Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Komentarz

W komentarzu omówiono w sposób przejrzysty i praktyczny regulacje zawarte w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym oraz w aktach wykonawczych, uwzględniając najnowsze zmiany obowiązujące do 2026 r.W publikacji przedstawiono zasady kwalifikacji do ryczałtu, obowiązujące stawki podatkowe oraz limity przychodów. Uwzględniono m.in. wprowadzenie metody kasowej dla jednoosobowych działalności gospodarczych oraz obowiązkowej elektronicznej ewidencji przychodów wraz z cyklicznym przesyłaniem plików JPK_EWP. Autorzy odpowiadają na kluczowe pytania, m.in.:• kto może skorzystać z ryczałtu i jakie przychody kwalifikują się do tej formy opodatkowania,• jakie limity obowiązują w 2026 r. i jak ich przekroczenie wpływa na obowiązki podatkowe,• kiedy i w jaki sposób zgłosić wybór ryczałtu do urzędu skarbowego,• jak prawidłowo ustalić stawkę ryczałtu w zależności od rodzaju działalności, • jak prowadzić ewidencję przychodów oraz dokumentować sprzedaż,• jak rozliczać przychody opodatkowane wieloma stawkami,• jakie są zasady płatności ryczałtu miesięcznego i kwartalnego,• jak obliczać składkę zdrowotną według systemu progowego właściwego dla ryczałtowców. Publikacja przeznaczona jest dla doradców podatkowych, księgowych, przedsiębiorców oraz wszystkich osób zainteresowanych uproszczonymi formami rozliczeń podatkowych.

Spis treści „Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Komentarz” Zawartość Nr strony     Wykaz skrótów 15     Wstęp 21     Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne 33 Rozdział 1. Przepisy ogólne 35 Art. 1. [Przedmiot ustawy] 35 1. Uwagi ogólne 35 2. Podmioty zryczałtowanego podatku dochodowego 37 3. Zasady opodatkowania dochodów osób fizycznych 38 4. Przedmiot opodatkowania 40 Art. 1a. [Opodatkowanie przychodów przedsiębiorstwa w spadku] 41 1. Przedsiębiorstwo w spadku jako podatnik ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych 42 2. Obowiązek sporządzenia na dzień otwarcia spadku wykazu składników majątku przedsiębiorstwa w spadku 45 3. Właściwość naczelnika urzędu skarbowego w sprawach opodatkowania ryczałtem ewidencjonowanym przedsiębiorstwa w spadku 45 Art. 2. [Formy zryczałtowanego podatku dochodowego] 46 1. Uwagi ogólne 46 2. Formy opodatkowania 47 3. Podział wpływów podatkowych między budżet państwa i jednostki samorządu terytorialnego 53 Art. 3. [Przychody opodatkowane w formach zryczałtowanych a przychody z innych źródeł] 55 1. Uwagi ogólne 55 2. Wyjątkowy charakter podatków opłacanych w formie zryczałtowanej w stosunku do opodatkowania na zasadach ogólnych 56 3. Konsekwencje w praktyce odrębnego opodatkowania w formie zryczałtowanej 57 Art. 4. [Definicje legalne] 59 1. Uwagi ogólne 62 2. Zakres definicji legalnych użytych w ustawie (art. 4 ust. 1) 63 3. Sposób przeliczania kwot wyrażanych w euro (art. 4 ust. 2) 133 4. Odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów do dokumentowania zakupu towarów (art. 4 ust. 3) 136 5. Znaczenie użycia oznaczenia „ex” przy symbolu danego grupowania PKWiU (art. 4 ust. 4) 136 Art. 5. [Brak obowiązku prowadzenia ksiąg] 137 1. Ogólna zasada braku obowiązku prowadzenia ksiąg, odnosząca się do podatników opodatkowanych w formach zryczałtowanych 138 2. Rozumienie zwrotu „chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej”, stanowiącego podstawę wprowadzenia wyjątku od zasady ogólnej 138 3. Bezzasadność wprowadzania odstępstwa od ogólnej zasady dla podatników opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych 139 Rozdział 2. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych 141 Art. 6. [Przychody podlegające opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych] 141 1. Źródła przychodów podlegających opodatkowaniu 143 2. Pozarolnicza działalność gospodarcza 144 3. Przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej 149 4. Różnice kursowe 164 5. Przychody z innych źródeł (art. 20 ust. 1c u.p.d.o.f.) 168 6. Przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy i innych umów o podobnym charakterze, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. 169 7. Limity przychodów uprawniające do opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych 176 Art. 7. [Podatnicy rozpoczynający działalność w roku podatkowym] 180 1. Uwagi ogólne 180 2. Rozpoczęcie działalności gospodarczej 181 3. Likwidacja działalności gospodarczej 185 Art. 8. [Wyłączenie opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych] 188 1. Uwagi ogólne 190 2. Podatnicy opłacający podatek w formie karty podatkowej (art. 8 ust. 1 pkt 1) 193 3. Podatnicy korzystający na podstawie odrębnych przepisów z okresowego zwolnienia od podatku dochodowego (art. 8 ust. 1 pkt 2) 193 4. Podatnicy osiągający w całości lub w części przychody z określonej działalności (art. 8 ust. 1 pkt 3) 195 5. Podatnicy wytwarzający wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym (art. 8 ust. 1 pkt 4) 206 6. Podjęcie działalności prowadzonej dotychczas samodzielnie przez drugiego z małżonków bądź w spółce z nim (art. 8 ust. 1 pkt 5) 225 7. Podatnik wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą na rzecz byłych lub obecnych pracodawców (art. 8 ust. 2) 226 8. Konsekwencje uzyskania przychodu z niektórych rodzajów działalności w trakcie roku podatkowego (art. 8 ust. 3) 231 Art. 9. [Oświadczenie o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych] 234 1. Podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą 235 2. Podatnicy osiągający przychody, o których mowa w art. 6 ust. 1a u.z.p.d.f. 243 3. Podatnicy osiągający przychody, o których mowa w art. 6 ust. 1d u.z.p.d.f. 243 Art. 10. [Stosowanie do podatników opłacających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych zwolnień od podatku dochodowego] 244 1. Uwagi ogólne 245 2. Zwolnienia od opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (odpowiednie stosowanie niektórych zwolnień od podatku dochodowego od osób fizycznych) 250 Art. 11. [Odliczenia od przychodów] 292 1. Uwagi ogólne 294 2. Strata podatkowa 296 3. Wydatki podlegające odliczeniu od przychodów 298 4. Sposób odliczenia strat i wydatków w przypadku podatników osiągających przychody opodatkowane różnymi stawkami 306 5. Zwiększenie i zmniejszenie przychodów z uwagi na nieterminową zapłatę świadczenia pieniężnego 306 6. Odliczenie składek na ubezpieczenie zdrowotne 318 Art. 12. [Wysokość ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych] 320 1. Uwagi ogólne 327 2. Stawka 17% (art. 12 ust. 1 pkt 1) 330 3. Stawka 15% (art. 12 ust. 1 pkt 2) 330 4. Stawka 14% (art. 12 ust. 1 pkt 2a) 349 5. Stawka 12% (art. 12 ust. 1 pkt 2b) 352 6. Stawka 10% (art. 12 ust. 1 pkt 3) 358 7. Stawki 8,5 oraz 12,5% (art. 12 ust. 1 pkt 4) 359 8. Stawka 8,5% (art. 12 ust. 1 pkt 5) 364 9. Stawka 5,5% (art. 12 ust. 1 pkt 6) 367 10. Stawka 3% (art. 12 ust. 1 pkt 7) 368 11. Stawka 2% (art. 12 ust. 1 pkt 8) 387 12. Zasada pobierania ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania (art. 12 ust. 2) 388 13. Ustalanie stawki ryczałtu w przypadku podatnika prowadzącego działalność, z której przychody są opodatkowane różnymi stawkami ryczałtu (art. 12 ust. 3) 389 14. Określanie przychodu z udziału w spółce (art. 12 ust. 5 i 9) 393 15. Określanie przychodów małżonków pozostających we wspólności majątkowej z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy i umów o podobnym charakterze (art. 12 ust. 6–8c) 394 16. Odpowiednie określanie przychodów z art. 6 ust. 1d u.z.p.d.f. (art. 12 ust. 9a) 399 17. Stawka ryczałtu 10% od przychodów ewidencjonowanych w przypadku odpłatnego zbycia praw majątkowych lub nieruchomości oraz termin płatności tego ryczałtu (art. 12 ust. 10 i 10b) 401 18. Opodatkowanie przychodów ryczałtem ze zbycia nieruchomości mieszkalnych wykorzystywanych w działalności gospodarczej (art. 12 ust. 10a) 407 19. Stosowanie przepisów art. 27 ust. 8–9a u.p.d.o.f. do przychodów opodatkowanych ryczałtem osiąganych za granicą (art. 12 ust. 12) 408 20. Odniesienie limitu określonego w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a u.z.p.d.f. łącznie do obojga małżonków (art. 12 ust. 13) 410 21. Odniesienie limitów określonych w art. 12 ust. 1 pkt 4 u.z.p.d.f. odrębnie do przychodów osiąganych z wymienionych w tym przepisie źródeł przychodów (art. 12 ust. 14) 411 Art. 13. (uchylony) 412 Art. 13a. [Ulga abolicyjna] 412 1. Odpowiednie stosowanie ulgi abolicyjnej do podatników opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych 412 2. Możliwość zastosowania ulgi abolicyjnej przez podatników opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych tylko do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej 413 3. Możliwość skorzystania z ulgi abolicyjnej przez podatników opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych bez względu na to, czy zagraniczne dochody z pracy zostały opodatkowane w państwie ich źródła 414 4. Możliwość odliczenia ulgi abolicyjnej tylko w zeznaniu rocznym 415 5. Nieobjęcie ulgą abolicyjną przychodów osiąganych w krajach i na terytoriach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową 415 Art. 14–14b. (uchylone) 417 Art. 15. [Obowiązek posiadania i przechowywania dowodów zakupu towarów oraz prowadzenia ewidencji] 418 1. Uwagi ogólne 420 2. Obowiązek posiadania dowodów zakupu towarów (art. 15 ust. 1) 422 3. Obowiązek prowadzenia wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (art. 15 ust. 1, 10) 423 4. Obowiązek prowadzenia ewidencji przychodów (art. 15 ust. 1, 1a, 2, 3, 11) 424 5. Obowiązek i sposób przechowywania ewidencji przychodów oraz dowodów, na podstawie których są dokonywane wpisy do ewidencji, a także dowodów zakupu towarów (art. 15 ust. 4, 8, 9) 427 6. Kontynuacja prowadzenia przez przedsiębiorstwo w spadku ewidencji faktur, a także wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, obowiązek dokonywania zapisów w prowadzonej ewidencji przychodów (art. 15 ust. 10, 11 i 11b) 429 7. Obowiązek prowadzenia ewidencji faktur dokumentujących przychody rozliczane metodą kasową (art. 15 ust. 11a i 11b) 430 8. Obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży oraz wykazu środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych przy użyciu programów komputerowych (art. 15 ust. 12, 13 i 14) 432 Art. 16. [Delegacja ustawowa – sposób prowadzenia ewidencji oraz wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych] 436 1. Obowiązek prowadzenia ewidencji przychodów według wzoru określonego w załączniku do rozporządzenia 437 2. Obowiązek prowadzenia ewidencji przychodów rzetelnie i w sposób niewadliwy 440 3. Przypadki obligatoryjnego dokonywania zapisów w ewidencji przychodów na podstawie faktur, faktur RR, rachunków oraz dokumentów celnych 443 4. Przypadki dokonywania zapisów w ewidencji niektórych przychodów dopiero na podstawie dowodów potwierdzających faktyczne uzyskanie przychodów 444 5. Możliwość ewidencjonowania przychodów w ewidencji przychodów łącznie z podatkiem od towarów i usług 445 6. Zdefiniowanie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także prowadzenie ich wykazu 445 Art. 17. [Określenie wartości niezewidencjonowanego przychodu przez organ podatkowy] 451 1. Określenie wartości niezewidencjonowanego przychodu w przypadku nieprowadzenia ewidencji przychodów lub prowadzenia jej niezgodnie z warunkami uznania jej za dowód w postępowaniu podatkowym 452 2. Określenie wartości niezewidencjonowanego przychodu w przypadku stwierdzenia istnienia powiązań podatnika, o których mowa w art. 23m ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f. 464 3. Określenie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych od kwoty niezewidencjonowanego przychodu 468 4. Określenie wartości niezewidencjonowanego przychodu w przypadku prowadzenia ewidencji sprzedaży produktów roślinnych i zwierzęcych niezgodnie z warunkami wymaganymi do uznania jej za dowód w postępowaniu podatkowym 470 5. Problem charakteru decyzji wydawanej na podstawie art. 17 ust. 1 u.z.p.d.f. 471 Art. 18–19. (uchylone) 482 Art. 20. [Wykaz składników majątku] 482 1. Uchylenie obowiązku sporządzania spisu z natury 483 2. Sytuacje objęte obowiązkiem sporządzenia wykazu składników majątku 483 3. Obowiązek prowadzenia wykazu składników majątku w przypadku przekształcenia lub przejęcia spółek 484 Art. 21. [Obowiązek obliczenia i wpłacenia ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych] 485 1. Obowiązek obliczenia, złożenia zeznania i wpłacenia ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (art. 21 ust. 1–5) 490 2. Kredyt podatkowy (art. 21 ust. 6–15) 511 Art. 21a. (uchylony) 522 Art. 21b. [Przekazanie 1,5% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego] 522 1. Przekazanie przez naczelnika urzędu skarbowego na wniosek podatnika 1,5% podatku należnego organizacji pożytku publicznego 524 2. Przesłanki odstąpienia od przekazania przez naczelnika urzędu skarbowego na wniosek podatnika 1,5% podatku należnego organizacji pożytku publicznego 526 3. Przekazanie organizacji pożytku publicznego zbiorczej informacji o danych identyfikacyjnych podatnika i przekazanej przez niego kwocie, a także o przeznaczeniu przekazanej kwoty 528 4. Delegacja ustawowa do upoważnienia organu innego niż naczelnik urzędu skarbowego do czynności związanych z przekazywaniem na wniosek podatnika 1,5% podatku należnego organizacji pożytku publicznego 529 Art. 21c. [Udostępnienie zeznania podatkowego za pośrednictwem konta w e-Urzędzie Skarbowym oraz jego akceptacja przez podatnika] 529 1. Możliwość składania zeznań przez akceptację przygotowanego przez KAS zeznania 530 2. Wyłączenia podmiotowe 530 3. Udostępnianie zeznań na portalu podatnika 531 Art. 21d. [Korekta zeznania podatkowego] 531 1. Korekta zeznania przez organ podatkowy z uwagi na błędy lub oczywiste omyłki powstałe z winy organu podatkowego 532 2. Tryb dokonywania korekty 532 3. Nienaliczanie odsetek za zwłokę za okres od dnia następującego po upływie terminu płatności podatku do dnia złożenia korekty 533 Art. 22. [Obowiązki podatnika w przypadku utraty warunków do opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych] 533 1. Utrata warunków do opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych 534 2. Obowiązki podatnika związane z utratą prawa do opodatkowania 536 Rozdział 3. Karta podatkowa 538 Art. 23–41. (pominięte) 538 Rozdział 4. Zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów osób duchownych 539 Art. 42–51. (pominięte) 539 Rozdział 5. Przepisy wspólne 540 Art. 52. [Delegacja ustawowa – wzory dokumentów] 540 1. Uwagi ogólne 540 2. Upoważnienie do udostępnienia wzorów (art. 52 ust. 1) 541 Art. 53. (uchylony) 542 Art. 54–55. (pominięte) 542 Rozdział 6. Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe 543 Art. 56–57. (pominięte) 543 Art. 57a. [Zwolnienie od podatku kwoty umorzenia zaległości oraz zwrotu] 543 1. Cel wprowadzenia ustawy abolicyjnej 543 2. Sposób stosowania zwolnienia od podatku, jak również kwoty umorzenia zaległości oraz kwoty zwrotu 545 Art. 57aa. [Ulga e-TOLL] 547 1. Zakres ulgi e-TOLL 548 2. Sposób obliczenia ulgi e-TOLL 549 Art. 57ab. [Zwolnienie od podatku kwoty jednorazowego świadczenia wypłacanego w związku z sytuacją ekologiczną na Odrze] 550 Art. 57b. [Darowizny odliczane od przychodu przekazywane Agencji Rezerw Materiałowych, Centralnej Bazie Rezerw Sanitarno-Przeciwepidemicznych] 552 1. Cel i termin odliczenia darowizn od przychodu 553 2. Sposób odliczenia darowizn od przychodu 555 3. Zamknięty katalog podmiotów obdarowanych 556 Art. 57c. [Zwolnienie z obowiązku zwiększenia przychodów] 556 1. Przejściowy charakter regulacji związany z nadzwyczajną sytuacją wywołaną pandemią COVID-19 557 2. Przesłanki zastosowania ulgi za złe długi będące konsekwencją braku zapłaty przez podatnika należności z tytułu nabytych towarów lub usług 558 Art. 57d. [Ulga za złe długi w przypadku podatników ponoszących negatywne konsekwencje ekonomiczne z powodu epidemii COVID-19] 559 1. Przejściowy charakter regulacji 559 2. Przesłanki zastosowania ulgi za złe długi w przypadku podatników ponoszących negatywne konsekwencje ekonomiczne z powodu epidemii COVID-19 559 Art. 57e. [Odliczenie darowizn sprzętu komputerowego na rzecz placówek oświatowych] 560 1. Możliwość i termin odliczenia od przychodu darowizn rzeczowych, których przedmiotem są komputery przenośne będące laptopami lub tabletami 561 2. Zamknięty katalog podmiotów obdarowanych 562 Art. 57f. [Kwoty darowizn podlegających odliczeniu] 562 1. Możliwość odliczania darowizn jedynie w kwotach faktycznie dokonanych jako zasada w podatkach dochodowych 562 2. Kwota przekazanych darowizn w przypadku darowizn dokonanych na podstawie art. 57b i 57e u.z.p.d.f. 563 Art. 57g. (pominięty) 563 Art. 57h. [Złożenie wniosku o przekazanie 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego po terminie, jeżeli nie zostanie odwołany stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19] 563 1. Termin złożenia wniosku w sprawie przekazania 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego w czasie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 564 2. Odpowiednie stosowanie w zakresie nieuregulowanym przepisów art. 21b u.z.p.d.f. 565 Art. 58. [Wejście w życie] 565 1. Wejście w życie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne i jej vacatio legis 566 2. Możliwość opodatkowania ryczałtem przychodów osiągniętych od 1.01.1999 r. 567 3. Wcześniejsze wejście w życie regulacji zawierających delegacje do wydania aktów wykonawczych 567 4. Konsekwencje wejścia w życie art. 56 pkt 4 lit. e u.z.p.d.f. 568 Załączniki 569 Bibliografia 571 Orzecznictwo 583 Indeks rzeczowy 595