Prawo prywatne międzynarodowe. Zarys systemu

Podręcznik zawiera wykład prawa prywatnego międzynarodowego obowiązującego w Polsce.Przedmiotem analizy są zarówno krajowe, jak i konwencyjne oraz unijne źródła tego działu prawa. Uwzględniono także zagadnienia z pogranicza omawianej dziedziny i innych dziedzin prawa, takich jak prawo Unii Europejskiej, prawo międzynarodowe publiczne i prawo międzynarodowego postępowania cywilnego. Aby ukazać całość obrazu funkcjonowania norm kolizyjnych wskazujących prawo właściwe włączono do książki omówienia jurysdykcji krajowej i niektórych innych instytucji międzynarodowego prawa procesowego cywilnego. W opracowaniu wzięto pod uwagę judykaturę sądów polskich i (w niezbędnym zakresie) sądów innych państw członkowskich Unii oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a także aktualne tendencje w doktrynie światowej i europejskiej.Zamieszczone w książce wywody zostały wzbogacone licznymi przykładami ułatwiającymi zrozumienie omawianych zagadnień. Zamieszczono też objaśnienie terminów i zwrotów łacińskich występujących w książce lub pojawiających się na wykładach z tego przedmiotu.Książka jest przeznaczona głównie dla studentów, powinna być przydatna także dla przedstawicieli wszystkich zawodów prawniczych, w szczególności zaś dla sędziów, notariuszy, adwokatów, radców prawnych, rzeczników patentowych, urzędników stanu cywilnego, prokuratorów, niektórych organów administracji państwowej i samorządowej oraz przedstawicieli władzy ustawodawczej.

Spis treści „Prawo Prywatne Międzynarodowe” Zawartość Nr strony Objaśnienia skrótów 1     Przedmowa 1     Część OGÓLNA       Rozdział I Wiadomości wstępne   § 1. Pojęcie i zadania prawa prywatnego międzynarodowego   I. Nazwa   II. Prawo prywatne międzynarodowe w znaczeniu wąskim   III. Prawo prywatne międzynarodowe w znaczeniu szerokim   IV. Prawo prywatne międzynarodowe a prawo międzynarodowe postępowania cywilnego   V. Prawo prywatne międzynarodowe a prawo międzynarodowe publiczne   § 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego   I. Uwagi wstępne   II. Szkoła statutowa   III. Fryderyk Karol von Savigny (1779 –1861)   IV. Nowa szkoła włoska   V. Czasy nowsze i najnowsze   VI. Polska nauka prawa prywatnego międzynarodowego   § 3. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego   I. Prawo krajowe   1. Krajowe źródła prawa prywatnego międzynarodowego   2. Krajowe źródła prawa międzynarodowego postępowania cywilnego   II. Prawo Unii Europejskiej   1. Uwagi wstępne   2. Prawo pierwotne   3. Prawo pochodne   4. Fragmentaryzacja prawa prywatnego międzynarodowego Unii Europejskiej   III. Umowy międzynarodowe   1. Miejsce umów międzynarodowych w polskim porządku prawnym   2. Umowy międzynarodowe w hierarchii źródeł prawa prywatnego międzynarodowego   3. Przegląd umów międzynarodowych   IV. Prawo zwyczajowe   V. Orzecznictwo i doktryna       Rozdział II Normy kolizyjne prawa prywatnego międzynarodowego   § 4. Budowa i rodzaje norm kolizyjnych   I. Budowa normy kolizyjnej   II. Rodzaje norm kolizyjnych   § 5. Zakres normy kolizyjnej   § 6. Pojęcie statutu. Nazwa prawa właściwego zależna od łącznika   § 7. Wskazanie prawa   § 8. Łącznik normy kolizyjnej   I. Uwagi ogólne   II. Obywatelstwo   III. Miejsca zamieszkania (domicyl)   IV. Miejsce pobytu zwykłego. Pobyt prosty   V. Inne łączniki   § 9. Wykładnia. Wypełnianie luk       Rozdział III Normy jurysdykcyjne i wybrane instytucje prawa międzynarodowego postępowania cywilnego   § 10. Uwagi wstępne   § 11. Zasięg przepisów prawa międzynarodowego postępowania cywilnego   I. Zakres przedmiotowy   II. Znaczenie elementu obcego   III. Kwestie intertemporalne   § 12. Jurysdykcja krajowa   I. Pojęcie jurysdykcji krajowej   II. Jurysdykcja krajowa bezpośrednia i pośrednia   III. Rodzaje jurysdykcji krajowej bezpośredniej   § 13. Normy jurysdykcyjne   I. Budowa normy jurysdykcyjnej   II. Łącznik normy jurysdykcyjnej   III. Rodzaje norm jurysdykcyjnych   § 14. Konflikty jurysdykcyjne       Rozdział IV Poszukiwanie i ustalenie prawa właściwego   § 15. Zabiegi kwalifikacyjne   I. Pojęcie kwalifikacji   II. Trudności kwalifikacyjne   III. Sposoby dokonywania zabiegów kwalifikacyjnych (metody kwalifikacyjne)   IV. Zabiegi kwalifikacyjne przy stosowaniu norm konwencyjnych i norm kolizyjnych prawa Unii Europejskiej   V. Podsumowanie   § 16. Kwestia wstępna, cząstkowa i pierwotna   I. Kwestia wstępna   II. Kwestia cząstkowa (wycinkowa)   III. Kwestia pierwotna (wyjściowa)   § 17. Odesłanie   § 18. Niejednolite prawo   § 19. Zmiana statutu   § 20. Obejście prawa   § 21. Klauzula porządku publicznego   § 22. Przepisy wymuszające swoje zastosowanie   I. Wprowadzenie   II. Unormowanie polskie   III. Unormowanie unijne       Rozdział V Trudności towarzyszące stosowaniu prawa właściwego i sposoby ich usuwania   § 23. Stosowanie prawa obcego jako właściwego   I. Zasady ogólne   II. Dopuszczalność stosowania obcego prawa publicznego   § 24. Dostosowanie różnych porządków prawnych w trakcie stosowania prawa właściwego   § 25. Ocena równoważności (ekwiwalentności) pojęć lub instytucji prawnych   § 26. Dostosowanie czynności prawnej do wymagań niewłaściwego prawa   § 27. Zbieg norm kolizyjnych   § 28. Stany faktyczne zamknięte       Część SZCZEGÓŁOWA       Rozdział VI Osoby fizyczne i prawne   § 29. Osoby fizyczne   I. Prawo właściwe   II. Zdolność prawna   III. Uznanie za zmarłego i stwierdzenie zgonu   IV. Ubezwłasnowolnienie   V. Zdolność do czynności prawnych   VI. Wyjątek na rzecz prawa miejsca prowadzenia przedsiębiorstwa (art. 11 ust. 2 ustawy z 2011 r.)   VII. Wyjątek na rzecz legis loci actus (art. 12 ustawy z 2011 r.)   VIII. Szczególna zdolność do czynności prawnych (art. 11 ust. 3 ustawy z 2011 r.)   IX. Zdolność wekslowa i czekowa   X. Imię i nazwisko osoby fizycznej   XI. Dobra osobiste osoby fizycznej   § 30. Osoby prawne   I. Uwagi ogólne   II. Prawo właściwe   III. Zakres zastosowania statutu personalnego osoby prawnej   IV. Ochrona dóbr osobistych   V. Zmiana statutu   VI. Międzynarodowe osoby prawne   VII. Spółki europejskie, spółdzielnie europejskie       Rozdział VII Czynności prawne. Przedstawicielstwo. Przedawnienie i inne postaci dawności   § 31. Dopuszczalność oraz dokonanie czynności prawnej   § 32. Forma czynności prawnej   I. Unormowanie krajowe   1. Artykuł 25 ustawy z 2011 r.   2. Prawo wekslowe i czekowe   II. Unormowania konwencyjne i europejskie   1. Konwencja wiedeńska o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów z 1980 r.   2. Konwencyjne unormowania kolizyjne   3. Europejskie unormowania kolizyjne   § 33. Wady oświadczenia woli   § 34. Treść czynności prawnej jako przesłanka jej ważności   § 35. Przedstawicielstwo   I. Przedstawicielstwo ustawowe   1. Uwagi wstępne   2. Prawo właściwe   3. Zakres zastosowania statutu przedstawicielstwa ustawowego   II. Pełnomocnictwo   1. Uwagi wstępne   2. Prawo właściwe   3. Wymagania dotyczące zdolności mocodawcy i formy   4. Zakres zastosowania statutu pełnomocnictwa   5. Pełnomocnictwo procesowe   § 36. Przedawnienie i inne postaci dawności       Rozdział VIII Zobowiązania   § 37. Jurysdykcja w sprawach dotyczących zobowiązań umownych i pozaumownych   I. Wstęp   II. Zakres zastosowania rozporządzenia Bruksela I bis   III. Stosunek rozporządzenia Bruksela I bis do innych źródeł prawa   IV. Jurysdykcja krajowa w sprawach cywilnych i handlowych   1. Miejsca zamieszkania (siedziby) stron a zasięg norm jurysdykcyjnych   2. Jurysdykcja ogólna w sprawach cywilnych i handlowych   3. Jurysdykcja szczególna w sprawach cywilnych i handlowych   4. Jurysdykcja do stosowania środków tymczasowych i zabezpieczających   V. Jurysdykcja specjalna (ochronna) w sprawach cywilnych i handlowych   VI. Jurysdykcja wyłączna w sprawach cywilnych i handlowych   VII. Umowa jurysdykcyjna i ustanowienie jurysdykcji na skutek wdania się w spór   VIII. Zagraniczna zawisłość sprawy   § 38. Zobowiązania umowne   I. Uwagi wstępne   1. Wstęp   2. Źródła prawa   3. Zakres zastosowania rozporządzenia Rzym I   4. Konwencja wiedeńska z 1980 r.   II. Wybór statutu kontraktowego   1. Uwagi wstępne   2. Wybór prawa według rozporządzenia Rzym I   III. Poszukiwanie statutu kontraktowego w braku wyboru prawa   1. Uwagi wstępne   2. Katalog reguł kolizyjnych z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Rzym I   3. Uzupełniająca regulacja z art. 4 ust. 2 rozporządzenia Rzym I   4. Reguła korekcyjna z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rzym I   5. Reguła uzupełniająca z art. 4 ust. 4 rozporządzenia Rzym I   IV. Oddzielne unormowania niektórych umów   1. Umowa przewozu   2. Umowy konsumenckie   3. Umowy ubezpieczenia   4. Umowa o pracę   V. Zakres statutu kontraktowego   1. Uwagi wstępne   2. Zakres zastosowania statutu kontraktowego na tle rozporządzenia Rzym I   § 39. Zobowiązania z jednostronnych czynności prawnych. Zobowiązania wekslowe i czekowe   I. Zobowiązania z jednostronnych czynności prawnych   1. Uwagi wstępne   2. Wybór prawa właściwego   3. Ustalanie prawa właściwego w braku wyboru prawa   4. Zakres zastosowania statutu jednostronnej zobowiązującej czynności prawnej   II. Zobowiązania wekslowe i czekowe   § 40. Zobowiązania ze zdarzeń niebędących czynnościami prawnymi   I. Rozważania wstępne   1. Źródła prawa   2. Czasowy i przedmiotowy zasięg rozporządzenia Rzym II   3. Unormowanie niektórych instytucji części ogólnej prawa prywatnego międzynarodowego w rozporządzeniu Rzym II   II. Wybór prawa   III. Prawo właściwe w braku wyboru prawa   1. Czyny niedozwolone   2. Bezpodstawne wzbogacenie   3. Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia (negotiorum gestio)   4. Culpa in contrahendo   IV. Zakres zastosowania statutu zobowiązania pozaumownego       Rozdział IX Prawo rzeczowe. Posiadanie. Prawa własności intelektualnej   § 41. Własność i inne prawa rzeczowe. Posiadanie   I. Prawo właściwe   II. Zagadnienia kwalifikacyjne   1. Łącznik miejsca położenia przedmiotu prawa rzeczowego (lub posiadania)   2. Pojęcie praw rzeczowych i posiadania   III. Zakres statutu rzeczowego   IV. Zmiana statutu rzeczowego   § 42. Prawa własności intelektualnej   I. Uwagi wstępne   II. Zasada terytorializmu   III. Prawo właściwe       Rozdział X Prawo rodzinne i opiekuńcze   § 43. Materialne przesłanki zawarcia małżeństwa   I. Prawo właściwe   II. Zakres zastosowania prawa właściwego   § 44. Forma zawarcia małżeństwa   I. Prawo właściwe   II. Zakres zastosowania prawa właściwego   III. Małżeństwa konsularne   § 45. Skutki braku możności lub niezachowania formy zawarcia małżeństwa   I. Prawo właściwe   II. Zakres zastosowania prawa właściwego   § 46. Stosunki osobiste i majątkowe między małżonkami   I. Prawo właściwe   II. Zakres zastosowania prawa właściwego   § 47. Rozwiązanie małżeństwa i separacja   I. Wstęp   II. Jurysdykcja krajowa w niemajątkowych sprawach małżeńskich   1. Zakres zastosowania rozporządzenia Bruksela II ter   2. Stosunek rozporządzenia Bruksela II ter do innych źródeł prawa   3. Normy jurysdykcyjne w niemajątkowych sprawach małżeńskich   III. Prawo właściwe dla rozwiązania małżeństwa   IV. Zakres zastosowania statutu rozwiązania małżeństwa   V. Separacja   § 48. Pochodzenie dziecka. Odpowiedzialność rodzicielska   I. Ustalenie i zaprzeczenie pochodzenia dziecka   1. Jurysdykcja krajowa w sprawach o ustalenie i zaprzeczenie pochodzenia dziecka   2. Prawo właściwe   3. Zakres zastosowania prawa właściwego   II. Uznanie dziecka   1. Uznanie dziecka a właściwość międzynarodowa sądów i innych organów   2. Prawo właściwe   3. Zakres zastosowania statutu uznania   III. Odpowiedzialność rodzicielska. Środki ochrony dziecka   1. Uwagi wstępne   2. Jurysdykcja   3. Prawo właściwe   IV. Unormowania w konwencjach bilateralnych   § 49. Przysposobienie   I. Wstęp   II. Jurysdykcja krajowa w sprawach o przysposobienie   III. Prawo właściwe   IV. Stosunek normy z art. 57 do normy z art. 58 ustawy z 2011 r.   V. Zakres statutu adopcyjnego   § 50. Alimentacja   I. Wstęp   II. Jurysdykcja krajowa w sprawach alimentacyjnych   1. Źródła prawa   2. Zakres zastosowania rozporządzenia alimentacyjnego   3. Stosunek rozporządzenia alimentacyjnego do innych źródeł prawa   4. Normy jurysdykcyjne w sprawach alimentacyjnych   III. Prawo właściwe   IV. Zakres zastosowania prawa właściwego   § 51. Opieka i kuratela       Rozdział XI Sprawy spadkowe   § 52. Źródła prawa   § 53. Jurysdykcja w sprawach spadkowych   I. Uwagi ogólne   II. Pozycja prawna notariuszy   III. Jurysdykcja ogólna i dodatkowa (art. 4 i 10 rozporządzenia spadkowego)   IV. Wybór prawa a jurysdykcja   V. Jurysdykcja konieczna   VI. Kolizje jurysdykcji państw członkowskich   VII. Dodatkowa jurysdykcja z art. 13 rozporządzenia spadkowego   VIII. Jurysdykcja obejmująca podjęcie środków tymczasowych   § 54. Statut spadkowy   I. Uwagi wstępne   II. Łącznik miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy   III. Reguła korekcyjna z art. 21 ust. 2 rozporządzenia spadkowego   IV. Wybór statutu spadkowego   1. Uwagi wstępne   2. Unormowanie wyboru prawa w art. 22 rozporządzenia spadkowego   3. Prawo właściwe do oceny wyboru prawa   4. Zmiana lub odwołanie wyboru prawa   V. Zakres zastosowania statutu spadkowego   1. Uwagi wstępne   2. Otwarcie spadku   3. Zdolność dziedziczenia   4. Niegodność dziedziczenia i wydziedziczenie   5. Beneficjenci spadkowi i przypadające im korzyści ze spadku   6. Przyjęcie lub odrzucenie spadku albo innej korzyści ze spadku   7. Odpowiedzialność za długi spadkowe   8. Dział spadku   9. Inne kwestie   § 55. Statut rozrządzeń mortis causa   I. Statut testamentowy   1. Uwagi wstępne   2. Wybór statutu testamentowego   3. Poszukiwanie prawa właściwego w braku wyboru prawa   II. Statut umów dotyczących spadku   1. Uwagi wstępne   2. Przegląd umów dotyczących spadku   III. Prawo właściwe   1. Wybór prawa   2. Prawo właściwe w braku wyboru prawa   IV. Zakres zastosowania statutu rozrządzeń na wypadek śmierci   1. Uwagi wstępne   2. Zdolność do dokonania rozrządzenia na wypadek śmierci   3. Szczególne zakazy dziedziczenia   4. Przedstawicielstwo przy dokonaniu rozrządzenia na wypadek śmierci   5. Wykładnia rozrządzenia   6. Wady oświadczenia woli   7. Postanowienia wywołujące skutki osobowe, rodzinnoprawne lub prawnorzeczowe zamieszczone w rozrządzeniu mortis causa   8. Konwersja – zabieg ratunkowy   V. Statut formy rozrządzeń na wypadek śmierci   1. Uwagi wstępne   2. Pojęcie formy   3. Łączniki   § 56. Wybrane regulacje szczególne   I. Kommorienci   II. Spadek bezdziedziczny   III. Odesłanie   IV. Klauzula porządku publicznego   V. Przepisy wymuszające swoje zastosowanie   VI. Dostosowanie praw rzeczowych   § 57. Europejskie poświadczenie spadkowe   § 58. Zagadnienia intertemporalne   I. Uwagi wstępne   II. Ustalenie statutu spadkowego (w braku wyboru prawa)   III. Wybór prawa   IV. Rozrządzenia mortis causa   V. Fikcja wyboru prawa       Rozdział XII Problematyka kolizyjnoprawna mediacji i międzynarodowego arbitrażu handlowego   § 59. Umowa o mediację   I. Mediacja jako alternatywny sposób rozwiązywania sporów   II. Regulacje mediacji   III. Statut umowy o mediację   § 60. Umowa o arbitraż (zapis na sąd polubowny)   I. Uwagi wstępne   II. Zasięg statutu umowy o arbitraż   III. Zdatność arbitrażowa   IV. Zdolność do zawarcia umowy o arbitraż   V. Dojście do skutku umowy o arbitraż   VI. Wymagania dotyczące formy   VII. Pełnomocnictwo do zawarcia umowy o arbitraż   VIII. Skutki procesowe umowy o arbitraż   § 61. Umowa stron z arbitrem lub arbitrami (receptum arbitrii)   § 62. Prawo stosowane w międzynarodowym arbitrażu handlowym       Rozdział XIII Uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń oraz innych tytułów   § 63. Orzeczenia zagraniczne a prawo międzynarodowe   § 64. Uznanie i wykonanie orzeczeń oraz innych tytułów zagranicznych   § 65. Uznanie i wykonanie orzeczeń oraz innych tytułów z państw członkowskich Unii Europejskiej   I. Zasada wzajemnego zaufania   II. Uznanie tytułów z innych państw członkowskich   III. Wykonanie tytułów z innych państw członkowskich   IV. Odmowa uznania i wykonania tytułów z innych państw członkowskich       Skorowidz 11