W komentarzu omówiono nowo uchwaloną ustawę o ochronie sygnalistów, której przepisy mają istotny wpływ na funkcjonowanie zarówno sektora prywatnego, jak i instytucji publicznych. Publikacja zawiera szczegółowe omówienie aspektu podmiotowego ustawy, analizę obszarów, w których możliwe jest zgłaszanie nieprawidłowości (m.in. kwestii ochrony środowiska, zdrowia publicznego, bezpieczeństwa systemów teleinfor matycznych), obowiązków pracodawców, procedur zgłaszania nieprawidłowości, a także mechanizmów ochrony sygnalistów oraz sankcji za ich naruszenie.
Książka została napisana przez interdyscyplinarny zespół autorów, wśród których są pracownicy naukowi, sędziowie, radcy prawni, adwokaci, specjaliści compliance, a także menedżerowie. Autorzy nie tylko analizują treść ustawy, lecz także omawiają jej kontekst historyczny i uwarunkowania społeczne. Dokonują analizy orzecznictwa i podają przykłady z praktyki. Opracowanie jest źródłem wiedzy zarówno dla prawników świadczących usługi podmiotom ze sfery prawa prywatnego (w tym in-house’om), jak i dla specjalistów compliance, ekspertów z zakresu HR oraz audytu wewnętrznego. Zainteresuje pracowników szeroko rozumianego sektora publicznego, w tym organów naczelnych i centralnych oraz samorządu terytorialnego. Będzie pomocne każdemu, kto zajmuje się zgłaszaniem nieprawidłowości - whistlebowlingiem.
„Wysoko należy ocenić warstwę merytoryczną Komentarza. Jego Autorzy postawili sobie za cel wykorzystanie w prowadzonych rozważaniach (w możliwie obszernym ujęciu) dorobku doktryny oraz (na ile było to możliwe) także judykatury. Można uznać, że wskazany cel zrealizowali. W wielu kwestiach przedstawili również własne poglądy i postulaty, co zdecydowanie podnosi walory opracowania. (…) Komentarz jest bez wątpienia przydatny, zwłaszcza dla praktyki obrotu prawnego, gromadząc w jednym miejscu właściwie wszystko, co dotyczy ochrony prawnej sygnalistów. Komentarz jest też potrzebny nauce, jako istotny wkład w dyskusję nad kształtem ustawy o ochronie sygnalistów.”
dr hab. Jan Piątkowski, prof. UMK (fragment recenzji)
Spis treści
O Autorach | str. 5
Wstęp | str. 13
Wykaz skrótów | str. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 2024 r.
o ochronie sygnalistów
Rozdział 1. Przepisy ogólne | str. 21
Art. 1. [Przedmiot regulacji] | str. 21
Art. 2. [Definicje] | str. 29
Art. 3. [Naruszenie prawa – definicja] | str. 43
Art. 4. [Sygnalista – definicja] | str. 142
Art. 5. [Informacje i naruszenia prawa wyłączone spod przepisów ustawy; podmioty właściwe w zakresie przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych dotyczących naruszenia prawa przez służby specjalne] | str. 155
Art. 6. [Warunki objęcia sygnalisty ochroną] | str. 162
Art. 7. [Anonimowe zgłoszenie naruszenia prawa] | str. 169
Art. 8. [Ujawnienie danych osobowych sygnalisty; zasady przetwarzania danych osobowych w związku z przyjęciem zgłoszenia lub podjęciem działań następczych] | str. 172
Art. 9. [Przepisy ustawy a prawa pracowników do konsultacji ze związkami zawodowymi, prawo do zrzeszania się i o zawierania układów zbiorowych] | str. 175
Art. 10. [Relacja między przepisami ustawy a przepisami odrębnych aktów prawnych] | str. 178
Rozdział 2. Zakaz działań odwetowych i środki ochrony | str. 190
Art. 11. [Zakaz podejmowania działań odwetowych wobec sygnalisty] | str. 190
Art. 12. [Zakaz podejmowania działań odwetowych w przypadku pracy świadczonej na podstawie stosunku pracy] | str. 192
Art. 13. [Zakaz podejmowania działań odwetowych w przypadku pracy lub usług świadczonych na podstawie innych stosunków prawnych] | str. 196
Art. 14. [Odszkodowanie należne sygnaliście] | str. 197
Art. 15. [Odszkodowanie lub zadośćuczynienie należne od sygnalisty] | str. 198
Art. 16. [Dokonanie zgłoszenia lub ujawnienia publicznego jako podstawa odpowiedzialności sygnalisty] | str. 205
Art. 17. [Niedopuszczalność zrzeczenia się praw przysługujących sygnaliście] | str. 223
Art. 18. [Wyłączenie postanowień układów zbiorowych pracy, porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów wyłączających lub ograniczających uprawnienia sygnalistów] | str. 224
Art. 19. [Nieważność postanowień umów i innych aktów będących podstawą świadczenia pracy, wyłączających lub ograniczających uprawnienia sygnalisty] | str. 226
Art. 20. [Nieważność postanowień innych umów i aktów wyłączających lub ograniczających uprawnienia sygnalisty] | str. 228
Art. 21. [Stosowanie przepisów rozdziału do osoby lub jednostki pomagającej w dokonaniu zgłoszenia lub powiązanej z sygnalistą] | str. 231
Art. 22. [Stosowanie przepisów rozdziału do przypadków zgłoszeń dokonanych do instytucji, organów lub jednostek UE] | str. 235
Rozdział 3. Zgłoszenia wewnętrzne | str. 237
Art. 23. [Podmioty objęte przepisami rozdziału] | str. 237
Art. 24. [Ustalenie procedury zgłoszeń wewnętrznych] | str. 243
Art. 25. [Treść procedury zgłoszeń wewnętrznych] | str. 252
Art. 26. [Sposoby przekazywania zgłoszeń wewnętrznych] | str. 266
Art. 27. [Obowiązek zapewnienia ochrony poufności tożsamości sygnalisty] | str. 271
Art. 28. [Umowa w sprawie upoważnienia podmiotu zewnętrznego do przyjmowania zgłoszeń wewnętrznych; ustalenie wspólnej procedury zgłoszeń wewnętrznych obejmującej kilka podmiotów] | str. 275
Art. 29. [Rejestr zgłoszeń wewnętrznych] | str. 284
Rozdział 4. Zgłoszenia zewnętrzne | str. 288
Art. 30. [Dokonanie zgłoszenia zewnętrznego] | str. 288
Art. 31. [Kompetencje Rzecznika Praw Obywatelskich w ramach procedury przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych] | str. 293
Art. 32. [Wstępna weryfikacja zgłoszenia zewnętrznego; przekazanie zgłoszenia zewnętrznego do właściwego organu publicznego] | str. 297
Art. 33. [Ustalenie przez organ publiczny procedury zgłoszeń zewnętrznych] | str. 300
Art. 34. [Zadania organu publicznego w ramach procedury zgłoszeń zewnętrznych] | str. 302
Art. 35. [Podanie przez sygnalistę adresu do kontaktu] | str. 309
Art. 36. [Sposoby dokonywania zgłoszeń zewnętrznych] | str. 310
Art. 37. [Przesłanie sygnaliście potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia zewnętrznego] | str. 314
Art. 38. [Wydanie zaświadczenia potwierdzającego ochronę przysługującą sygnaliście] | str. 315
Art. 39. [Przesłanie przez sygnalistę wyjaśnień lub dodatkowych informacji] | str. 320
Art. 40. [Pozostawienie zgłoszenia zewnętrznego bez rozpoznania] | str. 323
Art. 41. [Informacja zwrotna przekazywana sygnaliście] | str. 325
Art. 42. [Kanały komunikacji wykorzystywane przez Rzecznika Praw Obywatelskich oraz organ publiczny do przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych] | str. 326
Art. 43. [Ochrona poufności tożsamości sygnalisty] | str. 328
Art. 44. [Upoważnienie do przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych, dokonywania ich wstępnej weryfikacji oraz informowania sygnalisty] | str. 329
Art. 45. [Rejestr zgłoszeń zewnętrznych prowadzony przez Rzecznika Praw Obywatelskich] | str. 334
Art. 46. [Rejestr zgłoszeń zewnętrznych prowadzony przez organ publiczny] | str. 338
Art. 47. [Obowiązki sprawozdawcze organów publicznych i Rzecznika Praw Obywatelskich] | str. 340
Art. 48. [Informacje dla sygnalistów umieszczane na stronach w BIP organów publicznych i Rzecznika Praw Obywatelskich] | str. 343
Art. 49. [Przegląd procedury przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych] | str. 345
Art. 50. [Uzupełniające stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego] | str. 346
Rozdział 5. Ujawnienie publiczne | str. 357
Art. 51. [Warunki objęcia ochroną sygnalisty dokonującego ujawnienia publicznego] | str. 357
Art. 52. [Ocena odpowiedniości działania następczego] | str. 361
Art. 53. [Wyłączenie stosowania przepisów w przypadku przekazania informacji o naruszeniu prawa bezpośrednio do prasy] | str. 361
Rozdział 6. Przepisy karne | str. 362
Art. 54. [Uniemożliwianie lub utrudnianie dokonania zgłoszenia] | str. 362
Art. 55. [Podejmowanie działań odwetowych] | str. 370
Art. 56. [Ujawnienie tożsamości sygnalisty, osoby pomagającej w dokonaniu zgłoszenia lub osoby powiązanej z sygnalistą] | str. 379
Art. 57. [Dokonanie zgłoszenia lub ujawnienia publicznego pomimo wiedzy o braku naruszenia prawa] | str. 383
Art. 58. [Naruszenie obowiązku ustanowienia procedury zgłoszeń wewnętrznych] | str. 385
Art. 59. [Tryb orzekania] | str. 385
Rozdział 7. Przepisy zmieniające, dostosowujące i przepis końcowy | str. 392
Art. 60. [Zadania RPO] | str. 392
Art. 61. [Nieodpłatna pomoc prawna] | str. 392
Art. 62. [Sprawozdania organów i RPO] | str. 393
Art. 63. [Sprawozdanie RPO] | str. 393
Art. 64. [Wejście w życie] | str. 394
Bibliografia | str. 397
