Współpraca sądów polskich z Trybunałem Sprawiedliwości

Książka koncentruje się na funkcjonowaniu procedury prejudycjalnej w polskim sądownictwie administracyjnym. Łączy rozważania dogmatyczne z badaniami empirycznymi – wywiadami przeprowadzonymi wśród sędziów – które ukazują, jak orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej są wykorzystywane w praktyce orzeczniczej. Ustalenia płynące z rozmów z sędziami stanowią punkt wyjścia do dalszych analiz, zestawianych z przepisami prawa i orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Rozważania skupiają się wokół trzech kluczowych zagadnień: • Co może być przedmiotem pytania prejudycjalnego? • Kto może zadać pytanie prejudycjalne? • Kto i kiedy ma obowiązek jego zadania? Autor podejmuje również tematy szczegółowe, takie jak: sposób redagowania postanowień odsyłających, rzeczywisty zakres spraw kierowanych do Trybunału, definicja „sądu” w rozumieniu art. 267 TFUE, ochrona uprawnienia do zadania pytania oraz funkcje procedury prejudycjalnej w polskim systemie prawnym. Szczególną uwagę poświęcono doktrynom acte clair i acte éclairé oraz środkom ochrony jednostki w przypadku naruszenia obowiązku prejudycjalnego przez sąd. Publikacja prezentuje problemy, jakie dla procedury prejudycjalnej stwarza kryzys praworządności. Łączy trzy perspektywy: socjologiczne badania polskich sędziów, dogmatyczną analizę prawną oraz praktyczne problemy stosowania prawa unijnego i krajowego. Książka jest przeznaczona w szczególności dla adwokatów, sędziów, radców prawnych i doradców podatkowych. Zainteresuje również pracowników naukowych zajmujących się prawem Unii Europejskiej i postępowaniem cywilnym lub postępowaniem sądowoadministracyjnym, a także studentów prawa zainteresowanych funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości w kontekście prawa UE.

Spis treści „Współpraca sądów polskich z Trybunałem Sprawiedliwości” Zawartość Nr strony Wstęp 9     Rozdział I. Orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych 21 1. Procedura badawcza 21 2. Charakterystyka badanych 24 3. Metodologia 27 4. Pytania badawcze 29 4.1. Wstęp 29 4.2. Częstotliwość odwołań do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości 33 4.3. Badanie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości 36 4.4. Dostępność orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości 43 4.5. Wiedza w sądzie na temat orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości 47 4.6. Przypadki niezgadzania się z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości 53 4.7. Strategie radzenia sobie z niezgodą 62 4.8. Konsekwencje kryzysu praworządności 72 5. Studium przypadków 76 5.1. Wywiad 5NSA2012 76 5.2. Wywiad 2WSA2024 82 6. Ogólny odbiór orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości 86 7. Wnioski 90     Rozdział II. O co pytają sądy? 91 1. Zagadnienia wstępne 91 2. Forma i treść wniosków prejudycjalnych 95 3. Pytania o rozumienie pojęć i przepisów 106 4. Pytania o zgodność prawa krajowego z prawem unijnym 120 5. Pytania o niezawisłość sędziowską 123 5.1. Uwagi wstępne 123 5.2. Pytania w obronie praworządności 127 5.3. Pytania nowych sędziów 139 5.4. Wzrost liczby pytań 143 6. Wnioski 147     Rozdział III. Uprawnienie do zadania pytania prejudycjalnego i jego ochrona 149 1. Definicja sądu 149 1.1. Zagadnienia ogólne 149 1.2. Niezależność 155 1.3. Jurysdykcja obowiązkowa 157 1.4. Kontradyktoryjność i wykonywanie funkcji sądowej 159 2. Podmioty uprawnione do zadania pytania prejudycjalnego w polskim systemie prawnym 162 2.1. Zagadnienia wstępne 162 2.2. Trybunał Konstytucyjny 163 2.3. Trybunał Stanu 165 2.4. Sądy rejestrowe 166 2.5. Referendarze 166 2.6. Prokurator 170 2.7. Sądy dyscyplinarne zawodów zaufania publicznego 171 2.8. Krajowa Izba Odwoławcza 173 2.9. Izby morskie 174 2.10. Samorządowe kolegia odwoławcze 175 2.11. Urząd Patentowy 175 2.12. Sądy polubowne 177 3. Samodzielność sądu zadającego pytanie 183 3.1. Wpływ czynności stron na postępowanie prejudycjalne 183 3.2. Związanie zarzutami i granicami zaskarżenia 187 3.3. Możliwość zaskarżenia postanowienia odsyłającego 189 4. Wnioski 193     Rozdział IV. Obowiązek zadania pytania w polskim systemie prawnym i w praktyce sądów 195 1. Zarys problematyki 195 2. Funkcje procedury prejudycjalnej 204 2.1. Jednolitość stosowania prawa unijnego 204 2.2. Ochrona praw jednostek 207 2.3. Zapewnienie zgodności prawa krajowego z prawem unijnym 214 3. Sąd obowiązany w postępowaniu cywilnym 220 3.1. Zasady wynikające z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości 220 3.2. Wartość przedmiotu zaskarżenia 223 3.3. Problem przedsądu 227 4. Sąd obowiązany w postępowaniu karnym 241 5. Problemy wspólne dla różnych postępowań 246 5.1. Orzeczenia kasatoryjne 246 5.2. Wznowienie postępowania 252 5.3. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia 253 5.4. Wniosek o unieważnienie prawomocnego orzeczenia 253 5.5. Środki zaskarżenia kierowane do nowych izb Sądu Najwyższego 254 6. Acte clair 255 6.1. Acte clair w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości 255 6.2. Acte clair w orzecznictwie sądów polskich i innych sądów krajowych 263 7. Acte éclairé i inne skutki wyroków prejudycjalnych 276 8. Środki w razie niedopełnienia obowiązku zadania pytania 281 8.1. Uwagi wstępne 281 8.2. Wznowienie postępowania 283 8.3. Powództwo odszkodowawcze 292 9. Wnioski 299     Zakończenie 301     Bibliografia 317     Orzecznictwo 331     Aneks – scenariusz wywiadu 345