Książka stanowi pierwsze monograficzne opracowanie omawiające stosunek prawa podatkowego do czynności i przychodów z czynności, które stanowią czyny zabronione lub mają charakter działań naruszających normy innych gałęzi prawa oraz przekraczających normy moralne. Głównym celem pracy jest ustalenie pozytywnoprawnych granic wyłączenia czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy spod zakresu stosowania ustawy o podatku od towarów i usług oraz przychodów z takich czynności spod zakresu stosowania ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W publikacji zaprezentowano m.in.: rolę statusu prawa podatkowego dla wykładni przepisów o czynnościach, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, wybrane problemy wykładni i stosowania krajowego prawa podatkowego z uwzględnieniem prawa podatkowego Unii Europejskiej. Adresaci: Książka przeznaczona jest przede wszystkim dla doradców podatkowych, sędziów sądów administracyjnych, radców prawnych, adwokatów oraz pracowników administracji podatkowej. Zainteresuje również studentów prawa, wykładowców akademickich oraz wszystkie osoby chcące pogłębić wiedzę z omawianej tematyki. "Recenzowana monografia jest niewątpliwie wartościowym opracowaniem z zakresu prawa podatkowego o sporej wartości teoretycznej i praktycznej, adresowanym do szerokiego kręgu odbiorców. Ma ona niewątpliwie nowatorski charakter i może stanowić istotne źródło wiedzy w procesie stosowania prawa podatkowego". Dr hab. Dominik Mączyński

Wykaz skrótów | str. 13 Wstęp | str. 17 Rozdział 1 Problem opodatkowania czynności dokonanych bez zachowania odpowiedniej formy oraz sprzecznych z prawem i moralnością w prawie polskim i wybranych systemach prawnych | str. 27 1.1. Relewantność podatkowa, gdy przedmiot opodatkowania wyrasta na gruncie działań sprzecznych z prawem lub moralnością - rodowód ekskluzji | str. 27 1.2. Historia instytucji ekskluzji | str. 37 1.2.1. Okres międzywojenny | str. 37 1.2.2. Lata 1945-1989 | str. 41 1.3. Czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy - obecny stan prawny | str. 45 1.4. Brak ekskluzji w wybranych ustawach podatkowych | str. 56 1.4.1. Brak regulacji | str. 56 1.4.2. Podatek od spadków i darowizn | str. 58 1.4.3. Opłata targowa | str. 62 1.4.4. Podatek od czynności cywilnoprawnych | str. 64 1.4.5. Podatek akcyzowy | str. 68 1.5. Przedmiot opodatkowania wynikający z działań sprzecznych z prawem w wybranych systemach prawnych | str. 73 1.5.1. Stany Zjednoczone | str. 73 1.5.2. Europa | str. 75 1.5.3. Australia i Nowa Zelandia | str. 79 1.5.4. Inne systemy prawne | str. 80 1.6. Wnioski | str. 81 Rozdział 2 Możliwe znaczenia pojęć składowych ekskluzji - czynność, prawna skuteczność, umowa | str. 84 2.1. Ewolucja legislacyjna a denotacja instytucji | str. 84 2.2. Czynności - zakres pojęcia w prawie podatkowym | str. 86 2.2.1. Podstawowe problemy | str. 86 2.2.2. Prawo cywilne | str. 88 2.2.3. Prawo karne | str. 101 2.2.4. Prawo administracyjne | str. 103 2.2.5. Zakres desygnatów | str. 109 2.3. Prawna skuteczność | str. 110 2.3.1. Prawna skuteczność jako element ekskluzji w prawie podatkowym | str. 110 2.3.2. Prawna skuteczność a nieważność czynności i aktów | str. 113 2.3.3. Prymat możliwego do wywołania skutku prawnego | str. 117 2.4. Pojęcie umowy | str. 118 2.5. Wnioski | str. 124 Rozdział 3 Znaczenie problemu autonomii prawa podatkowego dla granic wykładni przepisów o czynnościach, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy | str. 127 3.1. System prawa | str. 127 3.2. Podział systemu prawa | str. 146 3.3. Miejsce prawa podatkowego w systemie prawa - zagadnienie autonomii i problem relacji względem prawa finansowego | str. 155 3.3.1. Rys historyczny | str. 155 3.3.2. Współczesność | str. 165 3.3.3. Autonomia | str. 169 3.4. Zarys relacji prawa podatkowego z wybranymi gałęziami prawa | str. 181 3.4.1. Prawo podatkowe a prawo cywilne | str. 181 3.4.2. Prawo podatkowe a prawo administracyjne | str. 185 3.4.3. Prawo podatkowe a prawo karne | str. 187 3.5. Znaczenie statusu prawa podatkowego dla wykładni przepisów o czynnościach, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy | str. 189 3.6. Wnioski | str. 198 Rozdział 4 Normy konstytucyjne oraz zasady prawa podatkowego i postępowania w sprawach podatkowych determinujące wykładnię przepisów o czynnościach, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy | str. 200 4.1. Zasada podatkowa | str. 200 4.2. Zarys procesu kształtowania się zasad podatkowych - przegląd wybranych systemów, teorii oraz doktryn | str. 203 4.3. Wykładnia prawa a zasady prawa | str. 215 4.4. Zasady prawa podatkowego a zasady podatkowe | str. 223 4.5. Wybrane zasady prawa podatkowego o randze konstytucyjnej | str. 227 4.5.1. Katalog zasad | str. 227 4.5.2. Zasada demokratycznego państwa prawa | str. 229 4.5.2.1. Zasada zaufania | str. 231 4.5.2.2. Zasada niedziałania prawa wstecz | str. 234 4.5.2.3. Zasada określoności | str. 235 4.5.3. Zasada sprawiedliwości i zasada sprawiedliwości podatkowej | str. 238 4.5.4. Zasada równości | str. 243 4.5.5. Zasada powszechności | str. 248 4.5.6. Zasada praworządności | str. 251 4.6. Wybrane zasady gałęzi prawa podatkowego | str. 254 4.6.1. Katalog zasad | str. 254 4.6.2. Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika | str. 256 4.6.3. Zasada respektowania pojęć przejętych z innych dziedzin prawa | str. 262 4.7. Wnioski | str. 263 Rozdział 5 Prawo podatkowe Unii Europejskiej a kwalifikacja czynności jako będącej przedmiotem prawnie skutecznej albo prawnie nieskutecznej umowy | str. 267 5.1. Prawo podatkowe Unii Europejskiej | str. 267 5.2. Wybrane aspekty wykładni prawa podatkowego Unii Europejskiej | str. 283 5.2.1. Przesłanki identyfikacji kluczowych dla wykładni kwestii | str. 283 5.2.2. Wielojęzyczność prawa unijnego | str. 284 5.2.3. Wielokulturowość prawa | str. 289 5.2.4. Wykładnia celowościowa prawa Unii Europejskiej | str. 291 5.2.5. Zakres wykładni prawa podatkowego Unii Europejskiej | str. 295 5.2.6. Zarys roli orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wykładni i stosowaniu prawa podatkowego Unii Europejskiej | str. 296 5.3. Wybrane problemy wykładni i stosowania krajowego prawa podatkowego z uwzględnieniem prawa podatkowego Unii Europejskiej | str. 301 5.3.1. Zasada praworządności a prawo Unii | str. 301 5.3.2. Wykładnia prounijna | str. 303 5.3.3. Niezgodność ustawy z prawem unijnym | str. 308 5.4. Wspólny system podatku od wartości dodanej a krajowa ekskluzja w podatku VAT czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy | str. 311 5.4.1. Harmonizacja | str. 311 5.4.2. Zasada powszechności i zasada neutralności wspólnego systemu podatku od wartości dodanej | str. 314 5.4.2.1. Zasada powszechności | str. 317 5.4.2.2. Zasada neutralności | str. 318 5.4.3. Instytucja czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, jako apostazja od zasad powszechności i neutralności opodatkowania VAT | str. 320 5.5. Wnioski | str. 331 Rozdział 6 Koherencja i denotacja ekskluzji | str. 335 6.1. Koherencja jako pożądana cecha zbioru desygnatów | str. 335 6.2. Denotacja instytucji prawa podatkowego a różnice konstrukcyjne podatków | str. 338 6.3. Wyłączenie spod opodatkowania a prawo właściwe | str. 340 6.4. Zakres wyłączenia | str. 354 6.5. Entropia, multicentryczność i domniemanie racjonalności a spójność wewnętrzna ekskluzji | str. 356 6.6. Denotacja i konotacja badanej ekskluzji | str. 360 6.7. Wnioski | str. 363 Wnioski końcowe | str. 367 Wykaz aktów prawnych | str. 377 Wykaz orzecznictwa | str. 381 Bibliografia | str. 385