Partycypacja społeczna w samorządzie terytorialnym w Polsce i we Francji. Studium administracyjnoprawne na tle porównawczym

Monografia stanowi analizę pozycji prawnej uczestników społeczności lokalnej oraz jednostek samorządu terytorialnego w procesie wykorzystania poszczególnych instrumentów partycypacji społecznej. Informacje w niej zawarte pozwalają na skuteczne sprawowanie kontroli społecznej nad działalnością podmiotów publicznych oraz ocenę prawidłowości wykonywania powierzanych jej zadań. Omawiana tematyka została zaprezentowana w ujęciu teoretycznym i praktycznym oraz wzbogacona licznymi przykładami i propozycjami rozwiązań. Publikacja zawiera: konkretne przykłady, wytyczne oraz zalecenia dotyczące prawidłowej organizacji i funkcjonowania poszczególnych form partycypacyjnych, analizę zagadnień lub instytucji wspólnych dla partycypacji społecznej w polskim samorządzie terytorialnym i we francuskich wspólnotach terytorialnych, jak również instytucji niewystępujących w konkretnym systemie danego porządku prawnego, wyjaśnienie zagadnień budzących wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie, postulaty de lege ferenda w zakresie wypracowania modelu partycypacji społecznej i recepcji poszczególnych francuskich mechanizmów demokracji uczestniczącej do polskiego porządku prawnego. "W pracy podjęto bardzo ciekawy temat, nieopracowany dotychczas całościowo w literaturze, co stanowi znaczący walor zarówno w aspekcie naukowym, jak i praktycznym. Problematyka ta stanowi novum badawcze, wzbogacając w niewątpliwy sposób polską naukę prawa administracyjnego i samorządowego". Prof. zw. dr hab. Bogdan DolnickiAdresaci:Publikacja skierowana jest do przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego, którym może pomóc w prawidłowym i efektywnym wykonywaniu postawionych im zadań. Powinna również zainteresować osoby zaangażowane w działalność wspólnot lokalnych.

Wykaz skrótów | str. 13 Słowo wstępne | str. 17 Rozdział I Rzecz o demokracji - rozważania o charakterze podstawowym | str. 27 1. Pojęcie demokracji | str. 27 2. Rodzaje demokracji - wokół pojęcia partycypacji społecznej | str. 43 2.1. Demokracja deliberatywna i partycypacyjna | str. 45 2.2. Demokracja przedstawicielska i bezpośrednia | str. 60 Rozdział II Jednostki samorządu terytorialnego w Polsce i wspólnoty terytorialne we Francji - kontekst normatywny | str. 67 1. Podstawy prawne działania jednostek samorządu terytorialnego w Polsce i wspólnot terytorialnych we Francji | str. 67 1.1. Unormowania konstytucyjne i ustawowe | str. 67 1.2. Regulacje Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego i innych aktów międzynarodowych | str. 81 2. Prawne determinanty wspólnoty samorządowej oraz podstawowe zasady kształtujące jej ustrój | str. 84 2.1. Wspólnota samorządowa - elementy składowe | str. 84 2.2. Podstawowe zasady kształtujące ustrój wspólnoty samorządowej | str. 95 2.2.1. Zasada decentralizacji | str. 95 2.2.2. Zasada subsydiarności - "o prawie do eksperymentu | str. 101 2.2.3. Zasada samodzielności ("wolnej administracji" - libre administration) i autonomii | str. 107 3. Wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda | str. 112 Rozdział III Wtórny podmiot władzy w samorządzie terytorialnym w Polsce i we Francji - zagadnienia ustrojowe | str. 115 1. Organy gminy w polskim i we francuskim porządku prawnym | str. 115 1.1. Organy stanowiące gminy - rada gminy i conseil municipal | str. 118 1.2. Organy wykonawcze gminy - wójt (burmistrz, prezydent miasta) i mer | str. 129 2. Organy powiatu i organy departamentu w polskim i we francuskim porządku prawnym | str. 135 2.1. Organy stanowiące - rada powiatu i rada departamentalna | str. 138 2.2. Organy wykonawcze - zarząd powiatu i przewodniczący rady departamentalnej | str. 148 3. Organy samorządu województwa i organy regionu w polskim i we francuskim porządku prawnym | str. 153 3.1. Organy stanowiące - sejmik województwa i rada regionalna | str. 156 3.2. Organy wykonawcze - zarząd województwa i przewodniczący rady regionalnej | str. 165 4. Wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda | str. 169 Rozdział IV Udział pierwotnego podmiotu władzy w referendum lokalnym i wyborach samorządowych w Polsce i we Francji - rzecz o klasycznych formach demokracji partycypacyjnej | str. 177 1. Referendum lokalne w polskim i we francuskim samorządzie terytorialnym | str. 178 1.1. Pojęcie i podstawa prawna referendum lokalnego | str. 178 1.2. Zakres podmiotowy referendum lokalnego | str. 180 1.2.1. Uczestnik referendum lokalnego | str. 180 1.2.2. Inicjatywa w zakresie referendum lokalnego | str. 183 1.2.3. Decyzja w sprawie referendum | str. 185 1.3. Zakres przedmiotowy referendum lokalnego | str. 186 1.4. Wynik referendum lokalnego | str. 194 1.5. Zaskarżalność referendum lokalnego i jego wyniku | str. 196 1.6. Wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda | str. 199 2. Wybory samorządowe do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego i francuskich wspólnot terytorialnych - wybrane zagadnienia | str. 204 2.1. Przedmiot wyborów i podstawa prawna ich przeprowadzenia | str. 204 2.2. Czynne i bierne prawo wyborcze | str. 207 2.2.1. Czynne prawo wyborcze | str. 207 2.2.2. Bierne prawo wyborcze | str. 210 2.3. Parytet płci | str. 216 2.4. Skład organów stanowiących i sposób ich wybierania w jednostkach samorządu terytorialnego oraz we wspólnotach lokalnych | str. 220 2.4.1. Gmina | str. 220 2.4.2. Powiat/departament | str. 227 2.4.3. Województwo/region | str. 229 2.5. Kampania wyborcza | str. 232 2.5.1. Finansowanie kampanii wyborczych | str. 232 2.5.2. Cisza wyborcza | str. 241 2.6. Zaskarżalność wyborów | str. 244 2.7. Wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda | str. 249 Rozdział V Udział pierwotnego podmiotu władzy w konsultacjach lokalnych oraz w komisjach i komitetach konsultacyjnych w polskim i we francuskim samorządzie terytorialnym | str. 259 1. Konsultacje lokalne | str. 260 1.1. Pojęcie, podstawy prawne i rodzaje konsultacji społecznych w polskim i we francuskim samorządzie terytorialnym | str. 262 1.2. Zakres podmiotowy konsultacji społecznych | str. 272 1.3. Zakres przedmiotowy konsultacji społecznych oraz elementy proceduralne | str. 278 1.4. Wynik konsultacji i kwestia zaskarżalności konsultacji społecznych | str. 284 1.5. Wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda | str. 289 2. Udział mieszkańców wspólnot samorządowych w komisjach i komitetach konsultacyjnych na szczeblu lokalnym jako forma partycypacji społecznej | str. 293 2.1. Komisja konsultacyjna ds. lokalnych usług publicznych (Commission consultative des services publics locaux) | str. 296 2.2. Misja informacji i oceny (Mission d'information et d'évaluation) | str. 300 2.3. Gminna komisja ds. (ułatwiania) dostępności (commission communale pour l'accessibilité) | str. 302 2.4. Komitety konsultacyjne (comités consultatifs) | str. 305 2.5. Dzielnicowy komitet ds. inicjatyw i konsultacji (comité d'initiative et de consultation d'arrondissement) | str. 315 2.6. Komisja departamentalna ds. współpracy międzygminnej (commission départementale de la coopération intercommunale) | str. 317 2.7. Regionalne organy i komitety konsultacyjne | str. 318 2.8. Krajowa Rada ds. Kształcenia Radnych (Conseil national de la formation des élus locaux) | str. 324 2.9. Wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda | str. 325 Rozdział VI Mechanizmy uczestnictwa mieszkańców we wspólnocie lokalnej w polskim i we francuskim samorządzie terytorialnym | str. 333 1. Dzielnice/rady dzielnic - mechanizmy o charakterze ustrojowoprawnym we wspólnocie lokalnej w Polsce i we Francji | str. 333 1.1. Pojęcie, cel i podstawa prawna funkcjonowania dzielnic/rad dzielnic | str. 333 1.2. Rodzaje dzielnic i ich organizacja wewnętrzna - zagadnienia ustrojowe | str. 337 1.2.1. Rodzaje dzielnic | str. 337 1.2.2. Organizacja wewnętrzna dzielnic | str. 339 1.3. Zadania dzielnic i środki finansowe na ich realizację | str. 349 1.3.1. Zadania dzielnic/rad dzielnic | str. 349 1.3.2. Conseil citoyen (rada obywatelska) | str. 357 1.3.3. Środki finansowe przeznaczane na realizację zadań | str. 360 1.4. Dobre praktyki w radach dzielnic | str. 362 1.5. Wnioski de lege lata i propozycje de lege ferenda | str. 369 2. Budżet partycypacyjny jako instrument finansowy uczestnictwa mieszkańców w sprawowaniu władzy na poziomie lokalnym | str. 374 2.1. Pojęcie i podstawa prawna mechanizmu budżetu partycypacyjnego w Polsce i we Francji | str. 374 2.2. Zakres podmiotowy i przedmiotowy instytucji budżetu partycypacyjnego | str. 379 2.2.1. Uczestnicy budżetu partycypacyjnego | str. 379 2.2.2. Zakres przedmiotowy budżetu partycypacyjnego - rodzaje projektów | str. 381 2.3. Budżet partycypacyjny - elementy proceduralne | str. 383 2.4. Fundusz sołecki jako rodzaj budżetu partycypacyjnego | str. 389 2.5. Wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda | str. 392 3. Rada seniorów/mędrców (conseil des seniors/sages) | str. 395 3.1. Cel powołania i podstawa prawna | str. 395 3.2. Organizacja wewnętrzna i zadania | str. 397 3.2.1. Substrat osobowy rady seniorów | str. 397 3.2.2. Rada seniorów jednostki pomocniczej/dzielnicy | str. 398 3.2.3. Organizacja wewnętrzna rady seniorów | str. 399 3.2.4. Zadania i kompetencje rady seniorów | str. 400 3.3. Wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda | str. 401 4. Młodzieżowa rada gminy/conseil municipal jeunes | str. 403 4.1. Cel powołania i podstawa prawna | str. 403 4.2. Organizacja wewnętrzna i zadania | str. 406 4.3. Wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda | str. 409 5. Petycja i inicjatywa uchwałodawcza jako instrumenty gwarantujące wypowiedź mieszkańców/obywateli we wspólnocie lokalnej - elementy ustrojowoprawne | str. 410 5.1. Pojęcie, podstawa prawna i przedmiot petycji | str. 410 5.2. Inicjatywa złożenia petycji - wokół pojęcia wyborcy i pojęcia mieszkańca | str. 413 5.3. Charakter prawny petycji | str. 413 5.4. Uwagi w zakresie inicjatywy uchwałodawczej | str. 415 5.5. Wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda | str. 416 6. Udział społeczeństwa w ochronie środowiska - badanie społeczne (enquete publique)/uwagi i wnioski | str. 418 6.1. Pojęcie i cel badania społecznego | str. 418 6.2. Zakres badania społecznego/uwag i wniosków oraz ich charakter prawny | str. 420 6.3. Wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda | str. 425 Rozdział VII Kontrola społeczna - od prawa do informacji po prawo do skargi | str. 427 1. Znajomość decyzji/rozstrzygnięć lokalnych warunkiem uczestnictwa we wspólnocie samorządowej | str. 428 1.1. Opublikowanie aktów prawnych gwarancją jawności rozstrzygnięć lokalnych | str. 431 1.2. Inne systemy informowania mieszkańców wspólnot terytorialnych - regulacje Kodeksu generalnego wspólnot terytorialnych oraz przepisy szczególne | str. 439 2. Zaskarżanie decyzji/rozstrzygnięć lokalnych - skargi mieszkańców | str. 450 2.1. Podstawy prawne i rodzaje zaskarżeń | str. 450 2.2. Pozwolenie na występowanie przed sądem w obronie interesów wspólnoty - skarga podatnika | str. 463 2.2.1. Zakres zastosowania skargi | str. 464 2.2.2. Postępowanie - elementy formalnoprawne | str. 466 2.2.3. Przesłanki materialnoprawne | str. 468 3. Wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda | str. 470 Rekapitulacja rozważań. Uwagi w zakresie propozycji legislacyjnych | str. 475 Wykaz aktów prawnych | str. 487 Wykaz orzecznictwa | str. 491 Literatura | str. 503