Od lizbońskiej do postlizbońskiej Unii Europejskiej

Na 2020 rok, 70 lat po opublikowaniu Deklaracji Schumana, planowane jest rozpoczęcie dwuletniej, szeroko zakrojonej debaty polityczno-obywatelskiej nazywanej Konferencją w sprawie przyszłości Europy. Na plany te nałożyła się pandemia koronawirusa, co spowodowało modyfikację priorytetów w działalności Unii Europejskiej, a zwłaszcza konieczność przeprowadzenia jej reformy ustrojowej. Książka wpisuje się w debatę nad reformą ustroju Unii Europejskiej, ponieważ ukazuje przeprowadzone oraz planowane reformy w kontekście ich ewolucji, powiązań międzyinstytucjonalnych oraz gry interesów państw członkowskich UE, a także sytuację Polski w UE. W opracowaniu przedstawiono zmiany w świetle wyzwań wynikających z zachowania spójności UE, zwłaszcza w odniesieniu do konsolidacji strefy euro i problemu praworządności w niektórych państwach członkowskich. Z tego punktu widzenia poddano analizie: zasadnicze reformy instytucjonalne, w tym w strefie euro, zmiany w relacjach między państwami członkowskimi a UE, w tym zwłaszcza procedury wystąpienia z Unii i nadzorowania przestrzegania praworządności, umocnienie efektywności i spójności UE w następstwie reform unijnego systemu prawnego, konsolidację ustrojowej strefy euro, która rzutuje na reformę całej UE. Adresaci:Publikacja zainteresuje zarówno studentów, jak i wykładowców. Przeznaczona jest również dla prawników stosujących prawo UE oraz politologów, ekonomistów i polityków. Ukazuje bowiem projekty reform ustroju Unii Europejskiej na tle ewolucji w dłuższej perspektywie. Autor od ponad dwudziestu lat zajmuje się tymi zagadnieniami. Książka jest podsumowaniem badań i szczegółowym „poradnikiem” dla dziennikarzy, urzędników, samorządowców, przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, którzy zaangażują się w dyskusje podczas Konferencji w sprawie przyszłości Europy.

Wykaz skrótów | str. 17 Wstęp | str. 23 CZĘŚĆ I Lizbońska Unia Europejska Rozdział 1 Droga do Traktatu z Lizbony | str. 35 1. Uwagi wstępne | str. 35 2. „Pozostałości z Amsterdamu” (Amsterdam lefts) | str. 36 3. Pakiet nicejski | str. 37 4. Konwent UE i Konferencja Międzyrządowa 2003–2004| str. 48 5. Traktat konstytucyjny – charakter prawny i zakres regulacyjny| str. 51 6. Status Polski w świetle rozwiązań proponowanych przez Traktat konstytucyjny| str. 53 7. Przebieg procedury ratyfikacyjnej Traktatu konstytucyjnego | str. 54 8. Kontynuowanie reformy ustrojowej Unii Europejskiej w warunkach odrzucenia Traktatu konstytucyjnego | str. 55 9. Droga do kompromisu| str. 58 10. Kompromis ustalony podczas spotkania Rady Europejskiej w dniach 21–22.06.2007 r. i Konferencja Międzyrządowa 2007 | str. 60 11. Forma prawna Traktatu z Lizbony | str. 61 12. Traktat z Lizbony a Traktat konstytucyjny | str. 65 13. Przebieg procedury ratyfikacyjnej Traktatu z Lizbony | str. 67 14. Wnioski | str. 73 Rozdział 2 Dyskusja o ratyfikacji w Polsce Traktatu konstytucyjnego i Traktatu z Lizbony | str. 76 1. Uwagi wstępne | str. 76 2. Okres refleksji | str. 77 3. Prace nad nowym traktatem rewizyjnym (okres prezydencji niemieckiej) | str. 78 4. Mandat Konferencji Międzyrządowej | str. 81 5. Okres prac Konferencji Międzyrządowej i kompromis osiągnięty podczas spotkania Rady Europejskiej w dniach 18–19.10.2007 r. | str. 84 6. Przebieg procedury ratyfikacyjnej Traktatu z Lizbony w Polsce | str. 90 6.1. Procedura ratyfikowania traktatów rewizyjnych | str. 90 6.2. Ratyfikacja Traktatu akcesyjnego | str. 91 6.3. Procedura ratyfikacyjna Traktatu konstytucyjnego | str. 92 6.4. Procedura ratyfikacyjna Traktatu z Lizbony | str. 93 6.5. Po referendach w Irlandii | str. 97 7. Wnioski | str. 99 Rozdział 3 Reformy strukturalne ustroju Unii Europejskiej | str. 102 1. Uwagi wstępne | str. 102 2. Zmiana charakteru prawnego i struktury Unii Europejskiej | str. 104 2.1. Przekształcenie Unii Europejskiej w jednolitą organizację międzynarodową | str. 104 2.2. Reformy w dziedzinie „polityk i działań wewnętrznych” | str. 108 2.3. Reformy w dziedzinie „stosunków zewnętrznych” Unii Europejskiej | str. 115 2.3.1. Pojęcie „stosunków zewnętrznych” i systematyka „działań zewnętrznych” Unii Europejskiej | str. 115 2.3.2. Reformy Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa | str. 116 2.3.3. Główne wyzwania | str. 122 2.4. Reforma Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości | str. 124 3. Kompetencje Unii Europejskiej | str. 127 3.1. Sprecyzowanie podziału kompetencji między Unią Europejską a jej państwami członkowskimi | str. 127 3.2. Zasady podziału kompetencji i rodzaje kompetencji Unii Europejskiej | str. 133 3.3. Główne kierunki dyskusji nad reformą podziału kompetencji między Unią Europejską a jej państwami członkowskimi | str. 136 4. Zasada pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej wobec prawa krajowego państw członkowskich| str. 139 5. Umocnienie wspólnej aksjologii Unii Europejskiej | str. 143 5.1. Wartości, cele i symbole UE | str. 143 5.2. Procedura nadzorująca przestrzeganie praworządności | str. 148 5.3. Główne kierunki reformy procedury nadzorującej przestrzeganie praworządności | str. 153 6. Umocnienie legitymacji demokratycznej Unii Europejskiej | str. 156 6.1. Zasady umocnienia legitymacji demokratycznej Unii Europejskiej | str. 156 6.2. Umocnienie roli parlamentów narodowych | str. 159 6.2.1. Nowe regulacje dotyczące parlamentów narodowych | str. 159 6.2.2. Mechanizm monitorowania zasady pomocniczości | str. 161 6.2.3. Inne postanowienia umacniające pozycję parlamentów narodowych w sprawach Unii Europejskiej | str. 165 6.2.4. Propozycje dalszego umocnienia roli parlamentów narodowych w sprawach Unii Europejskiej | str. 166 7. Umocnienie ochrony praw podstawowych | str. 168 7.1. Uwagi wprowadzające| str. 168 7.2. Nadanie Karcie Praw Podstawowych mocy prawnej | str. 170 7.3. Przystąpienie Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka | str. 175 7.3.1. Podstawa prawna i obowiązek przystąpienia Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w świetle postanowień art. 6 ust. 2 TUE | str. 175 7.3.2. Ograniczenia przedmiotowe umowy o przystąpieniu Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka | str. 177 7.3.3. Forma prawna przystąpienia Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka: umowa akcesyjna | str. 178 7.3.4. Procedura zawarcia umowy dotyczącej przystąpienia Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w świetle prawa unijnego | str. 181 7.3.5. Podmioty prowadzące negocjacje, finalizacja negocjacji i podstawowe regulacje | str. 183 7.3.6. Opinia Trybunału Sprawiedliwości z 18.12.2014 r., 2/13 | str. 184 8. Wystąpienie z Unii Europejskiej | str. 187 9. Elastyczność w ramach instytucjonalno-prawnych Unii Europejskiej | str. 194 10. Wnioski | str. 197 Rozdział 4 Reformy instytucji | str. 200 1. Uwagi wstępne | str. 200 2. Katalog instytucji Unii Europejskiej | str. 202 3. Zasady działania instytucji | str. 203 4. Reforma Parlamentu Europejskiego | str. 204 4.1. Umocnienie pozycji Parlamentu Europejskiego | str. 204 4.2. Alokacja miejsc w Parlamencie Europejskim | str. 205 4.2.1. Problem alokacji miejsc w Parlamencie Europejskim w obliczu „dużego rozszerzenia”: pakiet nicejski | str. 205 4.2.2. Modyfikowanie pakietu nicejskiego w toku „dużego” rozszerzenia | str. 211 4.2.2.1. Konsekwencje ustaleń szczytu kopenhaskiego (grudzień 2002 r.) | str. 211 4.2.2.2. Postanowienia przejściowe dotyczące końca kadencji 1999–2004 | str. 212 4.2.2.3. Wyjściowy podział miejsc w kadencji 2004–2009 | str. 213 4.2.2.4. Przystąpienie Bułgarii i Rumunii do UE | str. 215 4.2.3. Alokacja miejsc w Parlamencie Europejskim w kadencji 2009–2014 | str. 217 4.2.3.1. Alokacja miejsc na początku kadencji 2009–2014 według (skorygowanego) pakietu nicejskiego | str. 217 4.2.3.2. Korekta alokacji miejsc w kadencji 2009–2014 na mocy tzw. Protokołu hiszpańskiego | str. 218 4.2.3.3. Korekta alokacji miejsc w kadencji 2009–2014 w związku z przystąpieniem Chorwacji do UE | str. 220 4.2.4. Alokacja miejsc w Parlamencie Europejskim w okresie kadencji 2014–2019 (pakiet lizboński) | str. 221 4.2.5. Brexit i alokacja miejsc w Parlamencie Europejskim w okresie 2019–2024 | str. 223 4.2.5.1. Powiązania procesu Brexitu z alokacją miejsc w Parlamencie Europejskim w okresie 2019–2024 | str. 223 4.2.5.2. Elastyczna alokacja miejsc w Parlamencie Europejskim w okresie 2019–2024 w związku z Brexitem | str. 225 4.2.6. Zakres uwzględnienia zasady degresywnej proporcjonalności | str. 228 4.2.7. Alokacja miejsc w Parlamencie Europejskim a formuła podejmowania decyzji w Radzie UE większością kwalifikowaną | str. 233 4.2.8. W poszukiwaniu trwałego systemu alokacji miejsc w Parlamencie Europejskim | str. 236 4.2.9. Refleksje dotyczące ewolucji alokacji miejsc w Parlamencie Europejskim | str. 238 4.3. Propozycje dalszych reform Parlamentu Europejskiego | str. 239 5. Reforma Rady Europejskiej | str. 241 5.1. Rada Europejska jako instytucja Unii Europejskiej | str. 241 5.2. Przewodniczący Rady Europejskiej | str. 243 5.3. Szczyt strefy euro | str. 247 5.4. Praktyka działania i propozycje dalszych reform Rady Europejskiej | str. 249 6. Reforma Rady UE | str. 251 6.1. Główne kierunki reformy Rady UE i obowiązujący stan prawny | str. 251 6.2. Propozycje dalszych reform Rady UE | str. 254 7. Reforma formuły podejmowania decyzji w Radzie większością kwalifikowaną | str. 255 7.1. Formuła podejmowania decyzji w Radzie UE większością kwalifikowaną | str. 255 7.1.1. Uwagi wprowadzające | str. 255 7.1.2. Formuła większości kwalifikowanej w Traktacie z Nicei | str. 256 7.1.3. Formuła większości kwalifikowanej w Traktacie konstytucyjnym | str. 263 7.1.4. Formuła większości kwalifikowanej w Traktacie z Lizbony | str. 265 7.1.5. Brexit a formuła większości kwalifikowanej | str. 270 7.2. Zwiększenie liczby obszarów objętych formułą większości kwalifikowanej | str. 274 7.2.1. Uwagi wprowadzające | str. 274 7.2.2. Zwiększenie liczby obszarów objętych formułą większości kwalifikowanej na mocy Traktatu z Nicei | str. 275 7.2.3. Zwiększenie liczby obszarów objętych formułą większości kwalifikowanej na mocy Traktatu z Lizbony | str. 280 7.2.4. Postulaty zwiększenia w toku reformy UE obszarów, w których Rada UE decyduje większością kwalifikowaną | str. 283 7.3. Refleksje dotyczące ewolucji formuły większości kwalifikowanej | str. 284 8. Prezydencja hybrydowa | str. 285 8.1. Znaczenie reformy | str. 285 8.2. Ewolucja podstaw prawnych prezydencji i jej powiązań instytucjonalnych | str. 287 8.3. Przyczyny i koncepcje reformy formuły sprawowania prezydencji | str. 294 8.4. Prezydencja w pracach nad Traktatem Konstytucyjnym | str. 299 8.5. Podstawy prawne i ramy instytucjonalne nowej formuły hybrydowej prezydencji | str. 300 8.6. Funkcje prezydencji | str. 307 8.7. Prezydencja hybrydowa w praktyce i główne kierunki reformy | str. 312 9. Reforma Komisji Europejskiej | str. 314 9.1. Umocnienie efektywności Komisji Europejskiej i pozycji jej Przewodniczącego | str. 314 9.2. Problem liczby członków Komisji Europejskiej | str. 317 9.2.1. Amsterdams lefts | str. 317 9.2.2. Liczba członków Komisji w Traktacie z Nicei| str. 319 9.2.3. Liczba członków Komisji w Traktacie konstytucyjnym | str. 322 9.2.4. Liczba członków Komisji w Traktacie z Lizbony | str. 322 9.2.5. Liczba członków Komisji Europejskiej w kadencji 2014–2019 | str. 326 9.2.6. Brexit i liczba członków Komisji Europejskiej w kadencji 2019–2024 | str. 329 9.2.7. Refleksje dotyczące liczby członków Komisji Europejskiej | str. 332 9.3. Propozycje dalszych reform Komisji Europejskiej | str. 333 10. Reforma sądów unijnych | str. 336 10.1. Ogólne zasady reformy i ich zakres | str. 336 10.2. Struktura i skład sądów unijnych | str. 338 10.3. Ustanowienie komitetu opiniującego kandydatów na sędziów i rzeczników generalnych | str. 340 10.4. Zmiany w procedurach przed sądami unijnymi | str. 342 10.4.1. Zmiany w procedurze w sprawie skargi o uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego | str. 342 10.4.2. Zmiany w procedurze prejudycjalnej | str. 346 10.4.3. Problem uznania jurysdykcji Trybunału Sprawiedliwości do rozpatrywania pytań prejudycjalnych w stosunku do aktów prawnych dawnego III filaru UE | str. 347 10.5. Sądy unijne a Brexit | str. 350 10.6. Ewolucja liczby i zasad rotacji rzeczników generalnych w Trybunale Sprawiedliwości | str. 351 10.6.1. Znaczenie problemu | str. 351 10.6.2. Ewolucja liczby rzeczników generalnych do rozszerzenia Unii Europejskiej w 1995 roku | str. 352 10.6.3. Kwestia liczby rzeczników generalnych w Traktacie z Nicei | str. 355 10.6.4. Kwestia liczby rzeczników generalnych w Traktacie akcesyjnym 2004 | str. 357 10.6.5. Kwestia liczby rzeczników generalnych w Traktacie konstytucyjnym | str. 358 10.6.6. Uzgodnienia podjęte podczas negocjacji nad Traktatem z Lizbony | str. 359 10.6.7. Finalizacja podjętych ustaleń | str. 360 10.6.8. Brexit a liczba rzeczników generalnych | str. 362 10.6.9. Refleksje dotyczące liczby rzeczników generalnych| str. 363 11. Reforma organów doradczych | str. 364 12. Wnioski | str. 366 Rozdział 5 Reformy w dziedzinie prawa pierwotnego Unii Europejskiej | str. 371 1. Uwagi wstępne | str. 371 2. Zakres reform procedury zmiany Traktatów stanowiących podstawę UE | str. 373 3. Reforma procedury zawarcia traktatu rewizyjnego: „zwykła procedura zmiany” | str. 374 3.1. Przebieg procedury | str. 374 3.2. Praktyka po wejściu w życie Traktatu z Lizbony | str. 375 3.3. Dyskutowane zmiany procedury | str. 377 4. Reforma procedur kładki: „uproszczona procedura zmiany” | str. 378 4.1. Klasyfikacja procedur kładki | str. 378 4.2. Procedury kładki o charakterze strukturalnym | str. 379 4.2.1. Procedura kładki określona w art. 48 ust. 6 TUE | str. 379 4.2.2. Procedura kładki określona w art. 48 ust. 7 TUE | str. 380 4.3. Procedury kładki ad hoc | str. 380 4.3.1. Procedura kładki ad hoc z zastrzeżeniem „zatwierdzenia” | str. 380 4.3.2. Procedura kładki ad hoc z zastrzeżeniem sprzeciwu ze strony parlamentów narodowych | str. 381 4.3.3. Procedura kładki ad hoc w ścisłym rozumieniu (sensu scrticto) | str. 381 4.3.4. Procedury kładki ad hoc, w których decyzja w sprawie zmiany Traktatów podejmowana jest w formie aktu unijnego prawa pochodnego | str. 382 4.3.5. Procedury kładki – dotychczasowa praktyka | str. 383 4.4. Dyskutowany zakres wykorzystania procedur kładek w toku reformy ustrojowej Unii Europejskiej| str. 385 5. Zawieranie traktatów akcesyjnych | str. 386 5.1. Procedura zawierania traktatów akcesyjnych | str. 386 5.2. Dyskutowany zakres modyfikacji | str. 387 6. Zawieranie przez UE umów międzynarodowych | str. 388 6.1. Konsekwencje przekształcenia Unii Europejskiej w spójną organizację międzynarodową | str. 388 6.2. Sprecyzowanie kompetencji Unii Europejskiej do zawierania umów międzynarodowych | str. 390 6.3. Procedura zawierania przez Unię Europejską umów międzynarodowych | str. 394 6.4. Rozszerzenie zakresu przedmiotowego Wspólnej Polityki Handlowej a zawieranie umów handlowych nowej generacji | str. 397 7. Perspektywa rewizji Traktatów stanowiących podstawę UE | str. 403 7.1. Rewizja Traktatów związana z Brexitem | str. 403 7.2. Rewizja Traktatów związana z reformą strefy euro | str. 404 7.3. Nowy „traktat europejski” dla Unii w zamierzeniu PiS? | str. 406 8. Wnioski | str. 409 Rozdział 6 Reformy w dziedzinie prawa pochodnego UE | str. 412 1. Uwagi wstępne | str. 412 2. Katalog aktów prawa pochodnego i nowa hierarchia aktów prawa pochodnego | str. 414 3. Kontekst wcześniejszej komitologii – procedura regulacyjna połączona z kontrolą | str. 416 4. Akty delegowane | str. 420 4.1. Podstawa prawna | str. 420 4.2. Pojęcie aktu delegowanego, czas trwania i warunki przekazania uprawnień | str. 422 4.3. Uprawnienia prawodawcy: warunki przekazania Komisji Europejskiej uprawnień przez Parlament Europejski i Radę UE | str. 429 4.3.1. Odwołanie przekazanych uprawnień przez Parlament Europejski lub Radę UE | str. 433 4.3.2. Prawo sprzeciwu Parlamentu Europejskiego lub Rady UE | str. 435 4.4. Akty delegowane a procedura regulacyjna połączona z kontrolą | str. 438 5. Akty wykonawcze| str. 440 5.1. Podstawa prawna | str. 440 5.2. Zasadnicze elementy pojęcia aktu wykonawczego | str. 443 5.3. Zakres zmian wprowadzonych do systemu komitologicznego | str. 445 5.3.1. Poprzedni system komitologiczny | str. 445 5.3.2. Zasady nowego systemu komitologicznego | str. 446 5.3.3. Nowe procedury komitologiczne | str. 449 5.3.4. Zasady „przejścia” od starej do nowej komitologii | str. 452 5.3.5. Propozycje reformy procedury komitologicznej | str. 453 6. Wokół kryteriów rozróżnienia aktów delegowanych od aktów wykonawczych | str. 454 7. Zmiany w procedurach postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości nakierowane na podniesienie efektywności prawa UE | str. 458 7.1. Zmiany w procedurze w sprawie skargi o uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego | str. 458 7.2. Zmiany w procedurze prejudycjalnej | str. 465 8. Wnioski | str. 468 Rozdział 7 Dostosowania ustrojowe w Polsce do reform wprowadzonych na mocy Traktatu z Lizbony | str. 470 1. Uwagi wstępne | str. 470 2. Ustawa kooperacyjna 2010 | str. 472 2.1. Okoliczności uchwalenia ustawy | str. 472 2.2. Procedury kładki z zastrzeżeniem „zatwierdzenia” | str. 473 2.3. Procedury kładki sensu stricto i inne przypadki określone w art. 14 i 15 ustawy kooperacyjnej | str. 475 2.4. Klauzula elastyczności | str. 478 2.5. Inne przypadki wyodrębnione w ustawie koordynacyjnej | str. 479 2.6. Podjęcie decyzji w sprawie wystąpienia z Unii Europejskiej | str. 481 2.7. Ocena | str. 490 3. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24.11.2010 r. | str. 493 3.1. Punkt odniesienia: wyrok niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego | str. 493 3.2. Suwerenność Polski a członkostwo w Unii Europejskiej | str. 499 3.3. Nowe formy zmiany postanowień Traktatów stanowiących podstawę UE: traktat rewizyjny i strukturalne klauzule kładki (art. 48 ust. 6 i 7 TUE) | str. 502 3.3.1. Zwykła procedura zmiany | str. 502 3.3.2. Procedura kładki z zastrzeżeniem „zatwierdzenia” (art. 48 ust. 6 TUE) | str. 503 3.3.3. Procedura kładki bez zastrzeżenia „zatwierdzenia” (art. 48 ust. 7 TUE) | str. 504 3.3.4. Klauzula elastyczności (art. 352 TFUE) | str. 505 3.4. Ocena | str. 506 4. Postulat dostosowania Konstytucji | str. 507 4.1. Konstytucja RP a członkostwo w Unii Europejskiej | str. 507 4.2. Identyfikacja zasadniczych problemów | str. 509 4.2.1. Problemy o charakterze strukturalnym | str. 509 4.2.2. Umocnienie efektywności prawa unijnego w polskim porządku prawnym | str. 510 4.2.3. Niejasności w obecnie obowiązujących postanowieniach Konstytucji RP| str. 511 4.3. Nowe okoliczności związane z wejściem w życie Traktatu z Lizbony | str. 512 4.4. Perspektywa wejścia Polski do strefy euro | str. 514 4.5. Dotychczasowe prace nad rozdziałem unijnym Konstytucji RP | str. 515 5. Wnioski | str. 518 CZĘŚĆ II Post-lizbońska Unia Europejska Rozdział 8 Sanacja strefy euro: środki podejmowane jako bezpośrednia reakcja na kryzys finansowy w niektórych państwach strefy euro | str. 523 1. Uwagi wstępne | str. 523 2. Ustanowienie mechanizmów wsparcia finansowego państw strefy euro 524 2.1. Mechanizm grecki | str. 524 2.2. Traktat ustanawiający Europejski Mechanizm Stabilności | str. 527 3. Umocnienie konkurencyjności państw członkowskich UE: Pakt Euro Plus | str. 529 4. Umocnienie dyscypliny budżetowej: Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej | str. 533 5. Sześciopak i Dwupak | str. 536 6. Zgodność TEMS i TUF z prawem UE oraz uwarunkowania konstytucyjnoprawne w państwach członkowskich UE | str. 538 7. Szczyt strefy euro | str. 542 7.1. Ustanowienie i ewolucja szczytu euro | str. 542 7.2. Skład i charakter szczytu euro | str. 544 7.3. Przewodniczący szczytu euro | str. 546 7.4. Kompetencje szczytu euro| str. 548 7.5. Zajmowane przez szczyt euro stanowiska: procedura, rodzaje i charakter | str. 549 7.6. Posiedzenia szczytu euro | str. 553 7.7. Inne ważniejsze regulacje organizacyjne | str. 554 7.8. Problem zgodności szczytów euro z prawem UE | str. 556 8. Wnioski | str. 557 Rozdział 9 Konsolidacja strefy euro: strefa euro jako podstawa „rzeczywistej” UGiW | str. 560 1. Uwagi wstępne | str. 560 2. Program 2012 | str. 561 3. Bilans okresu przejściowego | str. 563 3.1. Instrumenty nowego zarządzania gospodarczego i umocnienia dyscypliny budżetowej | str. 563 3.2. Umocnienie Paktu Stabilności i Wzrostu | str. 567 3.3. Plan ustanowienia unii bankowej | str. 569 4. Program 2015 | str. 571 5. Program 2017 | str. 581 5.1. Dokument Komisji Europejskiej z 31.05.2017 r. | str. 581 5.2. Pakiet Komisji Europejskiej z grudnia 2017 r. | str. 585 6. Program 2018–2019 | str. 590 6.1. Pakiet Komisji Europejskiej z czerwca 2019 r. | str. 590 6.2. Pakiet Eurogrupy z 15.06.2019 r. | str. 596 6.3. Posiedzenie Szczytu euro 21.06.2019 r. | str. 597 6.4. Bilans roku 2019 | str. 598 7. Wnioski | str. 601 Rozdział 10 Stan debaty nad ustrojem post-lizbońskiej Unii Europejskiej i jej uwarunkowania | str. 604 1. Uwagi wprowadzające | str. 604 2. Główne etapy reformy ustrojowej Unii Europejskiej | str. 605 3. Modelowe ujęcia reformy Unii Europejskiej po zamknięciu etapu sanacji strefy euro | str. 607 4. Scenariusze unijne | str. 610 5. Wnioski | str. 615 Rozdział 11 Pojęcie „unii politycznej”, jej przyszłe ramy instytucjonalne i procedury ustanowienia | str. 617 1. Uwagi wprowadzające | str. 617 2. Pojęcie „unii politycznej” | str. 618 3. Propozycje Komisji Europejskiej nakierowane na ustanowienie unii politycznej| str. 619 4. Rozważania doktrynalne dotyczące ustanowienia „unii politycznej” | str. 626 5. Procedury i instrumenty ustanowienia „unii politycznej” | str. 632 6. Wnioski | str. 642 Rozdział 12 „Integracja zróżnicowana” (differentiated integration) czy „integracja elastyczna” (flexible integration)? Granice wewnętrznego zróżnicowania Unii Europejskiej | str. 645 1. Uwagi wprowadzające | str. 645 2. „Integracja zróżnicowana” | str. 647 3. Krytyka teorii „zróżnicowanej integracji” | str. 648 4. Reforma Unii w ramach instytucjonalno-prawnych Unii Europejskiej | str. 652 5. Integracja elastyczna (flexible integration) | str. 655 6. Wnioski | str. 660 Rozdział 13 „Integracja elastyczna” a niepraworządność w państwie członkowskim UE | str. 662 1. Uwagi wprowadzające | str. 662 2. Konsolidacja Unii Europejskiej wokół praworządności | str. 665 3. Unijny „system ochronny” | str. 673 3.1. Podstawowe elementy unijnego „systemu ochronnego” | str. 673 3.2. Polityczna izolacja państwa niepraworządnego w UE | str. 675 3.3. Ograniczanie szkód w ramach unijnej wspólnoty prawnej | str. 676 3.4. Ograniczenie przepływu środków z budżetu unijnego do państwa niepraworządnego | str. 676 3.5. Wzmocniona współpraca | str. 677 3.6. Wyłączenie wpływu państwa niepraworządnego na dalszy rozwój ustrojowy UE | str. 678 3.7. Exit państwa niepraworządnego | str. 679 3.8. Wykluczenie państwa niepraworządnego | str. 681 4. Konsolidacja i usprawnienie unijnego „mechanizmu ochronnego” | str. 684 5. Wnioski | str. 687 Podsumowanie | str. 691 Bibliografia | str. 711