Gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe w praktyce i orzecznictwie

Książka w sposób praktyczny i kompleksowy przedstawia wszystkie aspekty gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych. Autorzy omawiają poruszone w niej zagadnienia prostym językiem oraz wskazują wiele przykładów z praktyki i orzeczeń sądowych. Publikacja analizuje poszczególne etapy funkcjonowania gwarancji: • zawarcie umowy zlecenia wystawienia gwarancji, • wystawienie gwarancji, • zmiany treści gwarancji lub przelew wierzytelności z niej wynikających, • zgłoszenie i rozpatrzenie żądania zapłaty z gwarancji, • status roszczeń regresowych do zleceniodawcy. Opracowanie uwzględnia również międzynarodowe standardy gwarancji URDG (ang. Uniform Rules for Demand Guarantees) przyjęte przez Międzynarodową Izbę Handlu, dzięki czemu czytelnik może zapoznać się z rozwiązaniami i rozstrzygnięciami nieuregulowanymi na gruncie polskiego systemu prawnego. Autorami publikacji są prawnicy z Kancelarii KKLW, którzy na co dzień zajmują się gwarancjami bankowymi i ubezpieczeniowymi, w tym w ramach obsługi największych polskich banków i towarzystw ubezpieczeń – obsługują wystawców i beneficjentów gwarancji, a także uczestniczą w licznych sporach sądowych na tym tle (także przed Sądem Najwyższym). Adresaci: Książka jest przeznaczona dla prawników praktyków, ekonomistów, księgowych, menedżerów odpowiedzialnych za realizację kontraktów zabezpieczonych gwarancją, pracowników organizacji międzynarodowych lub instytucji występujących w obrocie międzynarodowym a także przedsiębiorców z sektorów budowlanego i nieruchomości, handlu międzynarodowego oraz firm biorących udział w przetargach publicznych. Będzie cennym źródłem wiedzy dla przedstawicieli nauki oraz studentów prawa i ekonomii.

Wykaz skrótów | str. 13 Wstęp | str. 15 Rozdział I Znaczenie gospodarcze gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych (Przemysław Wierzbicki) | str. 17 1. Schemat gospodarczy gwarancji | str. 17 2. Gospodarcza funkcja gwarancji | str. 18 3. Rozwój rynku usług gwarancyjnych w Polsce | str. 22 4. Koszty gwarancji | str. 27 5. Praktyczne ekonomiczne różnice pomiędzy gwarancjami ubezpieczeniowymi i bankowymi | str. 29 Rozdział II Uwagi ogólne o charakterze prawnym gwarancji – najważniejsze zasady prawne związane z gwarancją (Przemysław Wierzbicki, Anna Ucińska) | str. 31 1. Właściwe przepisy | str. 31 1.1. Przepisy polskie | str. 32 1.2. Przepisy międzynarodowe | str. 33 2. Charakter prawny gwarancji | str. 35 3. Gwarancja jako instrument zabezpieczenia | str. 36 4. Gwarancja – jednostronne oświadczenie woli czy umowa | str. 38 5. Gwarancja jako umowa jednostronnie zobowiązująca, względnie umowa wzajemna | str. 41 6. Gwarancja jako zobowiązanie samoistne | str. 41 7. Gwarancja jako umowa warunkowa/bezwarunkowa | str. 42 8. Gwarancja kauzalna (akcesoryjna) | str. 43 8.1. Istota abstrakcyjności gwarancji | str. 44 9. Gwarancja jako umowa odpłatna | str. 46 9.1. Stanowisko autorów | str. 46 9.2. Poglądy doktryny prawniczej | str. 47 10. Znaczenie zasady swobody umów dla treści gwarancji | str. 47 11. Koncepcje dotyczące całokształtu relacji prawnych pomiędzy beneficjentem i wystawcą gwarancji. Czy należy brać pod uwagę całość relacji prawnych pomiędzy beneficjentem gwarancji, jej wystawcą oraz zleceniodawcą? | str. 51 12. Forma prawna gwarancji | str. 53 13. Wykładnia gwarancji | str. 54 13.1. Rygoryzm wykładni gwarancji (stanowisko autorów) | str. 55 14. Gwarancja a pokrewne instytucje prawne | str. 56 15. Prawo właściwe | str. 60 15.1. Zakres zastosowania prawa właściwego dla gwarancji | str. 61 16. Jurysdykcja | str. 63 17. Przedawnienie roszczeń z gwarancji | str. 66 Rozdział III Umowa zlecenia udzielenia gwarancji (Marta Foltyn) | str. 68 1. Reżim prawny umowy zlecenia udzielenia gwarancji | str. 68 2. Strony umowy zlecenia udzielenia gwarancji | str. 71 3. Treść umowy zlecenia udzielenia gwarancji | str. 73 4. Zmiana umowy zlecenia udzielenia gwarancji a gwarancja | str. 78 5. Umowa zlecenia udzielenia gwarancji a umowa ubezpieczenia | str. 80 Rozdział IV Wystawienie gwarancji oraz jej zmiany (Marta Foltyn) | str. 82 1. Podstawa prawna | str. 82 2. Gwarancja | str. 83 2.1. Definicja gwarancji | str. 83 2.2. Podmioty uczestniczące w relacji gwarantowania | str. 83 2.3. Wymogi formalnoprawne gwarancji | str. 83 2.4. Treść gwarancji | str. 85 3. Zmiana gwarancji (aneks) | str. 98 4. Potwierdzenie gwarancji i poręczenie | str. 100 Rozdział V Przelew wierzytelności z gwarancji – przejście praw i obowiązków z gwarancji a przelew roszczeń z gwarancji (Przemysław Wierzbicki) | str. 101 1. Polskie przepisy | str. 101 2. Możliwe rozwiązania | str. 103 3. Stanowisko autorów | str. 104 4. Odniesienie przepisów dotyczących przelewu do przelewu wierzytelności z gwarancji | str. 106 5. Przelew wierzytelności z gwarancji a regulacje prawa upadłościowego | str. 108 Rozdział VI Klauzule gwarancyjne (Przemysław Wierzbicki) | str. 109 1. Klauzula odwołalności | str. 109 2. Klauzula zapłaty „na pierwsze żądanie” | str. 110 3. Klauzula „bez zbadania stosunku prawnego między zamawiającym a wykonawcą” | str. 111 4. Klauzula wykonania przez beneficjenta określonych czynności | str. 111 5. Klauzula przedłożenia określonych dokumentów | str. 112 6. Klauzula przedłożenia orzeczenia sądu, w tym sądu polubownego | str. 114 7. Klauzula co do wykazania umocowania reprezentantów beneficjenta | str. 115 8. Klauzula pośrednictwa osoby trzeciej (banku) przy wystąpieniu z żądaniem wypłaty z gwarancji | str. 116 9. Klauzule wprowadzające wymóg poświadczenia podpisów | str. 119 10. Klauzule określające miejsce złożenia żądania wypłaty z gwarancji | str. 121 11. Klauzula wprowadzająca zakaz zmian do umowy, którą gwarancja zabezpiecza, bez zgody gwaranta | str. 122 Rozdział VII Żądanie zapłaty z gwarancji (Przemysław Wierzbicki) | str. 124 1. Charakter prawny żądania zapłaty z gwarancji | str. 124 2. Forma żądania zapłaty | str. 126 3. Czas złożenia | str. 128 4. Kwota żądania (żądanie częściowe) | str. 130 5. Możliwość ponawiania żądań | str. 131 6. Reprezentacja do złożenia żądania zapłaty | str. 131 7. Sporna kwestia odpłatności żądania zapłaty | str. 132 8. Waluta żądania | str. 134 9. Język żądania | str. 135 10. Żądanie „przedłuż albo zapłać” | str. 135 11. Sytuacja zleceniodawcy w przypadku złożenia żądania zapłaty | str. 137 11.1. Zawiadomienie zleceniodawcy gwarancji o wpłynięciu żądania zapłaty | str. 137 12. Badanie żądania zapłaty przez wystawcę | str. 138 12.1. Żądanie skuteczne | str. 139 12.2. Czas na ocenę skuteczności żądania (prekluzja zarzutów) | str. 140 12.3. Wymogi formalne | str. 141 12.4. Warunki merytoryczne | str. 142 12.5. Zasady wykonywania badania żądania zapłaty | str. 142 12.6. Badanie żądania zapłaty pod względem wymogów formalnych | str. 144 12.7. Badanie spełnienia warunków merytorycznych | str. 146 13. Zarzuty gwaranta względem żądania zapłaty | str. 146 13.1. Zarzut nadużycia gwarancji a badanie żądania zapłaty | str. 147 13.2. Wybrane orzecznictwo dotyczące zarzutu nadużycia gwarancji | str. 150 13.3. Możliwość zrzeczenia się przez zleceniodawcę zarzutu niezgodności | str. 151 13.4. Obowiązki wystawcy gwarancji w związku z rozpatrzeniem żądania zapłaty | str. 152 Rozdział VIII Spory sądowe na tle gwarancji (Maria Beroud-Mazur) | str. 154 1. Wstęp | str. 154 2. Najczęstsze przykłady sporów pomiędzy beneficjentami a gwarantami | str. 155 3. Najczęstsze przykłady sporów pomiędzy gwarantami a zleceniodawcami | str. 156 4. Najczęstsze przykłady sporów pomiędzy zleceniodawcami a beneficjentami | str. 156 5. Spory na tle gwarancji w postępowaniach arbitrażowych – jurysdykcja, zapis na sąd arbitrażowy | str. 158 6. Spory dotyczące odmowy wypłaty z gwarancji – sposoby obrony gwaranta przed roszczeniami beneficjenta | str. 161 7. Zasady wykładni treści gwarancji stosowane przez sądy w postępowaniach sądowych | str. 168 8. Wpływ postępowań sądowych dotyczących stosunku podstawowego na postępowania dotyczące żądania wypłaty z gwarancji | str. 169 8.1. Zabezpieczanie roszczeń zleceniodawców poprzez zakaz realizacji wypłaty z gwarancji | str. 169 8.2. Zawieszenie postępowania sądowego dotyczącego żądania wypłaty z gwarancji | str. 175 8.3. Kwestia naliczania odsetek za opóźnienie w okresie trwania postępowań dotyczących stosunku podstawowego | str. 177 8.4. Złożenie świadczenia z gwarancji do depozytu sądowego | str. 179 9. Legitymacja czynna i bierna w sporach na tle gwarancji | str. 180 10. Udział zleceniodawcy w sporze pomiędzy beneficjentem a gwarantem | str. 182 10.1. Przypozwanie i interwencja uboczna | str. 182 10.2. Skutki niezgłoszenia przez zleceniodawcę udziału w postępowaniu pomiędzy gwarantem a beneficjentem | str. 183 11. Dochodzenie roszczenia regresowego przez gwaranta | str. 184 Rozdział IX Wypłata z gwarancji – ryzyka prawne dla wystawcy gwarancji (Marta Ewiak-Kawecka) | str. 189 1. Ryzyka prawne po stronie zleceniodawcy dla wystawców gwarancji związane z dokonaniem wypłaty z gwarancji | str. 190 1.1. Upadłość zleceniodawcy | str. 190 1.2. Restrukturyzacja zleceniodawcy | str. 191 1.3. Faktyczna zła sytuacja majątkowa zleceniodawcy | str. 192 1.4. Potencjalne środki zaradcze | str. 192 1.5. Ustanowienie zabezpieczeń roszczeń regresowych | str. 194 2. Ryzyka prawne wynikające z działań samych wystawców gwarancji związane z dokonaniem wypłaty z gwarancji (w tym błędy przy ocenie formalnej żądania zapłaty z gwarancji) | str. 195 Rozdział X Roszczenia regresowe – zasady zwrotu wystawcy gwarancji przez zleceniodawcę kwot wypłaconych beneficjentowi gwarancji (Marta Ewiak-Kawecka) | str. 199 1. Uwagi ogólne | str. 199 2. Umowna podstawa dochodzenia roszczeń regresowych od zleceniodawcy | str. 200 3. Inne podstawy prawne roszczeń regresowych do zleceniodawcy (pozaumowne) | str. 202 3.1. Najpopularniejsze poglądy co do pozaumownych podstaw prawnych roszczeń regresowych | str. 203 3.2. Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu | str. 203 3.3. Koncepcja wstąpienia gwaranta w prawa zaspokojonego wierzyciela | str. 205 3.4. Inne (teoretyczne) potencjalne podstawy prawne roszczeń regresowych | str. 211 Rozdział XI Wpływ restrukturyzacji i upadłości na gwarancje i umowę zlecenia wystawienia gwarancji (Przemysław Wierzbicki) | str. 213 1. Gwarancja w restrukturyzacji | str. 213 1.1. Restrukturyzacja beneficjenta gwarancji | str. 214 1.2. Restrukturyzacja wystawcy gwarancji | str. 214 1.3. Restrukturyzacja zleceniodawcy | str. 215 2. Gwarancja w upadłości | str. 223 2.1. Upadłość zleceniodawcy | str. 224 2.2. Upadłość/restrukturyzacja a gwarancje – co na to URDG? | str. 227 Rozdział XII Zarys zagadnień dotyczących pomocy publicznej związanej z gwarancjami bankowymi i ubezpieczeniowymi (Przemysław Wierzbicki) | str. 228 1. Gwarancja jako potencjalnie niedozwolona pomoc publiczna | str. 228 2. Test prywatnego inwestora | str. 231 3. Obwieszczenie KE w sprawie pomocy publicznej w formie gwarancji | str. 233 4. Wybrane istotne orzecznictwo TSUE w kwestii gwarancji | str. 237 5. Przepisy polskie | str. 237 Bibliografia | str. 239