Prawo spadkowe

Książka stanowi kompleksowy zbiór zagadnień odnoszących się do spadku. Autorzy w przystępny sposób opisują, jak prawidłowo sporządzić testament, przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku oraz dział spadku, a także przedstawiają zagadnienia zachowku i zapisu windykacyjnego. Można tu również znaleźć informacje na temat: podatku od nabytego spadku, kosztów całego postępowania spadkowego, odpowiedzialności za długi spadkowe, obrotu spadkiem czy funkcji kuratora spadku. W publikacji zamieszczono kompletny zbiór wzorów pism procesowych oraz zbiór przepisów obejmujący całość aktów prawnych z zakresu dziedziczenia. W piątym wydaniu uwzględniono wszystkie zmiany legislacyjne, jakie miały miejsce od czasu poprzedniej edycji w 2012 r., a dotyczące m.in.: nowych zasad przyjęcia i zabezpieczania spadku, zwiększających ochronę spadkobierców przed długami spadkowymi, sporządzania spisu i wykazu inwentarza, opodatkowania nabycia własności gruntów stanowiących gospodarstwo rolne, europejskiego poświadczenia spadkowego, stawek wynagrodzenia adwokatów i radców prawnych będących pełnomocnikami procesowymi w postępowaniach spadkowych. Adresaci: Opracowanie jest skierowane do praktyków specjalizujących się w prawie spadkowym - sędziów, notariuszy, adwokatów, radców prawnych. Może zainteresować również studentów wydziałów prawa i administracji oraz aplikantów zawodów prawniczych.

Wykaz skrótów | str. 13 Podstawowe pojęcia | str. 15 Część I Prawo spadkowe Rozdział pierwszy. Przedmiot prawa spadkowego | str. 23 1. Prawa i obowiązki wchodzące w skład spadku | str. 23 2. Prawa i obowiązki niewchodzące w skład spadku | str. 25 2.1. Prawa i obowiązki publicznoprawne | str. 25 2.2. Prawa i obowiązki osobiste zmarłego | str. 26 2.3. Prawa i obowiązki rodzinne | str. 26 2.4. Prawa i obowiązki przechodzące na oznaczone osoby na podstawie przepisów szczególnych | str. 27 Rozdział drugi. Zagadnienia ogólne związane z dziedziczeniem | str. 29 1. Otwarcie spadku i pojęcie dziedziczenia | str. 29 2. Zdolność do dziedziczenia | str. 30 2.1. Osoba fizyczna | str. 30 2.2. Osoba prawna | str. 31 3. Niegodność dziedziczenia | str. 31 4. Uprawnienia małżonka i innych osób bliskich, zamieszkałych ze spadkodawcą | str. 32 Rozdział trzeci. Dziedziczenie ustawowe | str. 33 1. Porządek dziedziczenia ustawowego | str. 33 1.1. Pierwsza grupa dziedziczących - małżonek i zstępni spadkodawcy | str. 34 1.2. Druga grupa dziedziczących - małżonek, rodzice i rodzeństwo | str. 35 1.3. Trzecia grupa dziedziczących - dziadkowie spadkodawcy | str. 36 1.4. Czwarta grupa dziedziczących - pasierbowie spadkodawcy | str. 37 1.5. Piąta grupa dziedziczących - gmina i Skarb Państwa | str. 37 2. Dziedziczenie przez osoby przysposobione i dziedziczenie po nich | str. 37 3. Szczególne uprawnienia quasi-alimentacyjne dziadków spadkodawcy | str. 38 4. Uprawnienie małżonka do przedmiotów urządzenia domowego | str. 39 Rozdział czwarty. Testament i dziedziczenie testamentowe | str. 41 1. Testament | str. 41 1.1. Swoboda testowania | str. 41 1.2. Zagadnienia ogólne związane z testamentem | str. 41 1.2.1. Pojęcie testamentu | str. 41 1.2.2. Cechy czynności prawnej będącej testamentem i treść testamentu | str. 42 1.2.3. Odwołalność testamentu | str. 42 1.2.4. Tłumaczenie nieprecyzyjnych postanowień testamentowych | str. 43 1.2.5. Ogłoszenie testamentu | str. 43 1.3. Przesłanki ważności testamentu | str. 44 1.3.1. Zdolność testowania | str. 44 1.3.2. Wady oświadczenia woli | str. 45 1.3.3. Treść testamentu | str. 45 2. Forma testamentu | str. 46 2.1. Testamenty zwykłe | str. 46 2.1.1. Testament własnoręczny | str. 47 2.1.2. Testament notarialny | str. 48 2.1.3. Testament allograficzny | str. 48 2.2. Testamenty szczególne | str. 49 2.2.1. Testament ustny | str. 50 2.2.2. Testament podróżny na polskim statku morskim lub powietrznym | str. 52 2.2.3. Testament wojskowy | str. 53 3. Notarialny rejestr testamentów (NORT) | str. 53 4. Powołanie spadkobiercy testamentowego | str. 54 4.1. Zagadnienia ogólne | str. 54 4.1.1. Osoba spadkobiercy i jej określenie w testamencie | str. 55 4.1.2. Rozrządzenia dotyczące poszczególnych przedmiotów majątkowych | str. 55 4.1.3. Warunek i termin przy powołaniu spadkobiercy | str. 57 4.2. Substytucja, czyli podstawienie | str. 58 4.3. Przyrost | str. 58 Rozdział piąty. Zapisy i polecenia | str. 60 1. Zapis zwykły | str. 60 1.1. Ustanowienie zapisu zwykłego | str. 60 1.2. Przedmiot zapisu | str. 61 1.3. Osoba zapisobiercy | str. 61 1.4. Osoba obciążona zapisem zwykłym | str. 62 1.5. Istota zapisu zwykłego i jego wykonanie | str. 63 1.6. Przedawnienie roszczeń z tytułu zapisu zwykłego | str. 66 2. Zapis windykacyjny | str. 66 2.1. Istota zapisu windykacyjnego i jego ustanowienie | str. 66 2.2. Przedmiot zapisu windykacyjnego | str. 67 2.3. Osoba zapisobiercy i jej prawa | str. 69 3. Polecenie testamentowe | str. 71 3.1. Istota polecenia | str. 71 3.2. Wykonanie polecenia | str. 72 Rozdział szósty. Wykonawca testamentu | str. 74 1. Powołanie wykonawcy testamentu, jego kwalifikacje i podjęcie przez niego funkcji | str. 74 2. Zakres obowiązków i uprawnień wykonawcy | str. 75 3. Wygaśnięcie obowiązków i uprawnień wykonawcy testamentu oraz jego rozliczenia ze spadkobiercami | str. 76 Rozdział siódmy. Zachowek | str. 78 1. Osoby uprawnione do zachowku | str. 79 2. Wysokość zachowku | str. 80 2.1. Wielkość udziału spadkowego | str. 80 2.2. Osobiste kwalifikacje uprawnionego | str. 80 2.3. Wartość spadku i substrat zachowku | str. 80 3. Realizacja uprawnień z tytułu zachowku | str. 82 3.1. Obdarowanie uprawnionego do zachowku | str. 82 3.2. Powołanie do spadku uprawnionego do zachowku, uczynienie na jego rzecz zapisu zwykłego lub windykacyjnego | str. 82 3.3. Roszczenie o zapłatę równowartości zachowku lub o jego uzupełnienie | str. 83 4. Szczególna odpowiedzialność za zachowek zapisobierców zwykłych i uprawnionych z tytułu poleceń testamentowych | str. 85 5. Przedawnienie roszczeń z tytułu zachowku | str. 86 Rozdział ósmy. Wydziedziczenie | str. 87 1. Przesłanki skuteczności wydziedziczenia | str. 87 2. Skutki wydziedziczenia | str. 88 Rozdział dziewiąty. Przyjęcie i odrzucenie spadku | str. 89 1. Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku | str. 90 1.1. Zasady obliczania terminu | str. 90 1.2. Skutki bierności spadkobiercy | str. 90 2. Zasady i forma złożenia oświadczenia | str. 91 2.1. Niepodzielność i bezwarunkowość przyjęcia lub odrzucenia spadku | str. 91 2.2. Forma złożenia oświadczenia | str. 92 3. Skutki przyjęcia spadku wprost i z dobrodziejstwem inwentarza | str. 93 4. Wady oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku | str. 93 5. Odrzucenie spadku | str. 94 5.1. Skutki odrzucenia spadku | str. 94 5.2. Odrzucenie spadku przez osobę nim zarządzającą | str. 95 5.3. Odrzucenie spadku z pokrzywdzeniem wierzycieli | str. 95 Rozdział dziesiąty. Stwierdzenie nabycia spadku i przedmiotu zapisu windykacyjnego | str. 96 1. Postępowanie sądowe w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku i przedmiotu zapisu windykacyjnego | str. 96 1.1. Sąd właściwy do przeprowadzenia postępowania | str. 96 1.2. Podmioty uczestniczące w postępowaniu | str. 96 1.3. Zakres postępowania o stwierdzenie nabycia spadku | str. 97 1.4. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku i przedmiotu zapisu windykacyjnego | str. 98 2. Postępowanie przed notariuszem o wydanie aktu poświadczenia dziedziczenia | str. 100 2.1. Zakres postępowania przed notariuszem | str. 101 2.2. Akt poświadczenia dziedziczenia oraz stwierdzenie nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego | str. 102 2.3. Uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia | str. 103 3. Uzupełnienie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i aktu poświadczenia dziedziczenia | str. 105 4. Wzruszenie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia oraz stwierdzenia nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego | str. 106 5. Znaczenie i skutki stwierdzenia nabycia spadku i stwierdzenia nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego | str. 109 Rozdział jedenasty. Odpowiedzialność za długi spadkowe | str. 111 1. Odpowiedzialność spadkobierców | str. 112 1.1. Odpowiedzialność za długi spadkowe do chwili przyjęcia spadku | str. 112 1.2. Odpowiedzialność za długi spadkowe od chwili przyjęcia spadku | str. 113 1.2.1. Odpowiedzialność przy przyjęciu spadku wprost | str. 113 1.2.2. Odpowiedzialność przy przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza | str. 114 1.2.3. Wspólne zasady dla wypadków odpowiedzialności ograniczonej i nieograniczonej | str. 118 2. Odpowiedzialność zapisobierców windykacyjnych | str. 119 Rozdział dwunasty. Sytuacja prawna spadkobierców do chwili działu spadku i dział spadku | str. 123 1. Wspólność majątku spadkowego do chwili działu spadku | str. 123 1.1. Zasady ogólne | str. 123 1.2. Zbycie udziału spadkowego | str. 124 1.3. Rozporządzenie udziałem w poszczególnym przedmiocie należącym do spadku | str. 124 2. Dział spadku | str. 125 2.1. Umowny dział spadku | str. 125 2.2. Sądowy dział spadku | str. 126 2.2.1. Sąd właściwy do rozpoznania wniosku | str. 126 2.2.2. Krąg podmiotów postępowania o dział spadku | str. 127 2.2.3. Zakres postępowania | str. 127 2.2.4. Cel postępowania | str. 128 2.2.5. Zasady obliczania schedy spadkowej | str. 128 2.2.6. Zasady podziału majątku spadkowego | str. 129 2.2.7. Dział spadku i podział majątku dorobkowego małżonków | str. 130 2.2.8. Długi spadkowe w postępowaniu działowym | str. 131 2.3. Skutki działu spadku | str. 131 Rozdział trzynasty. Umowy dotyczące spadku | str. 132 1. Umowy o spadek po osobie żyjącej | str. 132 2. Umowy o spadek po śmierci spadkodawcy | str. 133 Rozdział czternasty. Dziedziczenie gospodarstwa rolnego | str. 136 1. Ogólne zasady stosowania przepisów dotyczących dziedziczenia gospodarstw rolnych | str. 137 2. Dziedziczenie gospodarstw rolnych w stosunku do spadków otwartych przed dniem 4 listopada 1971 r. lub pomiędzy dniem 4 listopada 1971 r. a 5 kwietnia 1982 r. | str. 138 3. Dziedziczenie gospodarstw rolnych w stosunku do spadków otwartych pomiędzy dniem 6 kwietnia 1982 r. a 30 września 1990 r. | str. 142 4. Dziedziczenie gospodarstw rolnych w stosunku do spadków otwartych pomiędzy dniem 1 października 1990 r. a 13 lutego 2001 r. | str. 145 5. Dziedziczenie gospodarstw rolnych w stosunku do spadków otwartych od dnia 14 lutego 2001 r. | str. 148 Rozdział piętnasty. Ochrona dziedziczenia | str. 149 1. Zabezpieczenie spadku i przedmiotu zapisu windykacyjnego | str. 149 2. Wykaz inwentarza | str. 153 3. Spis inwentarza | str. 154 4. Wyjawienie przedmiotów spadkowych | str. 156 5. Zarząd spadku nieobjętego - kurator spadku | str. 157 6. Powództwo o wydanie spadku i przedmiotu zapisu windykacyjnego | str. 157 Rozdział szesnasty. Koszty związane z postępowaniem spadkowym | str. 160 1. Wpisy sądowe | str. 160 2. Opłaty kancelaryjne | str. 162 3. Wynagrodzenie adwokata i radcy prawnego | str. 163 4. Zwolnienie od kosztów sądowych | str. 164 5. Zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego w orzeczeniu kończącym postępowanie | str. 165 Rozdział siedemnasty. Podatek od spadków | str. 168 1. Zakres przedmiotowy obowiązku podatkowego, czyli co podlega podatkowi | str. 168 1.1. Zwolnienia podatkowe | str. 169 1.2. Zwolnienie w przypadku rzeczy związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego | str. 170 2. Zakres podmiotowy, czyli kto płaci podatek, a kto go nie płaci | str. 171 3. Wysokość podatku | str. 172 4. Rozliczenie podatku | str. 174 5. Ulga mieszkaniowa | str. 175 Rozdział osiemnasty. Europejskie poświadczenie spadkowe | str. 178 Rozdział dziewiętnasty. Prawo obowiązujące na terenach Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1918-1946 | str. 181 Część II Wzory pism w sprawach spadkowych Wzór nr 1. Testament własnoręczny | str. 185 Wzór nr 2. Wniosek o wyjawienie istnienia testamentu i nakazanie jego złożenia | str. 187 Wzór nr 3. Wniosek o otwarcie i ogłoszenie testamentu | str. 190 Wzór nr 4. Zawiadomienie o testamencie ustnym, którego treść nie została spisana | str. 192 Wzór nr 5. Wniosek o zabezpieczenie spadku | str. 194 Wzór nr 6. Wniosek o zabezpieczenie przedmiotu zapisu windykacyjnego | str. 198 Wzór nr 7. Wniosek o sporządzenie spisu inwentarza | str. 202 Wzór nr 8. Wniosek o wyjawienie przedmiotów spadkowych | str. 205 Wzór nr 9. Wniosek o ustanowienie kuratora spadku | str. 208 Wzór nr 10. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku z ustawy | str. 210 Wzór nr 11. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku z testamentu | str. 214 Wzór nr 12. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku z testamentu i przedmiotu zapisu windykacyjnego | str. 218 Wzór nr 13. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku obejmującego gospodarstwo rolne | str. 223 Wzór nr 14. Wniosek o uzupełnienie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku | str. 228 Wzór nr 15. Wniosek o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku | str. 231 Wzór nr 16. Wniosek o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego | str. 235 Wzór nr 17. Wniosek o dział spadku | str. 239 Wzór nr 18. Wniosek o dział spadku i podział majątku dorobkowego małżonków | str. 244 Wzór nr 19. Pozew o zachowek | str. 250 Wzór nr 20. Zgłoszenie o nabyciu rzeczy i praw majątkowych w drodze dziedziczenia przez najbliższą rodzinę zmarłego | str. 254 Wzór nr 21. Wniosek o zwolnienie od kosztów wraz z wzorem oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania | str. 256 Część III Zbiór aktów prawnych Dekret z dnia 8 października 1946 r. - Prawo spadkowe | str. 265 Dekret z dnia 8 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo spadkowe | str. 288 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny | str. 294 Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw | str. 318 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego | str. 326 Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw | str. 341 Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 stycznia 1965 r. w sprawie testamentów wojskowych | str. 348 Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych | str. 350 Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn | str. 377 Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego | str. 389 Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie | str. 392 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1990 r. w sprawie warunków dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych | str. 399 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczaniu spadku i sporządzaniu spisu inwentarza | str. 401 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 października 2015 r. w sprawie niektórych czynności dokonywanych w ramach zabezpieczenia spadku | str. 406 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe | str. 408 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu | str. 410 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie | str. 418 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu | str. 426 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu | str. 434 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych | str. 441 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu | str. 449 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych | str. 457 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych | str. 463 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r., sygn. akt P. 4/99 | str. 469 Skorowidz | str. 473