Docelowy system VAT w Unii Europejskiej. Harmonizacja opodatkowania transakcji wewnątrzwspólnotowych

Stan prawny na 1.02.2010 r.Niniejsza publikacja przedstawia analizę prawnopodatkowych i finansowych aspektów funkcjonowania przejściowego systemu VAT w zakresie opodatkowania wymiany handlowej między państwami członkowskimi, w kontekście efektywności jego administrowania przez organy podatkowe państw członkowskich i zapobiegania coraz bardziej wyrafinowanym rodzajom przestępstw podatkowych, dokonywanych przy wykorzystaniu tego systemu. Szczegółowo zaprezentowane zostały także opracowane przez Komisję Europejską założenia ostatecznego systemu VAT oraz przyczyny, które spowodowały, że nie został on ustanowiony w planowanym terminie. Bariery wprowadzenia w Unii Europejskiej ostatecznego systemu VAT - mimo iż nadal uznawany jest on za długofalowy cel Unii - wydają się na tyle istotne, że jego implementacja jest bardzo mało prawdopodobna. Mając to na uwadze, Autor przedstawił alternatywną koncepcję wspólnego systemu VAT, opartą na podziale kompetencji i dochodów podatkowych między Unią Europejską a państwami członkowskimi, charakterystyczną dla państw federacyjnych i bazującą na idei federalizmu fiskalnego.

Wykaz skrótów str.9 Wstęp str.11 Rozdział I. Charakterystyka podatku od wartości dodanej (podatku VAT) str.19 1. Historyczny rozwój podatku VAT str.19 2. Konstrukcja podatku VAT str.21 2.1. Metody ustalania podstawy opodatkowania VAT str.21 2.2. Metody ustalania zobowiązania podatkowego w VAT str.24 2.3. Typy podatku VAT str.27 3. Zalety i wady podatku VAT str.29 4. Podatek VAT a jednofazowy podatek od sprzedaży str.32 5. Podatek VAT a transakcje transgraniczne - zasada przeznaczenia v. zasada pochodzenia str.34 5.1. Uwagi ogólne str.34 5.2. Podatkowa zasada przeznaczenia w transgranicznym obrocie towarowym str.39 5.3. Podatkowa zasada pochodzenia w transgranicznym obrocie towarowym str.41 6. Podsumowanie str.43 Rozdział II Podatki obrotowe w kontekście procesu harmonizacji podatkowej w Unii Europejskiej str.45 1. Harmonizacja a koordynacja podatkowa str.45 2. Przesłanki harmonizacji podatków obrotowych państw członkowskich str.51 3. Harmonizacja podatkowa a suwerenność państw członkowskich str.54 3.1. Pojęcie suwerenności państwa str.54 3.2. Suwerenność a proces integracji europejskiej str.56 3.3. Suwerenność podatkowa państw członkowskich a harmonizacja podatkowa str.59 4. Prawo Unii Europejskiej a prawo państw członkowskich w procesie harmonizacji podatkowej str.65 4.1. Uwagi ogólne str.65 4.2. Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego str.69 4.3. Zasada bezpośredniego obowiązywania (skutku) prawa wspólnotowego str.72 5. Podstawy prawne i instrumenty harmonizacji podatków obrotowych w Unii Europejskiej str.74 5.1. Harmonizacja podatków obrotowych w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej str.74 5.2. Dyrektywy Rady jako instrument harmonizacji podatkowej str.80 6. Proces harmonizacji podatków obrotowych państw członkowskich str.86 7. Podstawowe zasady wspólnego systemu VAT str.94 7.1. Zasada powszechności VAT str.94 7.2. Zasada neutralności VAT str.97 7.3. Opodatkowanie konsumpcji str.103 7.4. Zasada proporcjonalności VAT str.106 7.5. Zasada wszechfazowości podatku VAT str.108 8. System przejściowy dla transakcji wewnątrzwspólnotowych str.109 9. Podsumowanie str.113 Rozdział III Zasady opodatkowania transakcji wewnątrzwspólnotowych w ramach systemu przejściowego VAT str.115 1. Zasada przeznaczenia a zasada pochodzenia w systemie przejściowym VAT str.115 2. Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów str.123 3. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów str.132 4. Wewnątrzwspólnotowe transakcje trójstronne str.144 5. Stawki podatkowe w transakcjach wewnątrzwspólnotowych str.146 5.1. Zasady ogólne str.146 5.2. Stawki podatkowe przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów str.148 5.3. Stawki podatkowe przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów str.148 6. Prawo do odliczenia i zwrotu podatku naliczonego w transakcjach transgranicznych str.150 6.1. Odliczenie podatku naliczonego str.150 6.2. Zwrot podatku naliczonego w innym państwie członkowskim str.155 7. Obowiązki rejestracyjne i dokumentacyjne podatników str.159 8. Podsumowanie str.164 Rozdział IV Administracyjne i finansowe aspekty funkcjonowania systemu przejściowego VAT str.166 1. System przejściowy VAT a kontrola podatkowa str.166 2. System wymiany informacji o podatnikach podatku VAT str.174 3. Konstrukcja systemu przejściowego VAT a mechanizmy transgranicznych oszustw podatkowych str.179 4. System przejściowy VAT w ocenie Komisji Europejskiej str.186 5. Założenia modernizacji systemu przejściowego VAT str.188 6. Podsumowanie str.196 Rozdział V Ostateczny system VAT w Unii Europejskiej str.198 1. Generalne założenia systemu ostatecznego VAT str.198 2. Podstawy prawne wprowadzenia systemu ostatecznego VAT str.199 3. Aspekty proceduralne wprowadzenia systemu ostatecznego VAT str.203 4. Model systemu ostatecznego VAT oparty na mechanizmie clearingu str.205 5. Model systemu ostatecznego VAT zakładający opodatkowanie w kraju siedziby podatnika str.215 6. Bariery wprowadzenia systemu ostatecznego VAT str.220 7. Podsumowanie str.233 Rozdział VI Alternatywny federacyjny system VAT w Unii Europejskiej str.235 1. Federalizm w świetle integracji europejskiej str.235 2. Idea federalizmu fiskalnego str.237 3. Federalizm fiskalny w warunkach Unii Europejskiej str.240 4. Systemy opodatkowania obrotu w wybranych państwach federacyjnych str.246 4.1. Wielopoziomowy system podatków obrotowych w Kanadzie str.246 4.2. System stanowych podatków od sprzedaży detalicznej w USA str.249 5. Koncepcje dwupoziomowego systemu VAT str.251 6. Idea federacyjnego systemu VAT w Unii Europejskiej str.254 7. Federacyjny system VAT a reforma systemu dochodów własnych budżetu Unii Europejskiej str.260 7.1. Ogólna charakterystyka budżetu UE str.260 7.2. System dochodów własnych budżetu UE str.265 7.3. Propozycje Komisji Europejskiej w zakresie podatkowych dochodów własnych budżetu UE str.269 7.4. Transgraniczny podatek VAT jako źródło dochodów własnych budżetu UE str.275 Zakończenie str.279 Literatura str.285 Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości str.296 Dokumenty instytucji Wspólnoty str.299