Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Zagadnienia praktyczne

Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej jest dotkliwą sankcją cywilną o charakterze quasi-karnym. Może zostać orzeczona wobec przedsiębiorcy i upadłego, którzy naruszyli określone obowiązki. W publikacji omówiono obowiązki osób pełniących funkcje kierownicze w podmiotach gospodarczych oraz przedsiębiorców indywidualnych związane z monitorowaniem stanu prowadzonego przedsiębiorstwa i zgłoszenia w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. Przedstawiono także przesłanki uznania danego podmiotu za niewypłacalny oraz skutki niedopełnienia tych obowiązków. W opracowaniu szczegółowo opisano: • zasady składania wniosku o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, • zasady prowadzenia postępowania zakazowego, w szczególności – zgłaszanie i przeprowadzanie dowodów, • problematykę zaskarżania orzeczenia zakazowego, • związek przepisów dotyczących zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z przepisami Kodeksu spółek handlowych oraz Kodeksu karnego. Istotnym problemem są również skutki orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej – mimo znaczącej wagi tej problematyki kwestia skutków zakazu nie jest jednoznacznie rozstrzygnięta ani w doktrynie, ani w orzecznictwie. Autorka odnosi także do rozwiązań przyjętych w procedowanej obecnie dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji pewnych aspektów prawa dotyczącego niewypłacalności (wniosek COM(2022) 702 final – 2022/0408 (COD). „Książka wypełnia lukę w literaturze prawniczej, oferując: praktyczne omówienie przesłanek orzekania zakazu, analizę orzecznictwa sądów upadłościowych i gospodarczych, studia przypadków i rekomendacje dla doradców restrukturyzacyjnych, wskazówki dla przedsiębiorców, jak unikać ryzyk prawnych. Publikacja może być wykorzystywana jako narzędzie pracy dla kancelarii prawnych i syndyków, ale stanowi także świetny materiał szkoleniowy w ramach kursów z zakresu prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego, których na rynku jest coraz więcej i cieszą się one dużym zainteresowaniem.” Z recenzji prof. dra hab. Aleksandra Witosza

Spis treści „Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Zagadnienia praktyczne” Zawartość Nr strony Wykaz skrótów 13     Wstęp 17     Rozdział I. Zagadnienia ogólne 19 1. Przepisy przewidujące zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w prawie polskim 19 1.1. Zakazy wynikające z ustawy o charakterze gwarancyjnym 20 1.2. Zakazy dotyczące określonych form działalności gospodarczej, zakazy o charakterze sankcji oraz chroniące daną gałąź gospodarki 24 1.3. Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w prawie karnym 26 1.4. Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w polskim prawie upadłościowym – rys historyczny 27 2. Przegląd najważniejszych zmian przepisów o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej oraz pełnienia określonych funkcji – wzmianka 30 3. Wątpliwości w zakresie zgodności z Konstytucją RP przepisów o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej 31     Rozdział II. Charakter prawny i funkcje zakazu prowadzenia działalności gospodarczej 35 1. Uwagi ogólne 35 2. Aspekt historyczny 36 3. Istota i charakter prawny zakazu z art. 373 pr. upadł. 38 3.1. Istota orzeczenia o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej i innych zakazów z art. 373 pr. upadł. 38 3.2. Charakter prawny zakazu prowadzenia działalności gospodarczej i innych zakazów z art. 373 pr. upadł. 40 4. Funkcje zakazu z art. 373 pr. upadł. 45     Rozdział III. Przesłanki orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej 49 1. Przesłanki o charakterze podmiotowym 49 1.1. Podmiot zakazu prowadzenia działalności gospodarczej 50 1.2. Przesłanki podmiotowe wynikające z art. 373 ust. 1 pkt 1 pr. upadł. 51 1.3. Zakres podmiotowy przepisów o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej w odniesieniu do tzw. konsumentów 52 2. Sankcje spełniające funkcje wychowawcze i prewencyjne w stosunku do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej 54 3. Przesłanki przedmiotowe orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej 60 3.1. Uwagi ogólne 60 3.2. Wina jako subiektywna przesłanka orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na podst. art. 373 ust. 1 i art. 374 pr. upadł. 62 3.3. Wzorzec powinnego zachowania 64 3.4. Zrealizowanie przesłanki zawinienia w świetle art. 373 i 374 pr. upadł. 68 3.5. Wina w świetle uprzednich ustaleń sądów karnych i administracyjnych 70 3.6. Szczególna sytuacja relacji art. 373 i 374 pr. upadł. 72 3.7. Celowe działanie i rażące niedbalstwo 74 3.8. Artykuł 374 pr. upadł. a upadłość „konsumencka” 75 4. Niezłożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości 78 4.1. Uwagi ogólne 78 4.2. Przesłanki ogłoszenia upadłości 79 4.3. Przedsiębiorcy 79 4.4. Podmioty zobowiązane do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości 82 4.5. Niewypłacalność 85 4.5.1. Pozytywne przesłanki niewypłacalności 86 4.5.2. Negatywne przesłanki niewypłacalności 88 4.6. Wykonanie obowiązku z art. 21 ust. 1 pr. upadł. 91 4.7. Istotne przyczynienie się do niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w ustawowym terminie przez osobę faktycznie zarządzającą przedsiębiorstwem dłużnika 97 5. Zachowania po ogłoszeniu upadłości skutkujące sankcją w postaci orzeczenia zakazu z art. 373 pr. upadł. 100 5.1. Zagadnienia ogólne 100 5.2. Przesłanki z art. 373 ust. 1 pkt 2 pr. upadł. 101 5.3. Przesłanki z art. 373 ust. 1 pkt 3 pr. upadł. 104 5.4. Przesłanka z art. 373 ust. 1 pkt 4 pr. upadł. 105 5.5. Przesłanki orzeczenia zakazu na podstawie art. 373 ust. 3 pr. upadł. 108 5.6. Orzeczenie zakazu na podstawie art. 374 pr. upadł. 110     Rozdział IV. Postępowanie o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej 115 1. Zagadnienia ogólne 115 2. Charakter postępowania o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej 115 3. Charakter prawny normy zawartej w art. 373 i 374 pr. upadł. i zakres związania orzeczeniem 120 4. Charakter prawny orzeczenia sądu o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej 121 5. Uczestnicy postępowania 123 6. Legitymacja czynna w postępowaniu o orzeczenie zakazu z art. 373 ust. 1 pr. upadł. – uwagi ogólne 124 6.1. Wierzyciel 125 6.2. Zagadnienia dotyczące legitymacji czynnej wierzyciela do złożenia wniosku z art. 373 ust. 1 pr. upadł. 130 6.3. Pozasądowe organy postępowania upadłościowego 132 6.4. Prokurator 137 6.5. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Prezes Komisji Nadzoru Finansowego 139 7. Przebieg postępowania o orzeczenie zakazu z art. 373 pr. upadł. – uwagi ogólne 139 7.1. Wniosek o orzeczenie zakazu na podstawie art. 373 pr. upadł. – uwagi ogólne 142 7.2. Wymogi formalne wniosku 145 7.3. Złożenie wniosku 153 7.4. Cofnięcie wniosku o orzeczenie zakazu, o którym mowa w art. 373 pr. upadł. 156 8. Właściwość sądu 159 9. Doręczanie pism w postępowaniach o orzeczenie zakazu, o którym mowa w art. 373 pr. upadł. 163 10. Postępowanie o orzeczenie zakazu, o którym mowa w art. 373 pr. upadł. 165 10.1. Zakres badania sądu przy orzekaniu zakazu z art. 373 pr. upadł. – uwagi wstępne 166 10.2. Przedmiot ustaleń sądu przy rozpoznawaniu wniosku o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej 166 10.3. Stopień winy 169 10.4. Skutki działań uczestnika 171 10.5. Obniżenie wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa dłużnika 172 10.6. Rozmiar pokrzywdzenia wierzycieli 174 11. Okoliczności wpływające na długość okresu orzeczonego zakazu z art. 373 pr. upadł. 178 12. Orzekanie zakazu w przypadku wielości osób, co do których zakaz ma być orzeczony 180 13. Orzekanie zakazu na podstawie art. 373 ust. 3 pr. upadł. 181 13.1. Okoliczności ekskulpacyjne (egzoneracyjne) 182 13.2. Przebieg postępowania o orzeczenie zakazu, o którym mowa w art. 373 pr. upadł. 185 13.3. Postępowanie dowodowe – uwagi ogólne 186 13.3.1. Środki dowodowe 191 13.3.2. Wymogi w zakresie dowodowym 194 13.3.3. Wykazanie faktycznego zarządzania przedsiębiorstwem dłużnika 200 13.3.4. Dowód z opinii biegłego 202 14. Treść orzeczenia o zakazie, o którym mowa w art. 373 pr. upadł. 205 14.1. Określenie wnioskodawcy i uczestnika 205 14.2. Zakres orzeczonego zakazu 206 14.3. Koszty 210 14.4. Przykładowe postanowienie o orzeczeniu zakazu, o którym mowa w art. 373 pr. upadł. 213 15. Zaskarżanie postanowienia w przedmiocie orzeczenia zakazu, o którym mowa w art. 373 pr. upadł. 213 16. Orzekanie zakazu z art. 373 pr. upadł. w sytuacji, gdy zakaz taki był już orzeczony 215     Rozdział V. Prekluzja z art. 377 pr. upadł. i zagadnienia intertemporalne orzekania w sprawach z art. 373 221 1. Uwagi ogólne – rys historyczny 221 2. Problem orzeczniczy w kontekście przepisów intertemporalnych z 2015 r. – stanowisko prezentowane w orzecznictwie SN 228     Rozdział VI. Obowiązki informacyjne w zakresie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej i innych zakazów, o których mowa w art. 373 pr. upadł. 233 1. Krajowy Rejestr Sądowy 233 2. Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej 234 3. Obowiązki informacyjne przedsiębiorcy w odniesieniu do CEIDG 237 4. Krajowy Rejestr Zadłużonych 239 5. Dyrektywa 2017/1132 241 6. Wnioski i postulaty de lege ferenda 245     Rozdział VII. Skutki orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej 249 1. Uwagi ogólne 249 2. Skutki orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na podstawie art. 373 ust. 1 pr. upadł. 251 2.1. Ograniczenie zdolności prawnej lub zdolności do czynności prawnych 251 2.2. Ograniczenie konstytucyjnego prawa do prowadzenia działalności gospodarczej 253 2.3. Nieważność czynności, dokonanych wbrew zakazowi z art. 373 ust. 1 pr. upadł. 254 3. Skutki w zakresie spraw rejestrowych – związanie sądu i organów publicznych na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. 263 3.1. Wpis do KRS osoby objętej zakazem, powołanej na stanowisko wymienione w art. 373 ust. 1 pr. upadł. 265 3.2. Skutki prawomocnego orzeczenia zakazu z art. 373 pr. upadł. dla mandatu osób wpisanych do KRS 268 4. Zakaz z art. 373 pr. upadł. w przypadku osób podlegających wpisowi do CEIDG 270 4.1. Orzeczenie zakazu w odniesieniu do osób wpisanych do CEIDG 270 4.2. Zakaz z art. 373 pr. upadł. w przypadku wniosku o wpis do CEIDG 272 5. Skutki cywilnoprawne – odpowiedzialność odszkodowawcza 273 5.1. Odpowiedzialność z tytułu czynu niedozwolonego 274 5.2. Odpowiedzialność wynikająca z ustawy o CEIDG 276 5.3. Skutki dla czynności notarialnych 277 5.4. Skutki karne i w zakresie wykroczeń 279 5.4.1. Odpowiedzialność karna 279 5.4.2. Odpowiedzialność za wykroczenia 280 6. Skutki w postępowaniu upadłościowym 282     Rozdział VIII. Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w kontekście prawa unijnego 285     Bibliografia 289