E-sport. Prawne aspekty

Sport elektroniczny staje się ogromną branżą, której znaczenie zaczyna być dostrzegane nie tylko przez producentów gier, ale także przez rządy państw oraz organizacje międzynarodowe. W publikacji omówiono najważniejsze kwestie związane z e-sportem, a także regulacje prawne, które mogą znaleźć zastosowanie przy rozwiązaniu praktycznych problemów związanych z tą dziedziną. Autorzy szczegółowo zaprezentowali m.in. następujące zagadnienia: dobra osobiste e-sportowców, prawnoautorską ochronę transmisji wydarzeń e-sportowych, sponsoring w e-sporcie, e-doping, hazard w sporcie elektronicznym. W opracowaniu omówiono również rozwiązania prawne przyjęte w tej dziedzinie m.in. w Korei Południowej, Francji i Stanach Zjednoczonych. Adresaci: Publikacja jest przeznaczona dla menedżerów profesjonalnych drużyn, zawodników i osób, które chcą działać w obszarze e-sportu, a także dla prawników zainteresowanych tą problematyką.

Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Rozdział I Czy e-sport jest sportem? (Marta Ludyga) . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 2. Gry komputerowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 3. E-sport jako element edukacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 4. E-sportowcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 5. E-sport na tle obowiązującego prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 6. Organizacje i działania międzynarodowe . . . . . . . . . . . . . 35 7. Przyszłość e-sportu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 8. Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 Rozdział II Organizacja e-sportowa (Mikołaj Brzozowski) . . . . . . . . . . . . . 42 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 2. Pojęcie organizacji e-sportowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 3. Charakter prawny organizacji e-sportowej . . . . . . . . . . . . 46 4. Organizacja e-sportowa w praktyce . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 5. Ligi e-sportowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 6. Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 Rozdział III Dobra osobiste e-sportowców (Dominik Gabor) . . . . . . . . . . . 62 1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 2. Dobra osobiste w kodeksie cywilnym . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 3. Prawo do pseudonimu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 4. Wizerunek i prawo do wizerunku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 5. Right of publicity . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 6. Wyspa Guernsey . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 7. Ochrona dóbr osobistych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 8. Sprawy sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 9. Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 Rozdział IV Prawnoautorska ochrona transmisji wydarzeń e-sportowych oraz nagrań typu Let`s Play (Paweł Jędrysiak) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 2. Wydarzenie sportowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 3. Transmisja wydarzenia sportowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 3.1. Ochrona transmisji wydarzenia sportowego jako utworu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 3.2. Ochrona transmisji wydarzenia sportowego jako nadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 3.3. Ochrona transmisji wydarzenia sportowego jako wideogramu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 4. Widowisko e-sportowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 4.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 4.2. Elementy gry komputerowej chronione prawem . . . . 117 4.3. Prawny status gry komputerowej . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 4.4. Prawnoautorska ochrona widowisk e-sportowych . . . 124 5. Transmisja widowiska e-sportowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 5.1. Ochrona transmisji widowiska e-sportowego jako utworu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 5.2. Ochrona transmisji widowiska e-sportowego jako nadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 5.3. Ochrona transmisji widowiska e-sportowego jako wideogramu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 6. Umowy licencyjne dotyczące transmisji widowisk e-sportowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 7. Prawnoautorska ochrona nagrań typu Let`s play . . . . . . . 132 7.1. Czym jest Let`s Play? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 7.2. Prawnoautorski status nagrań typu Let`s Play . . . . . . 133 7.3. Prawnoautorska ochrona nagrań typu Let`s Play a prawo cytatu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 8. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 Rozdział V Umowa sponsoringu w e-sporcie (Jakub Sobczyk) . . . . . . . . . . 137 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 2. Charakterystyka umowy sponsoringu . . . . . . . . . . . . . . . . 139 3. Strony umowy sponsoringu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 4. Przedmiot umowy sponsoringu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 5. Treść umowy sponsoringu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 Rozdział VI Analiza regulaminów turniejów e-sportowych (Sandra Słowik) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 2. Turnieje e-sportowe offline oraz online . . . . . . . . . . . . . . . 173 3. Charakter prawny regulaminów turniejów e-sportowych . . 174 4. Regulaminy turniejów e-sportowych jako wzorce umowne – uwagi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 4.1. Podmioty uprawnione do posługiwania się regulaminem turnieju e-sportowego jako wzorcem umownym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 4.2. Przesłanki związania uczestnika regulaminem turnieju e-sportowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 4.3. Wymagania co do treści regulaminu turnieju e-sportowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 5. Wybrane zagadnienia, które powinny zostać uregulowane w postanowieniach regulaminów turniejów e-sportowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 5.1. Organizator . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 5.2. Ograniczenia wiekowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 5.3. Uczciwa i kulturalna gra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 5.4. Transmisja turnieju oraz prawo własności intelektualnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 5.5. Wizerunek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 5.6. Bezpieczeństwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 5.7. Nagrody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 5.8. Klauzula informacyjna o przetwarzaniu danych osobowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 5.9. Inne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 Rozdział VII Oszustwa w e-sporcie – e-doping (Patrycja Rok) . . . . . . . . . . . 207 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 2. Doping farmakologiczny w e-sporcie . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 3. Doping technologiczny w e-sporcie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 4. E-doping a prawo własności intelektualnej . . . . . . . . . . . . 230 5. Match-fixing w e-sporcie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 6. Ataki online . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 7. Próby zapobiegania oszustwom oraz kary za ich stosowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 8. Kwestie prawne dotyczące oszustw, przed którymi stoi branża e-sportowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 9. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 Rozdział VIII Hazard w e-sporcie. Wybrane zagadnienia (Jakub Wyczik) . . . 254 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 2. Zagadnienia terminologiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 3. Historia hazardu w e-sporcie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 4. Obstawianie wyników rozgrywek e-sportowych a polski porządek prawny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 5. Skin gambling i wirtualne przedmioty w świetle ustawy o grach hazardowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 6. Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 Rozdział IX E-sport w Korei Południowej (Katarzyna Grzybczyk) . . . . . . 296 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 2. Organizacje e-sportowe w Korei . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 3. Aspekty prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 4. Ustawa o promocji e-sportu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 5. Shutdown law . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 6. Problemy z uczciwością . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 7. Zasady dobrostanu gracza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 8. Gracze – celebryci i ofiary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 9. Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320 Rozdział X Analiza prawna regulacji e-sportowych we Francji (Karina Kunc-Urbańczyk) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 2. Przebieg procesu ustawodawczego pierwszej europejskiej regulacji e-sportowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 3. Analiza wprowadzonych rozwiązań prawnych, funkcjonujących obecnie we Francji . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 3.1. Wyłączenie e-sportu spod generalnego zakazu gier hazardowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 3.1.1. Stosunek e-sportu do regulacji antyhazardowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 3.1.2. Propozycje rozwiązania problemu . . . . . . . . . . . . 341 3.1.3. Kształt przyjętej regulacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344 3.2. Szczególny typ umowy o pracę dla profesjonalnych gamerów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 3.2.1. Formy zatrudnienia we Francji . . . . . . . . . . . . . . . 348 3.2.2. Założenia nowego szczególnego typu umowy o pracę na czas określony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 3.3. Ochrona małoletnich przed zagrożeniami wynikającymi z e-sportu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 3.3.1. Zatrudnianie dzieci w branży e-sportowej . . . . . 354 3.3.2. Ochrona zarobków małoletnich . . . . . . . . . . . . . . 359 3.3.3. Wysokość nagród jako czynnik potencjalnie demoralizujący . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 3.3.4. Ochrona dzieci przed nieodpowiednimi treściami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 3.4. Podmiot reprezentujący branżę i nadzorujący jej rozwój . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 3.4.1. Problemy z samoregulacją – propozycja rozwiązania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 3.4.2. Nadzieje na federację e-sportową . . . . . . . . . . . . . 366 4. Propozycje zmian ustawodawczych oczekujące na realizację . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 4.1. Prawna regulacja transmisji z wydarzeń e-sportowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368 4.1.1. Zagadnienia prawnoautorskie . . . . . . . . . . . . . . . . 368 4.1.2. Reklama ukryta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 4.1.3. Ograniczenia godzin transmisji wydarzeń e-sportowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 4.1.4. Krótkie sprawozdania z wydarzeń e-sportowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 4.2. Polityka wizowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376 4.2.1. Zezwolenia na udział w turniejach . . . . . . . . . . . . 376 4.2.2. Wizy długoterminowe i polityka transferowa . . 377 4.3. Zagadnienia podatkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 4.3.1. Opodatkowanie honorariów i nagród podatkiem VAT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 4.3.2. Status podatkowy „datków” od fanów . . . . . . . . 380 4.3.3. Zredukowana stawka VAT na wejściówki dla widzów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 4.4. Dalsze problemy wynikające ze wzrostu popularności zawodów e-sportowych . . . . . . . . . . . . . 384 5. Warte naśladowania aspekty francuskiego podejścia do sportu elektronicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 5.1. Unikanie rozstrzygania, czy e-sport to sport . . . . . . . 387 5.2. Regulacja a casu ad casum zamiast prób holistycznego uregulowania zagadnienia . . . . . . . . . . 393 5.3. Odpowiednie przygotowanie merytoryczne . . . . . . . . 395 5.4. Dostrzeżenie korzyści, jakie e-sport może przynieść Skarbowi Państwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398 6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403