Bankowe terminowe umowy walutowe

Jest to pierwsza publikacja dotycząca ryzyka walutowego ujętego od strony cywilnoprawnej. W książce omówiono przyczyny, zakres i metody ochrony klienta, który zawiera z bankiem terminową umowę walutową. W szczególności przedstawiono sytuację klientów banków w zakresie umów już zawartych w latach 2004–2010, ale również tych umów, które mogą być oferowane w przyszłości. Przybliżono również zagadnienia związane z obowiązkami banku w fazie zawierania bankowej umowy walutowej oraz wadliwością bankowej umowy walutowej wynikającą z naruszenia przez bank obowiązków towarzyszących jej zawarciu. Autor skoncentrował się na wyjaśnieniu problemów prawnych pojawiających się przy ocenie proponowanych przez banki umów terminowych z elementem walutowym, w tym głównie: opcji walutowych, kredytów denominowanych oraz kredytów indeksowanych do waluty obcej. Problematykę tę zaprezentowano w szerszej perspektywie, korzystając zarówno z dorobku wypracowanego w obcych porządkach prawnych, jak i prawa unijnego, a także w pewnym stopniu z nauk ekonomicznych. W pracy uwzględniono ponadto najnowsze piśmiennictwo i orzecznictwo dotyczące tej tematyki. Adresaci: Książka będzie stanowiła pomoc w pracy adwokatom, radcom prawnym, sędziom, a także przedsiębiorcom, menedżerom firm, będących klientami banków.

Wykaz skrótów | str. 11 Wstęp | str. 17 Rozdział I Zmienność kursu walutowego jako element zobowiązania wynikającego z umowy bankowej | str. 23 1. Założenia terminologiczne | str. 23 1.1. Tworzenie siatki pojęciowej | str. 23 1.2. Pojęcia podstawowe | str. 24 2. Pojęcia instrumentów pochodnych oraz instrumentów kredytowych | str. 30 2.1. Pojęcie instrumentów pochodnych | str. 30 2.1.1. Definicja instrumentu pochodnego | str. 30 2.1.2. Podział instrumentów pochodnych | str. 33 2.2. Pojęcie instrumentów kredytowych | str. 37 3. Czynności bankowe wyeksponowane na ryzyko zmiany kursu walutowego | str. 39 4. Elementy konstrukcji prawnej instrumentów pochodnych w instrumentach kredytowych | str. 42 4.1. Instrumenty kredytowe z klauzulami walutowymi jako instrumenty hybrydowe | str. 42 4.2. Umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej jako umowa mieszana | str. 47 4.3. Umowa kredytu denominowanego do waluty obcej jako umowa mieszana | str. 49 4.4. Dodatkowe uprawnienia prawokształtujące klienta banku | str. 54 5. Regulacja instrumentów pochodnych oraz instrumentów kredytowych | str. 56 5.1. Semiimperatywność norm | str. 56 5.2. Implementacja dyrektywy MiFID 2004/39/WE | str. 58 5.3. Implementacja dyrektywy MiFID 2014/65/UE | str. 63 5.4. Aktualna regulacja instrumentów pochodnych | str. 65 5.5. Regulacja instrumentów kredytowych | str. 67 5.5.1. Ustawa – Prawo bankowe | str. 67 5.5.2. Konsumenckie prawo kredytowe | str. 68 Rozdział II Zarządzanie ryzykiem jako rola banku w obrocie | str. 73 1. Zarządzanie ryzykiem jako rola banku w całym systemie prawa | str. 73 2. Kwantyfikacja ryzyka inwestycyjnego | str. 76 2.1. Pomiar ryzyka inwestycyjnego jako pozytywna przesłanka ograniczania ryzyka | str. 76 2.2. Paradygmat zmierzenia i redukcji każdego ryzyka | str. 78 2.3. Empiryczne problemy redukcji ryzyka inwestycyjnego | str. 80 2.3.1. Nieprzystawalność algorytmów do rzeczywistości | str. 80 2.3.2. Brak możliwości przewidywania przyszłych zjawisk przez analizę danych historycznych | str. 83 2.3.3. Subiektywność modeli wyceny derywatów | str. 87 2.4. Wymóg umownego sprecyzowania zasad wyceny | str. 93 3. Ograniczanie przez bank ryzyka własnego i ryzyka klienta | str. 95 4. Rola pracowników banku w umownym kształtowaniu rozkładu ryzyka w bankowych umowach walutowych | str. 98 4.1. Zachęty motywacyjne pracowników banków a dysfunkcjonalność bankowych umów walutowych | str. 98 4.2. Prawidłowy system motywacyjny | str. 103 Rozdział III Swoiste cechy stosunków bankowych związanych z przenoszeniem ryzyka | str. 106 1. Rozróżnienie domen bankowości tradycyjnej i inwestycyjnej | str. 106 2. Umowy należące typologicznie do bankowości inwestycyjnej w praktyce kontraktowej bankowości tradycyjnej | str. 112 3. Ryzyko ponoszone przez klienta w bankowości tradycyjnej i inwestycyjnej | str. 114 3.1. Podejście tradycyjne do ryzyka ponoszonego przez klienta | str. 114 3.2. Podejście inwestycyjne do ryzyka ponoszonego przez klienta | str. 115 3.3. Wypieranie trwałych relacji umownych przez relacje incydentalne | str. 117 3.4. Zwracanie uwagi na przechodzenie do domeny inwestycyjnej | str. 120 3.5. Kredytowanie rozliczenia instrumentu pochodnego | str. 122 4. Uzasadnione oczekiwania co do rozkładu ryzyka walutowego w umowach bankowych | str. 125 4.1. Oczekiwania klienta w bankowości tradycyjnej (zero risk tolerance) | str. 125 4.2. Oczekiwania klienta w bankowości inwestycyjnej (best execution) | str. 126 4.3. Pojęcia zero risk tolerance i best execution a zobowiązania rezultatu i starannego działania | str. 130 4.4. Zakres ryzyka zakładanego przez klienta | str. 131 4.5. Transakcje pochodne zabezpieczające przed ryzykiem walutowym | str. 135 Rozdział IV Niepewność wysokości świadczenia wynikającego z bankowej umowy walutowej | str. 141 1. Transfer ryzyka walutowego jako cel umowy | str. 141 2. Relewantny prawnie cel umowy | str. 146 2.1. Cel umowy a wykładnia oświadczeń woli | str. 146 2.2. Typowe cele klienta banku | str. 153 2.3. Zawieranie umów w warunkach ekstremum rynkowego | str. 157 3. Warunek zawieszający jako mechanizm transferu ryzyka walutowego | str. 161 4. Zbliżony rozkład ryzyka w bankowej umowie walutowej i umowie ubezpieczenia | str. 168 5. Transfer ryzyka walutowego jako skutek zawarcia umowy bankowej | str. 174 Rozdział V Obowiązki banku w fazie zawierania bankowej umowy walutowej | str. 181 1. Uzasadnienie (ratio legis) obowiązków banku | str. 181 1.1. Przewaga faktyczna i prawna banku nad klientem | str. 181 1.2. Znaczenie zaufania w umowach bankowych | str. 186 1.3. Pojęcie banku jako instytucji zaufania publicznego | str. 192 2. Źródła obowiązków banku | str. 196 2.1. Klauzule generalne jako źródła obowiązków banku | str. 196 2.1.1. Zasady współżycia społecznego | str. 196 2.1.2. Natura i cel umowy a klauzula rozsądku | str. 199 2.1.3. Klauzule generalne a ochrona klienta na rynku finansowym | str. 203 2.2. Zasady deontologii jako źródło powinności banku | str. 207 2.3. Obowiązki banku a treść umowy | str. 214 3. Zakres obowiązków banku | str. 219 3.1. Podmiotowy zakres ochrony klienta według MiFID | str. 219 3.2. Wykładnia przepisów prawa wzmacniająca ochronę klienta banku | str. 222 3.3. Wykładnia oświadczeń woli w procesie ustalania treści obowiązków banku | str. 225 3.4. Obowiązki banku a występowanie przez klienta z zewnętrznym doradcą | str. 229 4. Szczegółowe obowiązki banku | str. 233 4.1. Obowiązek uwzględniania interesu klienta | str. 233 4.2. Obowiązek kompetencji | str. 236 4.3. Obowiązek informacji | str. 237 4.4. Obowiązek doradzania | str. 241 4.5. Obowiązek odmowy zawarcia transakcji | str. 248 Rozdział VI Wadliwość bankowej umowy walutowej wynikająca z naruszenia przez bank obowiązków towarzyszących jej zawarciu | str. 251 1. Nieistnienie umowy | str. 251 2. Nieważność bezwzględna całej umowy | str. 256 2.1. Charakter sankcji | str. 256 2.2. Naruszenie natury zobowiązania | str. 263 2.3. Naruszenie zasad współżycia społecznego przy zawieraniu umowy | str. 266 3. Częściowa wadliwość umowy | str. 269 3.1. Nieważność częściowa umowy gospodarczej | str. 269 3.2. Bezskuteczność częściowa umowy konsumenckiej | str. 273 4. Nieważność względna jako skutek zawarcia umowy w warunkach błędu | str. 281 5. Uprawnienie do żądania sądowej modyfikacji umowy | str. 291 6. Niedopuszczalność ograniczania sankcji wadliwości umowy | str. 294 Wnioski końcowe | str. 303 Bibliografia | str. 305 Wykaz krajowych aktów normatywnych | str. 316 Wykaz unijnych i zagranicznych aktów normatywnych | str. 317 Wykaz orzeczeń krajowych | str. 319 Wykaz orzeczeń unijnych i zagranicznych | str. 325 Wykaz źródeł internetowych | str. 329 Pozostałe źródła | str. 331