasady działania – procedura opracowania analizy i opinii 225 2.3. Analiza i opinia 229 2.4. Wykorzystanie sztucznej inteligencji 229 2.5. Ograniczenia i błąd pomiarowy 229 3. Zastosowanie w praktyce kryminalistycznej 231 3.1. Procedura formalna 231 4. Wartość dowodowa 234 5. Podsumowanie i praktyczne wskazówki 235     Rozdział 17 Zagadnienia profilowania psychologicznego sprawcy (Karolina Olszak -Häußler) 237 1. Rozwój historyczny 237 2. Charakterystyka profilowania, oczekiwania i potrzeby profilera 238 3. Ograniczenia procesu profilowania i jego wyników 240 4. Czy opinia profilera może być przydatna? 246     Rozdział 18 Wykładniki zagrożenia serią przestępstw zabójstw (seksualnych) z punktu widzenia psychologii sądowej (Beata Pastwa -Wojciechowska) 249 1. Wprowadzenie 249 2. Seryjni zabójcy seksualni 250 2.1. Psychopatia 251 2.2. Współwystępowanie innych zaburzeń 252 2.3. Doświadczone traumy w okresie dzieciństwa 253 2.4. Wzorzec zachowania seksualnego 254 3. Podsumowanie 257     Rozdział 19 Seksualność osób z zaburzeniami osobowości a popełnianie przestępstw seksualnych (Beata Pastwa -Wojciechowska) 259 1. Wprowadzenie 259 2. Zaburzenia osobowości 260 3. Współwystępowanie zaburzeń osobowości z innymi zaburzeniami 263 4. Seksualność człowieka 264 5. Zaburzenia seksualności osób z zaburzeniami osobowości 266 6. Poczytalność sprawcy a przestępstwa seksualne 270 7. Podsumowanie 271     Rozdział 20 Zagadnienia profilowania psychologicznego sprawcy – perspektywa druga (Justyna Poznańska -Łobocka) 273 1. Wstęp 273 2. Możliwości wykorzystania profilowania psychologicznego w sprawach zabójstw – charakterystyka procesu profilowania 275 3. Zakres ekspertyzy i wpływ profilowania na proces wykrywczy 278 4. Podsumowanie 280     Rozdział 21 Kryminalistyczne fenotypowanie DNA (Magdalena Spólnicka) 281 1. Wprowadzenie 281 2. Fenotypowanie DNA 282 3. Badania wieku w kryminalistyce 282 4. Przykłady światowe 283 4.1. USA – Parabon NanoLabs 283 4.2. Holandia – pierwsze użycie FDP i FDP w mieszaninie DNA w Europie 283 4.3. Australia – wizerunek na podstawie DNA w śledztwie sprzed 40 lat 284 4.4. Kanada – użycie fenotypowania DNA przez policję w Edmonton (2019–2022) 285 4.5. Podwójne zabójstwo we Wrocławiu (2015) 285 4.6. Identyfikacja historyczna Mikołaja Kopernika i Władysława Sikorskiego 286 5. Procedura laboratoryjna krok po kroku 286 6. Zastosowanie w śledztwach 287 7. Wyzwania prawne i etyczne 287 8. Wiarygodność metody fenotypowania 288 8.1. Obszary o wysokiej wiarygodności naukowej 288 8.2. Obszary o ograniczonej wiarygodności naukowej 289 9. Polskie projekty strategiczne – AEVITAS i NEXT 290 10. Ograniczenia i konieczność ostrożnej interpretacji 291 11. Kierunki rozwoju 291     Rozdział 22 Genealogia genetyczna w kryminalistyce (Marta Sobota) 293 1. Wprowadzenie 293 2. Definicja i metoda 293 3. Etapy i metodologia śledczej genealogii genetycznej 294 4. Wyzwania śledczej genealogii genetycznej 297 5. Podsumowanie 298     Rozdział 23 Wykorzystanie mediów społecznościowych w sprawach typu cold case (Paweł Waszkiewicz) 301 1. Wprowadzenie 301 2. OSINT i SOCMINT w pracy organów ścigania 302 3. Poszukiwanie informacji w mediach społecznościowych – metody i narzędzia 304 4. Wykorzystanie mediów społecznościowych w praktyce śledczej cold cases 306 5. Przykłady użycia SOCMINT 308 6. Ograniczenia, ryzyka i wyzwania związane z SOCMINT 310 6.1. Wiarygodność informacji i zacieranie śladów 310 6.2. Dostępność danych 311 7. Technicznoprawne aspekty zabezpieczania i autentyczności 312 8. Podsumowanie 313     Rozdział 24 Mechanizmy współpracy międzynarodowej oraz rola Eurojustu i Europolu w ustalaniu sprawców (Paweł Wąsik) 315     Rozdział 25 Podstawowe zagadnienia badań poligraficznych (Jerzy Wojciechowski) 323 1. Wprowadzenie 323 2. Podstawy prawne prowadzenia badań poligraficznych w sprawach karnych 324 3. Rodzaje testów i ich podstawy teoretyczne oraz skuteczność 325 3.1. Test pytań kontrolnych (CQT) 326 3.1.1. Budowa testu pytań kontrolnych 326 3.1.2. Podstawy teoretyczne CQT 328 3.1.3. Skuteczność CQT 329 3.1.4. CQT – krótkie podsumowanie 331 3.2. Test ukrywanych informacji (CIT) 331 3.2.1. Budowa CIT 331 3.2.2. Podstawy teoretyczne CIT 332 3.2.3. Skuteczność CIT, ograniczenia i mniej typowe przykłady zastosowania 333 4. Możliwość stosowania technik przeciwdziałania 335 5. Badania poligraficzne w sprawach tzw. Archiwum X 336     CZĘŚĆ III STUDIA PRZYPADKÓW   Rozdział 26 Mroczna tajemnica dziadka (Rafał Kaczyński) 341     Rozdział 27 Zabójstwo z pamiętnika (Robert Kącki) 351     Rozdział 28 Śmierć nad Wisłą (Małgorzata Komsta) 355     Rozdział 29 Zbrodnia bez kary? (Piotr Kosmaty) 361     Rozdział 30 Dwie twarze sprawcy (Arkadiusz Górniak) 369     Rozdział 31 W ostatniej minucie gry… (Jakub Januszkiewicz) 377     Rozdział 32 Ślady na duszy (Paweł Waszkiewicz) 383 1. Archiwum X 383 2. Śledztwo w sprawie zabójstwa Katarzyny Zowady i proces Roberta J. 384 3. Jasnowidz, ślady na duszy ludzkiej, impresjonistyczna teoria kryminalistyczna 387 4. Widzenie tunelowe 390 5. Podsumowanie 392     Rozdział 33 Bez przedawnienia (Tomasz Boduch, Katarzyna Płończyk) 393 1. Wstęp 393 2. Stan faktyczny i losy postępowań karnych 394 3. Przedawnione czy nieprzedawnione? 398 4. Podsumowanie 403     Bibliografia 405