Egzekucja z nieruchomości

Publikacja stanowi kompleksowe omówienie wszystkich zagadnień dotyczących egzekucji z nieruchomości, z uwzględnieniem nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego z dnia 10 lipca 2015 r., która wprowadziła szereg zmian w postępowaniu egzekucyjnym. W opracowaniu w sposób całościowy przedstawione zostały zasady egzekucji z nieruchomości będącej najbardziej skomplikowanym sposobem egzekucji sądowej. Dla pełnego zobrazowania tego tematu autorzy poruszają również problematykę egzekucji sądowej w ogólności. Znajomość prezentowanych zagadnień jest istotna nie tylko dla sądów i kancelarii komorniczych. Efektywność postępowań egzekucyjnych w dużej mierze zależy także od prawidłowo przygotowanego wniosku o wszczęcie egzekucji czy też dalszej aktywności wierzyciela, najczęściej reprezentowanego w sprawach o większej wadze przez podmiot świadczący profesjonalnie pomoc prawną. Adresaci: Książka jest skierowana do wszystkich osób mających zawodowo styczność z egzekucją sądową, a więc w szczególności do sędziów, komorników, adwokatów i radców prawnych. Może stanowić pomoc dla aplikantów wszystkich rodzajów aplikacji jako kompendium wiedzy z omawianego zakresu.

Wykaz skrótów | str. 13 Wstęp | str. 17 Rozdział I Wszczęcie egzekucji z nieruchomości | str. 19 1. Właściwość komornika | str. 19 2. Wniosek o wszczęcie egzekucji | str. 21 2.1. Uwagi ogólne | str. 21 2.2. Obowiązek wyboru najmniej uciążliwego sposobu egzekucji | str. 23 2.2.1. Badanie wniosku pod kątem uciążliwości wybranego sposobu egzekucji | str. 23 2.2.2. Zakres kognicji sądu rozpoznającego skargę na czynność komornika | str. 24 2.2.3. Możliwości podjęcia przez dłużnika obrony przeciwko uciążliwemu sposobowi egzekucji | str. 25 2.2.4. Zaspokojenie wierzyciela z części majątku dłużnika | str. 26 2.2.5. Podjęcie postępowania zawieszonego na podstawie art. 799 § 2 k.p.c. | str. 26 3. Forma wniosku o wszczęcie egzekucji | str. 27 3.1. Uwagi ogólne | str. 27 3.2. Wniosek na podstawie art. 797 § 2 k.p.c. | str. 29 3.3. Wniosek w formie ustnej | str. 29 3.4. Wniosek w formie faksu | str. 30 4. Uczestnicy postępowania | str. 31 4.1. Uwagi ogólne | str. 31 4.2. Wierzyciel i podmioty działające na jego rzecz | str. 33 4.2.1. Uwagi ogólne | str. 33 4.2.2. Przyłączenie się kolejnego wierzyciela | str. 33 4.2.3. Zakres skuteczności zajęcia na rzecz pierwszego wierzyciela | str. 34 4.2.4. Zmiana wierzyciela | str. 36 4.3. Dłużnik | str. 37 4.3.1. Dłużnik osobisty i rzeczowy | str. 37 4.3.2. Śmierć dłużnika | str. 38 4.4. Właściciel nieruchomości, w stosunku do którego uwzględniono skargę pauliańską wierzyciela | str. 39 4.5. Małżonek dłużnika | str. 41 4.6. Kurator | str. 42 4.6.1. Uwagi ogólne | str. 42 4.6.2. Kurator dla dłużnika | str. 43 4.6.2.1. Uwagi ogólne | str. 43 4.6.2.2. Kurator ustanawiany z urzędu | str. 47 4.6.2.3. Kurator ustanawiany na podstawie art. 818 § 1 k.p.c. | str. 48 4.6.2.4. Kurator spadkobierców dłużnika | str. 49 4.6.3. Kurator ustanowiony na podstawie art. 928 k.p.c. | str. 51 4.6.4. Koszty ustanowienia kuratora | str. 53 4.7. Osoby, którym przysługują prawa zabezpieczone na nieruchomości | str. 55 4.8. Inni uczestnicy | str. 57 4.8.1. Uwagi ogólne | str. 57 4.8.2. Nabywca nieruchomości | str. 58 4.8.3. Współwłaściciel | str. 60 4.8.4. Osoby wymienione w art. 1036 k.p.c. | str. 61 4.8.4.1. Wierzyciele składający tytuł wykonawczy | str. 61 4.8.4.2. Wierzyciele, którzy uzyskali zabezpieczenie powództwa | str. 62 4.8.4.3. Osoby, które przed zajęciem uzyskały prawa na nieruchomości | str. 64 4.8.4.4. Pracownicy co do stwierdzonych należności za pracę | str. 67 4.8.5. Organy skarbowe i organy samorządu terytorialnego | str. 68 4.8.6. Uczestniczący w przetargu i nabywca licytacyjny | str. 69 5. Przedmiot egzekucji z nieruchomości | str. 70 5.1. Uwagi ogólne | str. 70 5.2. Nieruchomość | str. 71 5.2.1. Nieruchomość gruntowa | str. 71 5.2.1.1. Uwagi ogólne | str. 71 5.2.1.2. Definicja nieruchomości gruntowej | str. 72 5.2.1.3. Część nieruchomości | str. 72 5.2.1.4. Nieruchomość rolna i gospodarstwo rolne | str. 77 5.2.2. Części składowe | str. 78 5.2.2.1. Definicja części składowej | str. 78 5.2.2.2. Budynek wzniesiony z przekroczeniem granicy | str. 80 5.2.3. Przynależności | str. 82 5.2.4. Ułamkowa część nieruchomości | str. 84 5.3. Użytkowanie wieczyste | str. 86 5.4. Lokal stanowiący odrębną własność | str. 90 5.5. Ograniczone prawa rzeczowe | str. 91 Rozdział II Zajęcie nieruchomości | str. 97 1. Uwagi ogólne | str. 97 2. Sposób zajęcia nieruchomości | str. 98 3. Moment zajęcia nieruchomości | str. 102 3.1. Uwagi ogólne | str. 102 3.2. Powzięcie wiadomości o wszczęciu egzekucji | str. 103 3.3. Doręczenie dłużnikowi wezwania | str. 109 3.4. Dokonanie wpisu w księdze wieczystej | str. 113 4. Przedmiotowy zakres zajęcia nieruchomości | str. 117 4.1. Uwagi ogólne | str. 117 4.2. Nieruchomość | str. 118 4.3. Części składowe | str. 119 4.4. Przynależności | str. 121 4.5. Pożytki | str. 122 4.5.1. Pożytki naturalne | str. 122 4.5.2. Pożytki cywilne | str. 124 4.6. Prawa wynikające z umów ubezpieczenia | str. 127 5. Podmiotowy zakres zajęcia | str. 130 5.1. Skuteczność zajęcia wobec kolejnych wierzycieli | str. 130 5.2. Wpis do księgi wieczystej kolejnego wierzyciela | str. 131 6. Skutki prawne zajęcia | str. 136 6.1. Uwagi ogólne | str. 136 6.2. Rozporządzenie nieruchomością po zajęciu | str. 137 6.2.1. Uwagi ogólne | str. 137 6.2.2. Zmiana własności zajętej nieruchomości na skutek orzeczenia sądu | str. 140 6.2.2.1. Zniesienie współwłasności | str. 140 6.2.2.2. Roszczenie z art. 231 k.c. | str. 146 6.2.2.3. Odwołanie darowizny | str. 148 6.2.2.4. Zasiedzenie | str. 150 6.2.2.5. Uwagi końcowe | str. 154 6.3. Rozporządzenie przedmiotami podlegającymi zajęciu z nieruchomością | str. 155 6.4. Rozporządzenia zarządcy nieruchomości | str. 158 6.5. Obciążenie zajętej nieruchomości | str. 159 6.6. Rozporządzenie opróżnionym miejscem hipotecznym po zajęciu | str. 162 6.7. Oddanie zajętej nieruchomości w użyczenie, leasing, najem lub dzierżawę | str. 166 7. Zajęcie nieruchomości wchodzącej w skład wspólności małżeńskiej | str. 169 Rozdział III Zarząd zajętą nieruchomością | str. 173 1. Powstanie zarządu | str. 173 2. Zmiana zarządcy | str. 174 2.1. Odjęcie dłużnikowi zarządu | str. 174 2.2. Zmiana zarządcy na rzecz licytanta | str. 178 2.2.1. Zmiana zarządcy przed wydaniem postanowienia o przybiciu | str. 178 2.2.2. Zmiana zarządcy po wydaniu postanowienia o przybiciu | str. 181 2.2.2.1. Zmiana na rzecz nabywcy | str. 181 2.2.2.2. Zmiana na rzecz innego uczestnika | str. 182 2.2.2.3. Zmiana zarządcy po wygaśnięciu skutków przybicia | str. 182 2.3. Wprowadzenie w zarząd | str. 184 3. Prawa i obowiązki zarządcy | str. 185 3.1. Uwagi ogólne | str. 185 3.2. Nadzór sądu nad sprawowaniem zarządu | str. 190 3.3. Wynagrodzenie zarządcy | str. 192 3.3.1. Wynagrodzenie zarządcy niebędącego dłużnikiem | str. 192 3.3.2. Wynagrodzenie zarządcy w osobie dłużnika | str. 193 3.3.3. Tryb dochodzenia roszczeń związanych z zarządem | str. 196 3.4. Odpowiedzialność cywilnoprawna zarządcy | str. 197 3.5. Podział dochodów uzyskanych przez zarządcę | str. 199 Rozdział IV Opis i oszacowanie | str. 204 1. Uwagi ogólne | str. 204 2. Wniosek o dokonanie opisu i oszacowania | str. 207 3. Zawiadomienie uczestników o terminie opisu i oszacowania | str. 210 4. Wydzielenie części zajętej nieruchomości na licytację | str. 211 5. Ustalenie wartości zajętej nieruchomości | str. 215 6. Protokół opisu i oszacowania | str. 219 7. Dodatkowy opis i dodatkowe oszacowanie | str. 223 Rozdział V Licytacja | str. 227 1. Obwieszczenie o licytacji | str. 227 1.1. Termin licytacji | str. 227 1.2. Miejsce przeprowadzenia licytacji | str. 229 1.3. Sposób obwieszczenia o licytacji | str. 230 1.4. Treść obwieszczenia o licytacji | str. 233 1.4.1. Opis nieruchomości | str. 233 1.4.2. Czas i miejsce licytacji | str. 233 1.4.3. Suma oszacowania i cena wywołania | str. 234 1.4.4. Wysokość rękojmi | str. 234 1.4.4.1. Uwagi ogólne | str. 234 1.4.4.2. Uchybienie terminowi do uiszczenia rękojmi | str. 235 1.4.5. Czas na oglądanie nieruchomości i przeglądanie akt | str. 237 1.4.6. Wzmianka o prawach osób trzecich | str. 238 1.5. Zawiadomienie o licytacji podmiotów publicznoprawnych | str. 239 1.6. Termin doręczenia zawiadomienia o licytacji | str. 241 2. Prawo przejęcia na własność nieruchomości rolnej przed licytacją | str. 242 2.1. Uwagi ogólne | str. 242 2.2. Wymogi formalne wniosku o przejęcie | str. 245 2.3. Termin do złożenia wniosku o przejęcie | str. 247 2.4. Złożenie wniosku o przejęcie przez kilku współwłaścicieli | str. 250 2.5. Sposób rozpoznania wniosku | str. 251 3. Warunki licytacyjne | str. 253 3.1. Uwagi ogólne | str. 253 3.2. Osoby wyłączone z przetargu | str. 254 3.2.1. Uwagi ogólne | str. 254 3.2.2. Udział cudzoziemca w przetargu | str. 258 3.2.2.1. Konieczność uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości | str. 258 3.2.2.2. Konsekwencje udzielenia przybicia na rzecz osoby niemającej zezwolenia na nabycie | str. 262 3.3. Uiszczenie rękojmi | str. 264 3.3.1. Uwagi ogólne | str. 264 3.3.2. Termin do złożenia rękojmi | str. 266 3.3.3. Osoby zwolnione z obowiązku uiszczania rękojmi | str. 267 3.4. Uiszczenie ceny nabycia | str. 270 3.4.1. Uwagi ogólne | str. 270 3.4.2. Pomniejszenie ceny nabycia | str. 273 3.4.2.1. Potrącenie rękojmi złożonej w gotówce | str. 273 3.4.2.2. Zaliczenie wierzytelności nabywcy na poczet ceny nabycia | str. 273 3.4.3. Powiększenie ceny nabycia o sumę przypadającą z ubezpieczenia | str. 278 4. Licytacja | str. 281 4.1. Uwagi ogólne | str. 281 4.2. Nadzór sędziego | str. 282 4.3. Przebieg licytacji | str. 283 4.4. Ponowna licytacja | str. 287 5. Niewykonanie warunków licytacyjnych | str. 289 6. Prawo przejęcia nieruchomości na własność po licytacji | str. 291 6.1. Uwagi ogólne | str. 291 6.2. Przejęcie po pierwszej licytacji | str. 291 6.3. Przejęcie po drugiej licytacji | str. 297 Rozdział VI Przybicie | str. 299 1. Przesłanki wydania postanowienia w przedmiocie przybicia | str. 299 1.1. Uwagi ogólne | str. 299 1.2. Odroczenie ogłoszenia postanowienia o przybiciu | str. 299 1.3. Wstrzymanie wydania postanowienia o przybiciu | str. 300 1.4. Wysłuchanie nabywcy nieruchomości | str. 300 1.5. Nabycie nieruchomości przez spółki kapitałowe | str. 301 1.6. Nabycie nieruchomości przez osobę pozostającą w związku małżeńskim | str. 301 1.7. Nabycie nieruchomości przez cudzoziemców | str. 304 1.8. Przejęcie nieruchomości na własność | str. 304 1.9. Treść postanowienia o udzieleniu przybicia | str. 305 2. Odmowa udzielenia przybicia | str. 306 2.1. Istotne naruszenie przepisów | str. 307 2.2. Zawieszenie lub umorzenie postępowania | str. 307 2.3. Brak zawiadomienia uczestnika o terminie licytacji | str. 308 3. Ponowna licytacja | str. 309 4. Zmiana zarządcy po udzieleniu przybicia | str. 309 5. Doręczenie postanowienia w przedmiocie przybicia | str. 310 6. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie przybicia | str. 311 6.1. Legitymacja do wniesienia zażalenia | str. 311 6.2. Podstawy wniesienia zażalenia | str. 311 Rozdział VII Przysądzenie własności | str. 313 1. Przesłanki wydania postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości | str. 313 1.1. Uwagi ogólne | str. 313 1.2. Nabycie nieruchomości przez spółki kapitałowe | str. 313 1.3. Zapłata ceny | str. 314 2. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie przysądzenia | str. 315 3. Skutki śmierci nabywcy nieruchomości | str. 316 4. Skutki przysądzenia własności | str. 317 4.1. Przejście własności - charakter prawny nabycia własności | str. 317 4.2. Wprowadzenie nabywcy w posiadanie nieruchomości | str. 318 4.3. Prawo najmu i dzierżawy | str. 321 4.4. Pożytki i ciężary | str. 322 4.5. Wykreślenie wpisów w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów | str. 323 4.6. Hipoteki | str. 325 4.7. Pozostałe prawa i roszczenia | str. 326 4.8. Skutki wpisu ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz wpisu ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu | str. 329 4.9. Prawa pozostające w mocy | str. 331 Rozdział VIII Podział sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości | str. 333 1. Przesłanki sporządzenia projektu planu podziału | str. 333 2. Uczestnicy planu podziału | str. 334 2.1. Wierzyciele | str. 334 2.2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych | str. 335 2.3. Skarb Państwa oraz jednostki samorządu terytorialnego | str. 335 2.4. Osoby, które przed zajęciem nieruchomości nabyły na niej prawa stwierdzone w opisie i oszacowaniu lub zgłoszone i udowodnione najpóźniej w dniu uprawomocnienia się postanowienia o przybiciu | str. 336 2.5. Pracownicy | str. 336 3. Kolejność zaspokojenia | str. 337 3.1. Uwagi ogólne | str. 337 3.2. Kategoria pierwsza | str. 338 3.3. Kategoria druga | str. 339 3.4. Kategoria trzecia | str. 339 3.5. Kategoria czwarta | str. 340 3.6. Kategoria piąta | str. 342 3.7. Kategoria szósta | str. 346 3.8. Kategoria siódma | str. 347 3.9. Kategoria ósma | str. 348 3.10. Kategoria dziewiąta | str. 348 3.11. Kategoria dziesiąta | str. 348 3.12. Kolejność zaspokojenia należności zaliczonych do tej samej kategorii | str. 349 4. Pozycja wierzyciela egzekwującego na podstawie wyroku uwzględniającego powództwo z art. 527 k.c. | str. 351 5. Rozporządzenie nieruchomością po zajęciu a podział sumy uzyskanej z egzekucji | str. 352 6. Postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia projektu planu podziału | str. 352 7. Zaskarżenie planu podziału | str. 353 8. Wykonanie planu podziału | str. 354 Rozdział IX Koszty postępowania egzekucyjnego z nieruchomości | str. 355 1. Zasady ponoszenia kosztów egzekucyjnych | str. 355 1.1. Opłata za poszukiwanie majątku dłużnika | str. 356 1.2. Wydatki gotówkowe | str. 356 1.3. Opłaty egzekucyjne | str. 357 1.3.1. Opłata stosunkowa | str. 357 1.3.2. Opłaty stałe | str. 358 1.3.3. Opłaty sądowe | str. 358 2. Zwolnienie od kosztów postępowania | str. 359 2.1. Zagadnienia ogólne | str. 359 2.2. Skutki zwolnienia wierzyciela od kosztów sądowych | str. 359 2.3. Skutki zwolnienia dłużnika od kosztów sądowych | str. 360 3. Tryb pobierania kosztów egzekucyjnych | str. 360 Rozdział X Egzekucja należności niepieniężnych | str. 364 1. Egzekucja wyroku o ochronę posiadania | str. 364 2. Wprowadzenie nabywcy w posiadanie nabytej nieruchomości | str. 367 3. Egzekucja orzeczeń dotyczących rozgraniczenia nieruchomości | str. 367 4. Egzekucja wydania nieruchomości | str. 370 4.1. Uwagi ogólne | str. 370 4.2. Opróżnienie lokalu lub pomieszczenia, które nie służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika | str. 372 4.3. Opróżnienie lokalu lub pomieszczenia, które służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika | str. 373 5. Egzekucja w celu zniesienia współwłasności | str. 378 Rozdział XI Egzekucja z ułamkowej części nieruchomości | str. 381 1. Przedmiot postępowania | str. 381 2. Uprawnienia współwłaścicieli nieruchomości | str. 382 3. Zarządca | str. 383 4. Opis i oszacowanie | str. 383 5. Obciążenia udziału w nieruchomości | str. 384 Rozdział XII Egzekucja z użytkowania wieczystego | str. 386 1. Przedmiot postępowania | str. 386 2. Uczestnicy postępowania | str. 387 3. Zakres zajęcia | str. 388 4. Zawieszenie postępowania na podstawie art. 1008 k.p.c. | str. 389 5. Wygaśnięcie praw obciążających nieruchomość oraz użytkowanie wieczyste | str. 391 Literatura | str. 393