Prawa dziecka jako pacjenta w kryzysowych sytuacjach zdrowotnych

Publikacja stanowi pogłębione i krytyczne opracowanie problematyki praw dziecka w polskim systemie ochrony zdrowia. Autorka w centrum swoich rozważań stawia autonomię młodego pacjenta, analizując jej rzeczywisty zakres w konfrontacji z uprawnieniami rodziców oraz kompetencjami sądu opiekuńczego. Wskazuje przy tym na luki, niespójności oraz uproszczenia obecnych regulacji, które mogą prowadzić do ograniczenia podmiotowości dziecka w sytuacjach wymagających szczególnej ochrony. Szczególną uwagę poświęcono zdolności dziecka do świadomego podejmowania decyzji dotyczących własnego zdrowia, niezależnie od sztywnych kryteriów wiekowych. W opracowaniu omówiono kluczowe zagadnienia związane z informowaniem pacjenta małoletniego, wyrażaniem zgody na leczenie, poszanowaniem tajemnicy medycznej, a także szeroko rozumianą ochroną zdrowia – w tym zdrowia psychicznego oraz praw seksualnych i reprodukcyjnych. Nie pominięto również trudnych kwestii związanych z końcem życia. Podejmując analizę dostępnych mechanizmów prawnych, autorka wskazuje na istniejące narzędzia pozwalające na skuteczną ochronę interesów dziecka w sytuacjach kryzysowych. Opracowanie łączy refleksję teoretyczną z praktycznym spojrzeniem na stosowanie prawa, oferując czytelnikowi spójne i kompleksowe ujęcie tej niezwykle wrażliwej problematyki. Książka jest przeznaczona dla prawników zajmujących się prawem medycznym oraz sędziów i prokuratorów prowadzących postępowania dotyczące zgody pacjenta. Zainteresuje również lekarzy, pielęgniarki i inne osoby wykonujące zawody medyczne, a także studentów prawa i medycyny.

Spis treści „Prawa dziecka jako pacjenta w kryzysowych sytuacjach zdrowotnych” Zawartość Nr strony Wykaz skrótów 13     Przedmowa 17     Wprowadzenie 27     Rozdział I Autonomia dziecięcego pacjenta a kompetencje rodzicielskie 45     1. Uwagi ogólne 45     2. Autonomia dziecka w sprawach zdrowotnych 47     3. Czynniki warunkujące autonomiczne decyzje dzieci i młodzieży – stan badań 55     4. Kryteria autonomicznej zgody na leczenie 64         4.1. Uwagi ogólne 64         4.2. Znaczenie dodatkowych czynników 69             4.2.1. Przyzwolenie 69             4.2.2. Autentyczność samodzielnych decyzji jako czynnik uświadomionej zgody 73             4.2.3. Sposoby wywierania wpływu na pacjenta 76             4.2.4. Niedozwolone oddziaływanie na autonomię. Rodzaje manipulacji 78             4.2.5. Groźby i przymus psychiczny 81     5. Autonomiczna niezgoda lub sprzeciw 85         5.1. Uwagi ogólne 85         5.2. Odpowiednie poinformowanie 85     6. Poziom ryzyka i trudności zadania decyzyjnego. Aktywne wspieranie autonomii 88         6.1. Rozumienie ryzyka a poziom kompetencji 88         6.2. Aktywne wspieranie 95         6.3. Kompetencje rodzicielskie a reprezentowanie autonomii zdrowotnej dziecka 97         6.4. Rozsądne życzenia, przedstawienie swojej opinii i wysłuchanie małoletniego 100         6.5. Czy etyka lekarska jest dla dziecka lepsza niż prawo? 108         6.6. Sposób wykonywania pieczy rodzicielskiej. Czy pojęcie „autonomia rodzicielska” jest adekwatne do zawiadywania opieką zdrowotną nad dzieckiem? 113         6.7. Dobro dziecka a interes społeczny w kontekście ochrony zdrowia 118         6.8. Prawa rodzicielskie 119         6.9. Rodzicielska niemoc decydowania 123             6.9.1. Uwagi ogólne 123             6.9.2. Niemożność zadecydowania z powodu konfliktu dóbr i interesów zdrowotnych między dziećmi pod pieczą rodzicielską 127         6.10. Krytyczne decyzje dotyczące noworodków skrajnie niedojrzałych 142             6.10.1. Uwagi ogólne 142             6.10.2. Współpraca z rodzicami 150             6.10.3. Znaczenie rzetelnego poinformowania 152             6.10.4. Progresywna opieka nad noworodkiem skrajnie niedojrzałym – kazus Charlotte Wyatt 155         6.11. Pełnomocnictwo do decydowania o sprawach zdrowotnych dziecka w zastępstwie rodzica 165     7. O kompetencji i roli sądu opiekuńczego 171         7.1. Uwagi ogólne 171         7.2. Sądowe zezwolenie przełamujące brak zgody przedstawiciela ustawowego 175             7.2.1. Uwagi ogólne 175             7.2.2. USA – kazus Colina Newmarka 180             7.2.3. Wielka Brytania – kazus Hannah Jones 186         7.3. Wypisanie ze szpitala na żądanie przedstawiciela ustawowego 190             7.3.1. Uwagi ogólne 190             7.3.2. Hiszpania – sprawa Niño Marcos 193         7.4. Autentyczność krytycznej decyzji zdrowotnej osoby małoletniej a wyznawana religia 204         7.5. Sądowe rozstrzyganie sporów decyzyjnych między rodzicami 216             7.5.1. Uwagi ogólne 216             7.5.2. Polski dwunastolatek rozdarty między matką a ojcem 219             7.5.3. Problem użycia przymusu 225             7.5.4. Kryteria decydowania przez sąd opiekuńczy: dobro dziecka, best interests czy significant harm? 239             7.5.5. W sprawie ochrony prawa do prywatności 258             7.5.6. Pole do autonomii rodzicielskiej 265             7.5.7. Nadużycie prawa wynikającego z władzy rodzicielskiej 272     Rozdział II Prawa dziecięcego pacjenta i możliwość ich samodzielnej realizacji 281     1. Uwagi ogólne 281     2. Znaczenie prawa do informacji zdrowotnej 290     3. Informacja należna pacjentowi, który ukończył 16 lat 292     4. Informacyjne uprawnienia małoletniego w wieku poniżej 16 lat 299     5. Prawo do dochowania tajemnicy 307         5.1. Uwagi ogólne 307         5.2. Poszanowanie tajemnicy medycznej dziecka a informowanie rodziców 310     6. Prawo do poszanowania godności i intymności 314     7. Uśmierzanie bólu 324     8. Prawo do odwiedzin i kontaktu ze światem zewnętrznym 334     9. Obecność osoby bliskiej pacjentowi 337     10. Wybrane zagadnienia prawa do ochrony zdrowia 342         10.1. Uwagi ogólne 342         10.2. Uregulowania szczególne 344             10.2.1. Uwagi ogólne 344             10.2.2. Dawstwo do przeszczepu 345             10.2.3. Zgoda na udział w eksperymencie medycznym 354             10.2.4. Przerwanie ciąży 361             10.2.5. Zabezpieczenie płodności na przyszłość 365         10.3. Niezwłoczna pomoc medyczna 367         10.4. Opieka zdrowotna nad uczniami 376         10.5. Profilaktyka szczepień ochronnych 378             10.5.1. Uwagi ogólne 378             10.5.2. „Masz szlaban na szczepienie” 403             10.5.3. Podsumowanie i wnioski 408         10.6. Ochrona zdrowia psychicznego 411     11. Podsumowanie 427     Rozdział III Obszar potrzeby wzmożonej ochrony. Prawa seksualne i reprodukcyjne 431     1. Uwagi ogólne 431     2. Harmonijny rozwój płci 437         2.1. Uwagi ogólne 437         2.2. Terapia zabiegowa zgodnie z przynależnością do płci i odpowiednim do tego poczuciem psychicznym 453         2.3. Wspomaganie rozwoju rozrodczości 459         2.4. Zabezpieczenie płodności na przyszłość 461         2.5. Zachowanie lub przywracanie sprawności seksualnej 463         2.6. Zakończenie 476     3. Ochrona zdrowia dzieci transpłciowych i niebinarnych 477     4. Ochrona genitaliów przed rytualnym okaleczeniem 504     5. Dostęp do opieki ginekologicznej i urologicznej nakierowanej zwłaszcza na okres dorastania 521     6. Dla dziewcząt 522     7. A co z chłopcami? 530     8. Perypetie wokół projektu zmiany prawa 533     9. Dostęp do dyskretnej i skutecznej antykoncepcji 536     10. Sprawa Gillick a dostęp nastolatek do antykoncepcji 549         10.1. Uwagi ogólne 549         10.2. Stanowisko Lorda Frasera 552         10.3. Stanowisko Lorda Scarmana 557         10.4. Stanowisko Lorda Bridge’a 562         10.5. Stanowisko Lorda Brandona 563         10.6. Stanowisko Lorda Templemana 565     11. Ochrona przed przymusem reprodukcyjnym 581     12. Podsumowanie dotychczasowych rozważań 606     Rozdział IV Prawo do umierania w spokoju i godności 619     1. Uwagi ogólne 619     2. Terminologia 631     3. Długość życia z wadą letalną 648     4. Zespół Downa 649     5. Zespół Edwardsa 654     6. Wady serca 657     7. Letalne choroby neurodegeneracyjne 661     8. Bezczaszkowie, bezmózgowie, przepukliny mózgowe i rdzeniowe 677     9. Status żywienia i pojenia przy wadzie letalnej 689     10. Świadoma odmowa leczenia przez krytycznie chore dziecko 693     11. Prawo do umierania w spokoju i godności a kryteria stwierdzania śmierci 696     12. Podsumowanie 702     Zakończenie 717     Bibliografia 723     Orzecznictwo 751