Zasada in dubio pro tributario w procesie wykładni prawa podatkowego

Zasada in dubio pro tributario uchodzi za jedno z najważniejszych osiągnięć polskiego prawa podatkowego ostatnich lat. W teorii ma chronić podatnika w sytuacjach nieusuwalnych wątpliwości interpretacyjnych, w praktyce jednak jej stosowanie budzi liczne kontrowersje. Książka przedstawia kompleksową analizę tej zasady – od genezy i procesu legislacyjnego, poprzez jej normatywne ujęcie w art. 2a Ordynacji podatkowej, aż po praktykę orzeczniczą sądów administracyjnych. Autorzy konfrontują polskie rozwiązania z regulacjami obowiązującymi w innych państwach oraz wskazują na różnice w podejściu do ochrony podatnika. Publikacja odpowiada na następujące pytania: • Czy literalne brzmienie art. 2a o.p. jest wykonalne? • Jakie są granice stosowania zasady in dubio pro tributario w praktyce? • Czy in dubio pro tributario może być skutecznym narzędziem poprawy jakości prawa podatkowego? Książka przeznaczona jest dla praktyków prawa podatkowego, sędziów, doradców podatkowych, przedsiębiorców oraz wszystkich, którzy chcą zrozumieć, dlaczego piękne idee w prawie podatkowym tak często rozmijają się z rzeczywistością.

1. WPROWADZENIE 4 2. IN DUBIO PRO TRIBUTARIO – TERMINOLOGIA I ASPEKTY ZASADY 5 2.1. IN DUBIO PRO TRIBUTARIO I TERMINY POKREWNE 5 2.2. DWA ASPEKTY ZASADY IN DUBIO PRO TRIBUTARIO 9 2.3. IN DUBIO PRO TRIBUTARIO - RÓŻNE KONKURENCYJNE (?) OBLICZA ZASADY 13 2.4. IN DUBIO PRO TRIBUTARIO – JESZCZE INTERPRETACJA CZY JUŻ BEZRADNOŚĆ INTERPRETATORA? 16 3. KSZTAŁTOWANIE SIĘ I ROZWÓJ ZASADY IN DUBIO PRO TRIBUTARIO 19 3.1. WPROWADZENIE 19 3.2. ZASADA ANTYCZNA? 20 3.3. PRAPOCZĄTKI IN DUBIO PRO TRIBUTARIO U SCHYŁKU PRL 23 3.4. ORZECZNICTWO SĄDÓW W POCZĄTKOWYM OKRESIE KSZTAŁTOWANIA SIĘ OBECNEGO SYSTEMU PODATKOWEGO PRZED NORMATYWIZACJĄ ZASADY IN DUBIO PRO TRIBUTARIO 25 3.5. DOKTRYNA PRAWA PODATKOWEGO A KSZTAŁTOWANIE SIĘ ZASADY IN DUBIO PRO TRIBUTARIO 29 3.6. TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY UTRWALA DOROBEK ORZECZNICTWA I DOKTRYNY PRAWA PODATKOWEGO 33 3.7. UZNANA ZASADA “TYLKO” KONSTYTUCYJNA 38 3.8. NORMATYWIZACJA ZASADY KONSTYTUCYJNEJ NA POZIOMIE USTAWOWYM 42 3.8.1. Wprowadzenie 42 3.8.2. Inicjatywa Prezydenta RP 43 3.8.3. Uzasadnienie projektu ustawy a rzeczywistość 44 3.8.4. Krytyczne opinie autorytetów prawniczych 45 3.8.5. Praktycy popierają projekt 48 3.8.6. Rada Konsultacyjna Prawa Podatkowego – popiera, ale zgłasza uwagi 49 3.4.7. Koniec prac legislacyjnych i nieoczekiwane referendum 51 3.9. NORMATYWIZACJA ZASADY IN DUBIO PRO TRIBUTARIO CZY USTAWA TYLKO SYMBOLICZNA? 54 4. KU OGÓLNEJ ZASADZIE ROZSTRZYGANIA WĄTPLIWOŚCI NA KORZYŚĆ JEDNOSTKI A NIE ORGANU WŁADZY PUBLICZNEJ? 55 4.1. WPROWADZENIE 55 4.2. ZASADA ROZSTRZYGANIA WĄTPLIWOŚCI INTERPRETACYJNYCH NA KORZYŚĆ STRONY W KODEKSIE POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO 56 4.3. ZASADA ROZSTRZYGANIA WĄTPLIWOŚCI CO DO STANU FAKTYCZNEGO NA KORZYŚĆ STRONY W KODEKSIE POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO 61 4.4. ZASADA ROZSTRZYGANIA WĄTPLIWOŚCI INTERPRETACYJNYCH NA KORZYŚĆ PRZEDSIĘBIORCY W PRAWIE PRZEDSIĘBIORCÓW 63 4.5. NORMATYWIZACJA IN DUBIO PRO TRIBUTARIO W ZAKRESIE DOWODOWYM W PRAWIE PODATKOWYM 67 4.6. ZASADA PREFEROWANIA INTERESÓW JEDNOSTKI, A NIE PAŃSTWA – ZASADA OGÓLNA PRAWA ADMINISTRACYJNEGO? 76 5. ZASADA IN DUBIO PRO TRIBUTARIO I ZASADY POKREWNE – GLOBALNA ZASADA, CZY REGIONALNA SPECYFIKA? 79 5.1. WPROWADZENIE 79 5.2. KRAJE ANGLOSASKIE 80 5.3. EUROPA ZACHODNIA (KONTYNENTALNA) 83 5.4. EUROPA ŚRODKOWO-WSCHODNIA 84 5.5. POZOSTAŁE PAŃSTWA 87 5.6. CZĘŚCIOWE STOSOWANIE IN DUBIO PRO TRIBUTARIO 88 5.7. WNIOSKI 89 6. STOSOWANIE ZASADY IN DUBIO PRO TRIBUTARIO (ASPEKT INTERPRETACYJNY) W POLSCE 90 6.1. PODMIOTY UPRAWNIONE DO KORZYSTANIA 90 6.2. WĄTPLIWOŚĆ INTERPRETACYJNA – KLUCZ DO ZASADY IN DUBIO PRO TRIBUTARIO 93 6.3. CZY ART. 2A ORDYNACJI PODATKOWEJ ZASTĄPIŁ ZASADĘ KONSTYTUCYJNĄ? 99 6.4. ZASADA IN DUBIO PRO TRIBUTARIO A INNE ZASADY WYKŁADNI PRAWA PODATKOWEGO 101 6.5. OGRANICZENIA PRZEDMIOTOWE STOSOWANIA ZASADY IN DUBIO PRO TRIBUTARIO 102 6.5.1. Przepisy prawa podatkowego – jako pole zastosowania zasady in dubio pro tributario 102 6.5.2. Źródła ograniczeń 104 6.5.3. Prawo międzynarodowe 104 6.5.4. Regulacje antyabuzywne 105 6.5.5. Prawo unijne 109 6.6. „NA KORZYŚĆ PODATNIKA”, CZYLI JAK? 118 7. ZASADA IN DUBIO PRO TRIBUTARIO – NA NIEKORZYŚĆ PODATNIKA? 121 8. IN DUBIO PRO TRIBUTARIO W PRAKTYCE ORZECZNICZEJ SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH 126 8.1. KONCEPCJA I METODOLOGIA BADAŃ 126 8.2. „POPULARNOŚĆ” IN DUBIO PRO TRIBUTARIO 129 8.3. ASPEKT INTERPRETACYJNY CZY ASPEKT DOWODOWY? 137 8.4. EFEKTYWNOŚĆ ZASADY IN DUBIO PRO TRIBUTARIO 138 8.5. PODSTAWA PRAWNA ZASADY IN DUBIO PRO TRIBUTARIO W ORZECZNICTWIE 143 9. WNIOSKI 145