Książka jako pierwsza na rynku prezentuje kompleksowe prawne studium organizacji i finansowania ubezpieczeń społecznych w aspektach historycznym, teoretycznym i praktycznym.Autor opiera się na literaturze prawa zabezpieczenia społecznego oraz odwołuje się do prawa finansów publicznych, orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i zagadnień ekonomicznych. Na tej podstawie modelowo określa, na gruncie prawa obowiązującego oraz prospektywnie, wszystkie elementy organizacji finansowania ubezpieczeń społecznych, w tym zasady gwarantowania realizacji świadczeń. Ponadto opisuje różne kierunki reform, formułując propozycję unormowania ustroju finansowego systemu ubezpieczeń oraz wkomponowania do niego reguł stabilizacji Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.Czytelnicy odnajdą w monografii m.in.:• analizę sposobów tworzenia ustroju finansowego systemu ubezpieczeń społecznych,• interdyscyplinarne wyjaśnienia związków pomiędzy obowiązującym prawem a uwarunkowaniami zewnętrznymi, które wyznaczają genezę zmian ustroju finansowego systemu ubezpieczeń społecznych,• nowe spojrzenie na gwarancyjną funkcję prawa zabezpieczenia społecznego oraz jego powiązanie z prawem finansowym.Książka jest przeznaczona dla pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, urzędników służby cywilnej, adwokatów, radców prawnych oraz ekonomistów i finansistów zajmujących się omawianą tematyką.

Spis treści „Ustrój finansowy systemu ubezpieczeń społecznych” Zawartość Nr strony Wykaz skrótów 11     Wprowadzenie 15     Rozdział I. Środki pieniężne, fundusze i podmioty nimi dysponujące w zabezpieczeniu społecznym 23 1. Wstęp 23 2. Środki pieniężne gromadzone na cele zabezpieczenia społecznego 25 2.1. Składki na ubezpieczenia społeczne 25 2.2. Podatki i pozostałe dochody publiczne 30 2.3. Środki dłużne i pozostałe przychody publiczne 35 3. Finansowanie świadczeń w zabezpieczeniu społecznym 42 3.1. Metody finansowania zabezpieczenia społecznego 42 3.2. Struktury normatywne systemów finansowych zabezpieczenia społecznego 52 3.3. System finansowy powszechnego ubezpieczenia społecznego (perspektywa prawna) 61 4. Ustrój finansowy systemu ubezpieczeń społecznych. Pojęcie i kwalifikacja prawna 68 4.1. Problematyka kwalifikacji prawnej organizacji finansowania ubezpieczeń społecznych 68 4.2. Fundusze i podmioty nimi dysponujące w systemie ubezpieczeń społecznych 75 4.3. Pojęcie ustroju finansowego systemu ubezpieczeń społecznych 81 5. Wnioski 86     Rozdział II. Uwarunkowania stanowienia i zmiany ustroju finansowego w ubezpieczeniach społecznych 91 1. Wstęp 91 2. Uwarunkowania i wzorce historycznoprawne ustroju finansowego ubezpieczeń społecznych 94 3. Uwarunkowania normatywne stanowienia ustroju finansowego w ubezpieczeniach społecznych 118 3.1. Uwarunkowania normatywne z zakresu prawa konstytucyjnego 118 3.2. Uwarunkowania normatywne z zakresu finansów publicznych 129 3.3. Uwarunkowania normatywne z zakresu prawa europejskiego oraz międzynarodowego 136 4. Uwarunkowania zewnętrzne (pozaprawne) ustroju finansowego w ubezpieczeniach społecznych 146 4.1. Uwarunkowania ekonomiczno-finansowe 146 4.2. Uwarunkowania demograficzne 156 4.3. Uwarunkowania społeczno-polityczne 163 5. Wnioski 170     Rozdział III. Modelowanie ustroju finansowego ubezpieczeń społecznych 179 1. Wstęp 179 2. Modelowanie i zmienność organizacji finansowania ubezpieczeń społecznych 181 2.1. Modele prawne oraz modelowanie instytucji prawnych. Uwagi wstępne 181 2.2. Dylematy w modelowaniu ustroju finansowego ubezpieczeń społecznych 185 3. Typy środków pieniężnych w systemie ubezpieczeń społecznych 190 3.1. Typy normatywne źródeł finansowania ubezpieczeń społecznych 190 3.2. Typy funkcjonalne źródeł finansowania ubezpieczeń społecznych 198 3.3. Typy własnościowe źródeł finansowania ubezpieczeń społecznych 205 4. Metody finansowania świadczeń na ubezpieczenia społeczne 211 4.1. Metoda finansowania repartycyjnego 211 4.2. Metoda finansowania kapitałowego 213 4.3. Metoda kompleksowa (model repartycyjno-kapitałowy) 217 5. Modele gromadzenia środków pieniężnych na cele ubezpieczeń społecznych 220 5.1. Model gospodarki budżetowej (metoda budżetowa) 220 5.2. Model gospodarki pozabudżetowej (metoda funduszowa) 223 5.3. Modele gospodarki ubezpieczeniowej (metoda aktuarialna) 228 5.4. Organizacja gospodarki finansowej a wypłacalność świadczeń ubezpieczeń społecznych 236 6. Typy normatywne administracji ubezpieczeń społecznych 240 6.1. Model zakładu państwowego (jednostka budżetowa) 240 6.2. Model zakładu publicznego niesamoistnego (osoba prawna i dysponent funduszu) 243 6.3. Model zakładu publicznego samoistnego (osoba prawna i organ funduszu) 247 6.4. Model zakładu prywatnego (przedsiębiorstwo ubezpieczeniowe lub inwestycyjne) 251 6.5. Organizacja administracji a odpowiedzialność państwa za finansowanie świadczeń 254 7. Wnioski 259     Rozdział IV. Treść modelu normatywnego ustroju finansowego systemu ubezpieczeń społecznych 267 1. Wstęp 267 2. Układ oraz konstrukcje prawne funduszy w systemie ubezpieczeń społecznych 270 2.1. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych 270 2.2. Fundusz Rezerwy Demograficznej 279 2.3. Otwarte fundusze emerytalne 284 3. Rodzaje środków pieniężnych stanowiących przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 289 3.1. Składki na ubezpieczenia społeczne 289 3.2. Dodatkowe należności składkowe 299 3.3. Dotacje z budżetu państwa 303 3.4. Środki pieniężne przekazywane z funduszy kapitałowych (OFE i FRD) 308 3.5. Środki pieniężne z tytułu likwidacji dodatkowych zabezpieczeń emerytalnych 311 3.6. Zwroty świadczeń nienależnych i lokaty nadwyżek finansowych Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 314 3.7. Środki pieniężne z kredytów bankowych i pożyczek budżetowych 317 4. Administracja finansowa ubezpieczeń społecznych oraz związane z nią organy państwa 319 4.1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych 319 4.2. Powszechne towarzystwa emerytalne 327 4.3. Skarb Państwa 331 4.4. Organy państwowe – organy władzy finansowej, nadzoru i kontroli 337 5. Wnioski 347     Rozdział V. Zasady prawne ustroju finansowego systemu ubezpieczeń społecznych 355 1. Wstęp 355 2. Zasady gromadzenia funduszu na realizację świadczeń z ubezpieczeń społecznych 359 2.1. Zasada przymusu składkowego 359 2.2. Zasady solidarnego obciążenia płatnika składki 364 2.3. Zasada proporcjonalności składek 369 3. Zasady wydatkowania funduszu na świadczenia ubezpieczeniowe 375 3.1. Zasada wypłaty należnych świadczeń 375 3.2. Zasada waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych i kont emerytalnych 381 3.3. Zasada ochrony praw nabytych 387 4. Zasady równoważenia Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 393 4.1. Zasada samodzielności Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 393 4.2. Zasada pomocniczości państwa 398 4.3. Zasada ograniczenia gwarancji państwa przez reguły fiskalne 404 5. Wnioski 411     Rozdział VI. Perspektywy zmian ustroju finansowego systemu ubezpieczeń społecznych 419 1. Wstęp 419 2. Kierunki zmian elementów ustroju finansowego systemu ubezpieczeń społecznych 425 2.1. Nowe typy środków pieniężnych oraz formy prawne ich gromadzenia 425 2.2. Likwidacja i przemiany funduszy kapitałowych, nowe fundusze majątkowe 432 2.3. Zmiana ustroju funduszy daninowych 437 2.4. Zmiana ustroju podmiotów odpowiedzialnych za finanse ubezpieczeń społecznych 442 2.5. Uniwersalizacja ustroju finansowego systemu ubezpieczeń społecznych 448 3. Poprawa spójności ustroju finansowego systemu ubezpieczeń społecznych 458 3.1. Nadanie osobowości prawnej Funduszowi Ubezpieczeń Społecznych 458 3.2. Programy ostrożnościowe ubezpieczeń społecznych. Uwagi de lege ferenda 466 3.3. Programy sanacyjne ubezpieczeń społecznych. Uwagi de lege ferenda 477 4. Likwidacja ustroju finansowego systemu ubezpieczeń społecznych 491 5. Wnioski 498     Zakończenie 511     Bibliografia 533     Wykaz innych źródeł 559     Orzecznictwo 561