Zasada unitarności wyznacza ramy działania samorządu, który może wykonywać zadania publiczne w granicach określonych przez ustawodawcę krajowego. Książka podejmuje pionierską próbę kompleksowego ujęcia zasady unitarności państwa w kontekście pozycji samorządu terytorialnego. Autor definiuje zasadę, a także wskazuje jej praktyczne konsekwencje dla funkcjonowania samorządu i jego udziału w realizacji funkcji państwa. Porównuje rozwiązania przyjęte w kilkunastu państwach europejskich, co pozwala lepiej zrozumieć różnorodność modeli samorządu w państwach formalnie unitarnych, lecz faktycznie regionalnych. Na szczególną uwagę zasługuje dogłębna analiza kontrowersyjnej w polskiej nauce zasady domniemania zadań – z uwzględnieniem argumentów obu stron sporu oraz autorskiego stanowiska. Publikacja przeznaczona jest przede wszystkim dla pracowników samorządowych, adwokatów i radców prawnych obsługujących podstawowe jednostki samorządu terytorialnego i ich jednostki organizacyjne. Zainteresuje także przedstawicieli nauki prawa zajmujących się omawianą tematyką.

Spis treści „Pozycja samorządu terytorialnego w państwie unitarnym” Zawartość Nr strony     Wykaz skrótów 11     Wprowadzenie 15     Rozdział 1. Definiowanie zasady jednolitości państwa w okresie Drugiej Rzeczypospolitej w nauce polskiej i w orzecznictwie 23 1.1. Wprowadzenie 23 1.2. Poglądy przedstawicieli nauki 24 1.3. Przegląd orzecznictwa sądowego 32 1.4. Podsumowanie 34 Rozdział 2. Zasada jednolitości państwa w nauce polskiej 37 2.1. Wprowadzenie 37 2.2. Definiowanie zasady unitarności państwa 37 2.3. Podsumowanie 46 Rozdział 3. Zasada jednolitości państwa w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i sądów 49 3.1. Wprowadzenie 49 3.2. Zasada jednolitości państwa w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego 49 3.3. Zasada unitarności państwa w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych 57 3.4. Zasada unitarności państwa w orzecznictwie sądów administracyjnych 59 3.5. Podsumowanie 66 Rozdział 4. Akty organów samorządu terytorialnego w państwie unitarnym 69 4.1. Wprowadzenie 69 4.2. Zakaz uchwalania przez organy samorządu terytorialnego aktów prawnych o randze równej ustawom 70 4.3. Akty prawa miejscowego i zakres upoważnień do ich stanowienia przez organy samorządu w państwie unitarnym 75 4.4. Statuty jednostek samorządu terytorialnego 83 4.5. Statuty jako akty regulujące ustrój jednostek organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego 87 4.6. Statuty jednostek pomocniczych gmin 92 4.7. Akty prawa wewnętrznego 97 4.8. Akty nienormatywne organów samorządu terytorialnego 101 4.9. Podsumowanie 110 Rozdział 5. Domniemanie zadań na rzecz samorządu terytorialnego 113 5.1. Wprowadzenie 113 5.2. Domniemanie zadań 114 5.3. Podsumowanie 141 Rozdział 6. Suwerenność wewnętrzna państwa 145 6.1. Wprowadzenie 145 6.2. Suwerenność wewnętrzna 145 6.3. Podsumowanie 151 Rozdział 7. Interes ogólnopaństwowy a interes wspólnoty samorządowej 153 7.1. Wprowadzenie 153 7.2. Dobro wspólne 154 7.3. Dobro wspólnoty samorządowej 155 7.4. Interes publiczny (ogólnospołeczny) 158 7.5. Interes wspólnoty samorządowej 160 7.6. Podsumowanie 164 Rozdział 8. Zadania samorządu terytorialnego w ujęciu zasady unitarności państwa 167 8.1. Wprowadzenie 167 8.2. Zadania własne samorządu 169 8.3. Zadania z zakresu administracji rządowej 184 8.4. Podsumowanie 191 Rozdział 9. Zadania jednostek samorządu terytorialnego z zakresu prowadzenia polityki zagranicznej państwa 195 9.1. Wprowadzenie 195 9.2. Pojęcie polityki międzynarodowej 196 9.3. Podmioty prawa międzynarodowego 200 9.4. Polityka zagraniczna państwa w rozwiązaniach konstytucyjnych 203 9.5. Zakres udziału jednostek samorządu terytorialnego we współpracy zagranicznej 205 9.6. Przystępowanie do międzynarodowych zrzeszeń jednostek samorządu terytorialnego 208 9.7. Podejmowanie współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw 219 9.8. Ramowe umowy o współpracy 224 9.9. Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej 230 9.10. Umowy partnerskie 232 9.11. Podsumowanie 236 Rozdział 10. Prowadzenie polityki pieniężnej 241 10.1. Wprowadzenie 241 10.2. Polityka pieniężna państwa 241 10.3. Emisja pieniądza 242 10.4. Utrzymanie stabilnego poziomu cen 246 10.5. Podsumowanie 251 Rozdział 11. Zadania z zakresu bezpieczeństwa zewnętrznego i obronności państwa 253 11.1. Wprowadzenie 253 11.2. System bezpieczeństwa narodowego 254 11.3. Konstytucyjna regulacja 256 11.4. Ustawowa regulacja 257 11.5. Posiłkowy udział samorządu terytorialnego w wykonywaniu zadań z zakresu zapewnienia obronności państwa 259 11.6. Koordynowanie planowania i realizacji zadań obronnych oraz ich synchronizacja 261 11.7. Zadania operacyjne w ramach przygotowań do obrony państwa wykonywane przez samorząd terytorialny 264 11.8. Współdziałanie z organami samorządu terytorialnego w planowaniu i realizacji zadań obronnych 266 11.8.1. Współdziałanie w zakresie wykorzystania potencjału medycznego i możliwości zabezpieczenia medycznego sił zbrojnych oraz w zakresie ochrony transportu 267 11.8.2. Współdziałanie w zakresie zapewniania warunków przekazywania informacji i decyzji dotyczących planowania i realizacji zadań obronnych 269 11.9. Zadania zlecone z zakresu obronności 270 11.9.1. Prowadzenie ewidencji wojskowej 270 11.9.2. Kwalifikacja wojskowa 271 11.9.3. Realizacja obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej 272 11.9.4. Organizowanie zastępczej służby wojskowej 272 11.10. Świadczenia osobiste i rzeczowe na rzecz obrony w czasie pokoju 275 11.11. Świadczenia osobiste i rzeczowe na rzecz obrony w przypadku ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny 280 11.12. Nakładanie na samorząd terytorialny świadczeń szczególnych z zakresu obronności państwa 282 11.13. Podsumowanie 284 Rozdział 12. Podstawowe cechy państwa federalnego, regionalnego i unitarnego 287 12.1. Wprowadzenie 287 12.2. Państwo federalne 288 12.3. Państwo unitarne 289 12.4. Państwo regionalne 293 12.5. Podsumowanie 299 Rozdział 13. Zasada unitarności w europejskich państwach unitarnych 303 13.1. Wprowadzenie 303 13.2. Republika Estońska 304 13.3. Republika Litewska 309 13.4. Republika Czeska 317 13.5. Republika Słowenii 323 13.6. Republika Macedonii Północnej 331 13.7. Republika Francuska (część kontynentalna) 337 13.8. Królestwo Danii (część kontynentalna) 343 13.9. Republika Portugalska (część kontynentalna) 347 13.10. Republika Rumunii 352 13.11. Republika Irlandii 358 13.12. Republika Mołdawii 364 13.13. Republika Białorusi 369 13.14. Podsumowanie 376 Rozdział 14. Państwa regionalne w Europie 383 14.1. Wprowadzenie 383 14.2. Królestwo Hiszpanii 384 14.2.1. Katalonia 389 14.3. Republika Włoska 393 14.4. Republika Portugalska – archipelagi Azorów i Madery 399 14.5. Królestwo Danii 406 14.5.1. Grenlandia 406 14.5.2. Wyspy Owcze 412 14.6. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej 417 14.6.1. Szkocja 421 14.6.2. Walia 422 14.6.3. Irlandia Północna 423 14.7. Republika Finlandii 424 14.7.1. Wyspy Alandzkie 424 14.7.2. Autonomia Saamów 428 14.8. Republika Francuska 429 14.8.1. Francuskie wspólnoty zamorskie 429 14.8.2. Korsyka 431 14.8.3. Nowa Kaledonia 433 14.9. Republika Mołdawii – Gagauzja 439 14.10. Podsumowanie 443 Zakończenie 451     Bibliografia 469