"Recenzowana praca zbiorowa stanowi pierwsze od kilkudziesięciu lat opracowanie o charakterze monograficznym, podejmujące problematykę ochrony pracy. Materia ta, będąc niewątpliwie przedmiotem zainteresowania doktryny prawa pracy, nie została jednak w ostatnim czasie przedstawiona w sposób tak wszechstronny i kompleksowy jak w niniejszej publikacji. Za cenne należy uznać przede wszystkim zamieszczenie w jednym utworze opracowań dotyczących poszczególnych aspektów przedmiotowej problematyki, co jednocześnie obrazuje na jak wielu płaszczyznach materia ochrony pracy może być analizowana. Zamieszczone w książce prace stanowią wartościowe wypowiedzi przedstawicieli doktryny prawa pracy, a także praktyków zajmujących się tą dyscypliną, co przesądza o tym, że opublikowanie recenzowanej monografii uznać należy niewątpliwie za uzasadnione.Szerokie spektrum zagadnień stanowiących przedmiot zawartych w książce opracowań sprawia, że każdy zainteresowany prawem ochrony pracy znajdzie w niej poszukiwane przez siebie treści, poczynając od zagadnień bardziej ogólnych, jak na przykład konstytucyjne podstawy ochrony pracy, poprzez kwestie dotyczące wymiaru instytucjonalnego ochrony pracy, aż po omówienie jej szczegółowych instytucji. (...). Nie sposób nie dostrzec również walorów praktycznych książki. Zawarta w wielu opracowaniach szczegółowa egzegeza przepisów prawnych, w tym niedawno wprowadzonych lub zmienionych regulacji, spotka się bez wątpienia z pozytywnym przyjęciem podmiotów stosujących prawo. Podkreślić w tym miejscu należy, że znaczna część zawartych w książce opracowań wskazuje takie aspekty przedmiotowej materii, które nierzadko umykają uwadze przy standardowej, schematycznej interpretacji określonych instytucji prawnych.Nie można pominąć także dydaktycznych walorów recenzowanej publikacji. Będzie ona niewątpliwie przydatna w pracy nauczycieli akademickich i wykładowców, a także studentów studiów różnych stopni, w szczególności studiów doktoranckich".
Z recenzji dr hab. Anny Kosut
Wykaz skrótów | str. 15
Wprowadzenie | str. 19
Część I
OCHRONA PRACY - ZAGADNIENIA OGÓLNE
Teresa Wyka
Ochrona pracy w dorobku naukowym Profesora Wacława Szuberta | str. 29
1. Wprowadzenie | str. 29
2. Przedmiot badań | str. 30
3. Ubezpieczenia wypadkowe | str. 31
4. Właściwości regulacji | str. 33
5. Edukacja w zakresie bhp | str. 35
6. Zakres podmiotowy | str. 37
7. Pojęcie, istota i funkcja ochrony pracy | str. 38
8. Monografia Ochrona pracy. Studium społeczno-prawne | str. 41
9. Opracowania porównawcze | str. 42
10. Podsumowanie | str. 44
Arkadiusz Sobczyk
Wątpliwości co do użyteczności stosowania pojęcia "ochrona pracy" | str. 46
1. Wstęp | str. 46
2. Zacznijmy od Szuberta | str. 47
3. Ochrona pracy we współczesnych podręcznikach prawa pracy | str. 49
4. Ochrona pracy w podręcznikach starszych | str. 54
5. Regulacja konstytucyjna | str. 57
6. Konkluzje | str. 58
Teresa Liszcz
Konstytucyjne podstawy ochrony pracy | str. 62
1. Pojęcie ochrony pracy | str. 62
2. Prawo pracującego do ochrony życia i zdrowia w środowisku pracy | str. 65
3. Konkluzja | str. 69
Anna Musiała
Prawo ochrony pracy a dobra osobiste pracownika | str. 70
1. Wprowadzenie | str. 70
2. Próba definicji | str. 73
3. Potrzeba klasyfikacji | str. 76
4. Podsumowanie | str. 79
Małgorzata Gersdorf, Michał Raczkowski
Przemiany odpowiedzialności pracodawcy za szkodę wywołaną wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową | str. 82
1. Uwagi wprowadzające | str. 82
2. Uzupełniający charakter odpowiedzialności | str. 82
3. Delikt jako podstawa odpowiedzialności uzupełniającej pracodawcy | str. 86
4. Odpowiedzialność kontraktowa | str. 91
5. Wnioski | str. 95
Monika Lewandowicz-Machnikowska
Zagrożenia psychospołeczne w środowisku pracy a obowiązki pracodawcy | str. 97
1. Wprowadzenie | str. 97
2. Obowiązek pracodawcy zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy | str. 100
3. Zakończenie | str. 109
Część II
OCHRONA PRACY - WYMIAR INSTYTUCJONALNY
Dariusz Makowski
Aktualne kierunki legislacji dotyczącej Państwowej Inspekcji Pracy - wybrane problemy | str. 113
1. Uwagi wstępne | str. 113
2. Poszerzanie zakresu zadań PIP | str. 114
3. Wzrost znaczenia działalności profilaktycznej PIP (instruktażu i poradnictwa) | str. 119
4. PIP wobec rozwoju nietypowych form zatrudnienia | str. 122
5. PIP wobec ekspansji zatrudnienia na podstawie umów prawa cywilnego | str. 127
6. PIP wobec zjawiska transgranicznego delegowania pracowników | str. 131
7. Uwagi końcowe | str. 136
Krzysztof Walczak
Zasadność istnienia społecznej inspekcji pracy w świetle aksjologii jej powołania | str. 138
1. Wprowadzenie | str. 138
2. Cel powołania sip | str. 139
3. Zakres działania sip | str. 142
4. Struktura sip | str. 144
5. Społeczni inspektorzy pracy | str. 145
6. Podsumowanie | str. 149
Małgorzata Mędrala
Rola i charakter służby bhp w ramach ochrony pracy | str. 151
1. Wprowadzenie | str. 151
1.1. Ochrona życia i zdrowia człowieka w prawie krajowym i międzynarodowym | str. 151
1.2. Organy ochrony pracy na terenie zakładu pracy | str. 152
2. Obowiązek utworzenia służby bhp | str. 155
3. Możliwość powierzenia zadań służby bhp podmiotom zewnętrznym | str. 158
3.1. Pracodawcy uprawnieni do powierzenia zadań służby bhp specjalistom zewnętrznym | str. 159
3.2. Przesłanka "braku kompetentnych pracowników" . 162
4. Rola i zadania służby bhp | str. 164
4.1. Kwalifikacje służby bhp | str. 164
4.2. Zadania służby bhp | str. 165
4.3. Szczególna ochrona pracowników służby bhp | str. 168
4.4. Niezależność służby bhp | str. 169
5. Podsumowanie | str. 171
Część III
OCHRONA PRACY A PRZEPISY O CZASIE PRACY I URLOPACH WYPOCZYNKOWYCH
Agata Ludera-Ruszel
Równowaga między życiem zawodowym i prywatnym pracownika w przepisach o czasie pracy | str. 175
1. Wprowadzenie | str. 175
2. Aksjologiczny wymiar pracy | str. 178
3. Work-life balance | str. 179
4. Regulacja czasu pracy | str. 183
5. Elastyczność czasu pracy | str. 187
6. Podsumowanie | str. 193
Katarzyna Bomba
Dodatkowe zatrudnienie w świetle ochronnej funkcji przepisów o czasie pracy | str. 195
1. Wstęp | str. 195
2. Zasada wolności pracy a prawna ochrona pracy | str. 196
3. Podmiot dodatkowo zatrudniający pracownika | str. 200
4. Rodzaj pracy jako kryterium wyodrębnienia dodatkowego zatrudnienia | str. 204
5. Praca w godzinach nadliczbowych a zatrudnienie dodatkowe | str. 207
6. Wnioski | str. 210
Monika Nowak
Urlop wypoczynkowy jako instrument ochrony życia i zdrowia ludzkiego | str. 212
1. Uwagi wprowadzające | str. 212
2. Ochrona życia i zdrowia ludzkiego a przesłanki nabycia prawa do urlopu i jego wymiar | str. 216
3. Urlop wypoczynkowy jako instrument ochrony przed wypaleniem zawodowym? | str. 219
4. Ochrona życia i zdrowia a zasady prawa urlopowego | str. 223
5. Uwagi końcowe | str. 230
Marcin A. Mielczarek
Prawo do wypoczynku - refleksje na kanwie obywatelskiego projektu ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele | str. 232
1. Wprowadzenie | str. 232
2. Założenia normatywne projektu ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele | str. 235
3. Aksjologia projektu ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele | str. 238
4. Ocena projektu ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele | str. 242
5. Podsumowanie | str. 250
Część IV
OCHRONA PRACY SZCZEGÓLNYCH GRUP PRACOWNIKÓW
Helena Szewczyk
Ochrona pracujących kobiet a równouprawnienie kobiet i mężczyzn na rynku pracy | str. 255
1. Uwagi wstępne | str. 255
2. Równość traktowania i równość szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy jako przejaw równości materialnej | str. 256
3. Ochrona życia i zdrowia kobiet przed zagrożeniami środowiska pracy a równouprawnienie kobiet i mężczyzn na rynku pracy | str. 258
3.1. Cele i założenia nowelizacji art. 176 k.p. z 22.06.2016 r. | str. 258
3.2. Poprzedni stan prawny | str. 260
3.3. Stanowisko Unii Europejskiej i jego ocena | str. 263
3.4. Problemy związane z nowelizacją | str. 267
4. Ocena nowej regulacji prawnej | str. 271
Katarzyna Serafin
Wpływ nowelizacji działu ósmego Kodeksu pracy na zakres ochrony zdrowia pracownic w związku z macierzyństwem | str. 274
1. Uwagi wstępne | str. 274
2. Zmiany w zakresie zakazów zatrudniania kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych i szkodliwych dla zdrowia | str. 276
3. Zakazy zatrudniania kobiet przy pracach wzbronionych a nowe regulacje w zakresie urlopu macierzyńskiego | str. 281
4. Konkluzje | str. 296
Ewa Kulesza
Ochrona pracy pracowników socjalnych | str. 298
1. Wstęp | str. 298
2. Status pracownika socjalnego | str. 300
3. Rodzaje zagrożeń w pracy pracownika socjalnego | str. 302
3.1. Zagrożenie zdrowia pracowników socjalnych | str. 303
3.2. Stres jako źródło zagrożenia zdrowia pracowników socjalnych | str. 308
4. Uprawnienia urlopowe | str. 312
5. Zakończenie | str. 315
Magdalena Paluszkiewicz
Ujawnienie orzeczenia o niepełnosprawności a realizacja obowiązku ochrony zdrowia i życia pracownika z niepełnosprawnością - wybrana problematyka | str. 319
1. Uwagi wprowadzające | str. 319
2. Pozyskiwanie informacji o niepełnosprawności od kandydatów do zatrudnienia a realizacja obowiązku ochrony zdrowia i życia pracownika z niepełnosprawnością | str. 323
3. Ujawnienie orzeczenia o niepełnosprawności a badania wstępne kandydatów do zatrudnienia i pracowników z niepełnosprawnością | str. 329
4. Ujawnienie orzeczenia o niepełnosprawności a badania okresowe pracowników z niepełnosprawnością | str. 338
5. Ujawnienie orzeczenia o niepełnosprawności a realizacja szczególnych obowiązków związanych z zatrudnianiem pracowników z niepełnosprawnością | str. 340
6. Podsumowanie | str. 341
Część V
KONSEKWENCJE NIEZAPEWNIENIA OCHRONY ZDROWIA I ŻYCIA PRACOWNIKÓW
Wioletta Witoszko
Stwierdzenie choroby zawodowej - wybrane zagadnienia | str. 347
1. Wprowadzenie | str. 347
2. Wykaz chorób zawodowych | str. 348
3. Przyczyny choroby zawodowej | str. 351
4. Związek z pracą | str. 353
5. Orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej | str. 355
6. Decyzja w sprawie choroby zawodowej | str. 359
7. Wnioski | str. 362
Iwona Hickiewicz
Poszkodowani w wypadkach przy pracy - to nie tylko statystyka | str. 364
1. Uwagi wstępne | str. 364
2. Badania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy | str. 366
3. Kontrola przeprowadzania badań profilaktycznych i szkoleń bhp | str. 369
4. Kontrola oceny ryzyka zawodowego | str. 372
5. Zakończenie | str. 373
Justyna Tlatlik
Pracownicze prawo do powstrzymania się od wykonywania pracy w warunkach zewnętrznego zagrożenia zdrowia i życia | str. 375
1. Uwagi wstępne | str. 375
2. Przesłanki prawa do powstrzymania się od pracy | str. 377
3. Zawiadomienie przełożonego | str. 384
4. Zakres podmiotowy | str. 386
5. Powstrzymanie się od pracy i oddalenie z miejsca zagrożenia a opuszczenie stanowiska pracy | str. 387
6. Ochrona przed konsekwencjami powstrzymania się od pracy | str. 388
7. Powstrzymanie się od pracy - prawo czy obowiązek? | str. 391
8. Podsumowanie | str. 393
Sebastian Koczur, Błażej Mądrzycki
Granice odpowiedzialności karnej członka zarządu spółki-pracodawcy za narażenie pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia i zdrowia | str. 395
1. Uwagi wstępne | str. 395
2. Źródła negatywnych następstw | str. 396
3. Karnoprawna odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy | str. 397
4. Podmiotowy zakres regulacji art. 220 k.k. | str. 398
5. Pozycja gwaranta nienastąpienia skutku | str. 401
6. Zarząd jako reprezentant pracodawcy - spółki kapitałowej | str. 403
7. Reprezentacja pracodawcy determinantą odpowiedzialności zarządu | str. 405
8. Powinności zarządu w sferze zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy | str. 407
9. Wina jako przesłanka odpowiedzialności karnej członka zarządu | str. 409
10. Prawidłowe rozłożenie obowiązków z zakresu bhp w spółce przesłanką braku odpowiedzialności członków zarządu | str. 411
Paweł Pettke
Kilka uwag o prawach i obowiązkach oraz odpowiedzialności pracodawców i pracowników z obszaru ochrony pracy | str. 414
1. Ochrona pracy - istota i zakres podmiotowy | str. 414
2. Odpowiedzialność podmiotu organizującego pracę | str. 416
3. Wpływ pracowników i ich przedstawicieli na działania pracodawców podejmowane w obszarze bhp | str. 418
4. Stosowanie przepisów z zakresu bhp, ich charakter i pozycja podmiotu obowiązanego do ich wykonywania | str. 423
5. Informowanie o zagrożeniach jako szczególny obowiązek podmiotu organizującego pracę | str. 426
Bibliografia | str. 429
