Przeciwdziałanie finansowaniu terroryzmu

Stan prawny na 1.03.2007 r. Celem pracy jest przybliżenie zagrożeń związanych z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu oraz rozpoznawaniem ich symptomów w celu praktycznego stosowania w ramach ustawowego obowiązku, a szczególnie ułatwienie wykonywania najtrudniejszego zadania jakim jest typowanie transakcji podejrzanych i powiązanych.

Wykaz skrótów str. 15 Słownik wybranych terminów str. 17 Wstęp str. 25 Rozdział 1 Terroryzm - rozpoznane i prognozowane zagrożenia str. 29 1. Rozwój terroryzmu str. 29 2. Pojęcie terroru i spór o definicję terroryzmu str. 31 3. Listy organizacji terrorystycznych str. 42 4. Prognozowane cele i planowane skutki ataków terrorystycznych str. 45     4.1. Poszukiwanie wiarygodnych prognoz str. 45     4.2. Rozpoznane nowe zagrożenia str. 47     4.3. Nakłady na szkolenia i zaopatrzenie w nowoczesną broń str. 48     4.4. Zniszczyć gospodarkę bogatych krajów str. 51 5. Terroryści z cyberprzestrzeni str. 52 6. Terroryści nuklearni str. 57 Rozdział 2 Polska w światowej koalicji antyterroryzmu str. 59 1. Konieczność międzynarodowego współdziałania str. 59 2. Rozpoznane zagrożenia w Polsce str. 62 3. Przesłanki zagrożeń terroryzmem w Polsce str. 64 4. Prawno-organizacyjne formy przeciwdziałania zagrożeniomprzy współpracy z organami UE str. 66 5. Przedsięwzięcia ogólnoprewencyjne i kryminalistyczne str. 70 Rozdział 3 Kryminologiczne i kryminalistyczne zagadnienia rozpoznawaniaźródeł finansowania organizacji terrorystycznych str. 73 1. Przyczynek do rozważań na temat modus operandisprawcy finansowania terroryzmu str. 73 2. Modus operandi sprawcy a źródła finansowania terroryzmu str. 79 3. Koszty największych zamachów str. 84 4. Dochody z przestępczości zorganizowanej str. 85 5. Nowa ekonomia terroru str. 88 6. Konwencjonalne i niekonwencjonalne źródła i formyfinansowania organizacji terrorystycznych i ich akcji str. 90     6.1. Transakcje Osamy bin Ladena str. 90     6.2. Od tacy kościelnej po bank oraz fundusze specjalne i rządowe str. 93     6.3. Wykorzystywanie organizacji humanitarnych str. 94     6.4. Transakcje giełdowe na rzecz terrorystów str. 96 7. Niektóre systemy przekazywania dochodów ułatwiającepranie pieniędzy i finansowanie terroryzmu str. 98     7.1. Tajne systemy bankowe str. 98     7.2. Wykorzystywanie Internetu str. 104     7.3. Rola spółek offshore w oazach podatkowych str. 110     7.4. Kierunki przedsięwzięć zapobiegawczych str. 111 8. Z problematyki skutków prania pieniędzy i finansowaniaterroryzmu str. 112     8.1. Wybrane skutki prania pieniędzy str. 112     8.2. Rozpoznane skutki finansowania terroryzmu str. 115 9. Prawne i profilaktyczno-rozpoznawcze działania USA, Unii Europejskiej i innych wybranych krajów str. 117 10. Blokada rachunków bankowych - współdziałanie w ramachporozumień międzynarodowych str. 126 Rozdział 4 Prawnomiędzynarodowe zagadnienia przeciwdziałaniafinansowaniu terroryzmu str. 131 1. Wprowadzenie str. 131 2. Globalna strategia ONZ w przeciwdziałaniu terroryzmowi str. 132 3. Postanowienia rezolucji 1373 (2001) Rady Bezpieczeństwa ONZ str. 137 4. Międzynarodowa konwencja ONZ z dnia 9 grudnia 1999 r.o zwalczaniu finansowania terroryzmu str. 139     4.1. Cele i przesłanki konwencji str. 139     4.2. Definicja przestępstwa finansowania terroryzmu str. 141     4.3. Fundusze i przychody - ujawnianie i zabezpieczanie str. 144     4.4. Zadania instytucji finansowych w rozpoznawaniu i zabezpieczaniu funduszy służących finansowaniu terroryzmu lub przestępstw z nim związanych str. 144     4.5. Kierunki współpracy międzynarodowej str. 145     4.6. Zasady ekstradycji a suwerenne przepisy krajowe str. 147     4.7. Znaczenie konwencji w realizacji polskiego prawa karnego str. 148 5. Przeciwdziałanie finansowaniu terroryzmu w dokumentach UE str. 153     5.1. Decyzja ramowa Rady 2001/500/WSiSW z dnia 26 czerwca 2001 r. w sprawie prania pieniędzy oraz identyfikacji, zamrożenia, zajęcia i konfiskaty narzędzi oraz zysków pochodzących z przestępstwa str. 153     5.2. Decyzja ramowa Rady 2002/475/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie zwalczania terroryzmu str. 153     5.3. Decyzja ramowa Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedur przekazania między państwami członkowskimi str. 155     5.4. Decyzja ramowa Rady 2003/577/IHA z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie wykonywania w Unii Europejskiej postanowień o zabezpieczeniu mienia i środków dowodowych str. 158     5.5. Protokół zmieniający do europejskiej konwencji z dnia27 stycznia 1977 r. o zwalczaniu terroryzmu str. 159     5.6. Konwencja Rady Europy z dnia 16 maja 2005 r. o zapobieganiuterroryzmowi str. 160     5.7. Konwencja Rady Europy z dnia 16 maja 2005 r. o praniu pieniędzy, ujawnianiu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa oraz o finansowaniu terroryzmu str. 162         5.7.1. Konfiskata dochodów pochodzących z przestępstwa str. 163         5.7.2. Definicja prania pieniędzy i finansowania terroryzmu str. 164         5.7.3. Techniki śledcze str. 166         5.7.4. Zapobieganie praniu pieniędzy i finansowaniuterroryzmu str. 167         5.7.5. Opóźnianie realizacji transakcji podejrzanych,czyli wstrzymanie transakcji i blokada rachunku str. 168         5.7.6. Zasady współpracy międzynarodowej str. 168 6. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2005/60/WE z dnia 26 października 2005 r. w sprawie przeciwdziałania korzystaniu z systemu finansowego w celu prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu str. 169     6.1. Dokumenty UE poprzedzające III dyrektywę str. 169     6.2. Wpływ III dyrektywy na integrację systemu prawaeuropejskiego str. 171     6.3. Podmioty obowiązane objęte III dyrektywą str. 175     6.4. Definicja prania pieniędzy i finansowania terroryzmu str. 176     6.5. Kategorie przestępstw terrorystycznych str. 177     6.6. Wyłączenia spod rygorów identyfikacji i rejestracji str. 180     6.7. Obowiązek informacji zwrotnej str. 180     6.8. Procedury wewnętrzne i edukacja pracowników instytucjiobowiązanych str. 181 7. Zalecenia specjalne Financial Action Task Force - FATF str. 182 8. Zalecenia International Association of InsuranceSupervisors - IAIS str. 186 Rozdział 5 Polskie regulacje prawne str. 191 1. Główne postanowienia ustawy z dnia 16 listopada 2000 r.o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartościmajątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionychźródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu str. 191 2. Zakres podmiotowy ustawy str. 195     2.1. Instytucje obowiązane str. 195     2.2. Jednostki współpracujące str. 197     2.3. Klienci instytucji obowiązanych str. 198 3. Pięć postanowień ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. przeciwkofinansowaniu terroryzmu str. 198 4. Instytucje obowiązane do rozpoznawania i weryfikacji symptomów zawartych w zawiadomieniu o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa prania pieniędzy, aktów terrorystycznych i finansowania terroryzmu str. 200 5. Ustawowe pojęcia wstrzymania transakcji i blokady rachunku str. 204 6. Procedura wstrzymania transakcji i blokady rachunku str. 205 7. Zawiadomienie GIIF o podejrzanej transakcji po wykonaniu zlecenia str. 207 8. Uprawnienia prokuratury dotyczące wstrzymywania transakcji lub blokady rachunku str. 208 9. Utajnienie informacji o wstrzymaniu transakcji lub blokadzie rachunku str. 208 10. Wstrzymanie transakcji i blokada rachunku w postępowaniu karnym o akt terrorystyczny str. 209 11. Powiadomienie klienta o decyzji wstrzymania transakcji lub blokadzie rachunku str. 209 12. Zażalenie i odpowiedzialność za wynikłą szkodę str. 210 13. Blokada rachunku a różnorodność i skuteczność procedury bankowej str. 210 14. Określenie zasad prowadzenia edukacji str. 211 15. Kontrolowanie instytucji obowiązanych str. 212 16. Odpowiedzialność karna za naruszenie przepisów ustawy str. 212     16.1. Niedopełnienie obowiązków ustawowych - art. 35ust. l u.p.w.o.f. . str. 213     16.2. Ujawnienie informacji osobom nieuprawnionym - art. 35 ust. 2 u.p.w.o.f. str. 213     16.3. Nieumyślne niedopełnienie obowiązków lub ujawnienieinformacji osobom nieuprawnionym - art. 35 ust. 3 u.p.w.o.f. str. 214     16.4. Odmowa przekazania dokumentów, przekazanienieprawdziwych danych lub zatajenie prawdziwych danychprzed GIIF - art. 36 u.p.w.o.f. str. 214     16.5. Wyrządzenie znacznej szkody - art. 37 u.p.w.o.f. str. 214     16.6. Utrudnianie lub udaremnianie czynności kontrolnych - art. 37a ust. l u.p.w.o.f. str. 214     16.7. Niedopełnienie obowiązku opracowania procedurWewnętrznych - art. 37a ust. 2 u.p.w.o.f. str. 215 17. Unormowania zawarte w kodeksie karnym str. 215 18. Regulacje art. 106-108 pr. bank str. 216     18.1. Intencje ustawodawcy wyrażone w art. 106 pr. bank str. 216     18.2. Odpowiedzialność wynikająca z art. 107 pr. bank str. 217     18.3. Postanowienia art. 108 pr. bank str. 219 19. Wybrane efekty działań Generalnego Inspektora InformacjiFinansowej, organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości str. 222 20. Obowiązek ustawowy czy lojalność prawnika wobec klienta str. 225 21. Propozycje zmian w polskim ustawodawstwie str. 227 Rozdział 6 Symptomy uzasadnionego podejrzenia prania pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz ich przydatność w ramach ustawowego obowiązku rozpoznawania transakcji podejrzanych str. 230 1. Etapy prania pieniędzy i finansowania terroryzmu a symptomy uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa str. 230     1.1. Modelowe określenie etapów prania pieniędzy str. 230     1.2. Etapy prania pieniędzy według International Associationof Insurance Supervisors - IAIS str. 234     1.3. Uzasadnione podejrzenie w prawie bankowym str. 235     1.4. Uzasadnione podejrzenie w prawie karnym str. 237 2. Zalecenie nr 28 FATF str. 240 3. Wytyczne dla banków i kas oszczędnościowo-budowlanychw sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy w Wielkiej Brytanii str. 241     3.1. Wykorzystywanie transakcji gotówkowych str. 242     3.2. Wykorzystywanie transakcji inwestycyjnych str. 242     3.3. Wykorzystywanie rachunków bankowych str. 243     3.4. Wykorzystywanie pośrednictwa instytucji finansowychpochodzących z egzotycznych państw lub "oaz podatkowych" str. 244     3.5. Wykorzystywanie działalności kredytowej str. 245     3.6. Wykorzystywania pośrednictwa pracowników banku str. 245 4. Symptomy prania pieniędzy jako podstawa do kierowania zawiadomień do prokuratury o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa w latach 1993-2001 w polskiej praktyce bankowej str. 246 5. Symptomy uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwawedług klasyfikacji GIIF na podstawie danych z lat 2001-2004 str. 249     5.1. Instytucje obowiązane - typologia ogólna str. 249     5.2. Zleceniodawcy i beneficjenci transakcji podejrzanychi powiązanych str. 250     5.3. Charakter i rodzaj transakcji str. 251     5.4. Symptomy proste i złożone str. 253 6. Handlowe transakcje dokumentowe str. 254     6.1. Akredytywa str. 255     6.2. Inkaso dokumentowe str. 257     6.3. Polecenia wypłaty z zagranicy str. 258     6.4. Gwarancje bankowe str. 258 7. Transakcje leasingowe str. 259 8. Transakcje faktoringowe str. 266 9. Transakcje forfaitingowe str. 267 10. Symptomy uzasadnionego podejrzenia przydatne dla domówi biur maklerskich str. 268 11. Symptomy rozpoznane w działalności ubezpieczeniowej str. 270     11.1. Pojęcie działalności ubezpieczeniowej str. 270     11.2. Umowy ubezpieczenia na życie i inne osobowe str. 271     11.3. Wypłaty z tytułu umowy ubezpieczenia na życie lub innegoosobowego str. 272     11.4. Umowy na ubezpieczenie majątkowe str. 273     11.5. Wypłaty z tytułu umowy ubezpieczenia majątkowego str. 276 12. Rozpoznane symptomy w ubezpieczeniach majątkowychwedług GIIF str. 277 13. Symptomy prania pieniędzy i transakcji podejrzanychw działalności ubezpieczeniowej na podstawie zaleceń IAIS str. 278     13.1. Symptomy ogólne według IAIS str. 279     13.2. Symptomy związane z wykorzystywaniem pracownikówtowarzystw ubezpieczeniowych str. 281     13.3. Kazusy związane z rozpoznanymi symptomamiSzczegółowymi - ubezpieczenia na życie str. 282     13.4. Kazusy w ubezpieczeniach majątkowych str. 284     13.5. Przykłady działania pośredników ubezpieczeniowych str. 285     13.6. Wykorzystanie transakcji reasekuracyjnych według IAIS str. 287     13.7. Manipulowanie składkami str. 287     13.8. Pranie pieniędzy w ramach roszczeń str. 289     13.9. Oszustwa przy wpłacie zaliczki str. 291 14. Rozpoznane symptomy i kazusy związane z finansowaniemterroryzmu str. 292     14.1. Transakcje na rachunkach bankowych str. 293     14.2. Wpłaty i wypłaty gotówkowe str. 294     14.3. Przelewy bankowe str. 294     14.4. Charakterystyka klienta i jego działalności gospodarczej str. 295     14.5. Transakcje podejrzane i powiązane z podmiotami czy obszarami podejrzanymi, także z rozpoznanymi strefami ryzyka str. 296 15. Symptomy prania pieniędzy i finansowania terroryzmurozpoznane przez jednostki współpracujące str. 297 16. Kazusy dotyczące transakcji związanych z terroryzmem str. 299 17. Determinanty skuteczności rozpoznawania symptomów uzasadnionego podejrzenia prania pieniędzy i finansowania terroryzmu str. 302     17.1. Rola praktyki w rozpoznawaniu nowych symptomów str. 302     17.2. Modelowy program wewnętrzny instytucji obowiązanej str. 304     17.3. Czynniki utrudniające rozpoznawanie symptomówuzasadnionego podejrzenia str. 307     17.4. Czynniki determinujące skuteczność działania str. 311 Rozdział 7 Zasady należytej staranności wobec rozpoznawaniadziałalności klienta str. 314 1. Wybrane zagrożenia rozpoznane w działalności gospodarczej str. 314 2. Zalecenia w sprawie identyfikacji tożsamości klientów banków str. 321 3. Dotychczasowe pojęcie i zakres programu "Poznaj swojego klienta" str. 323 4. Zasady należytej staranności rozpoznawania działalności klienta w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2005/60/WE z dnia 26 października 2005 r. jako podstawy przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu str. 328 5. Kryterium profilu działalności klienta str. 330 6. Znaczenie programu "Poznaj swojego klienta"w bezpieczeństwie instytucji finansowych na podstawiezaleceń FATF i IAIS str. 332     6.1. Podstawowe elementy programu PSK w działalnościubezpieczeniowej str. 332     6.2. Zasady identyfikacji i weryfikacji klientów w firmieubezpieczeniowej str. 333     6.3. Polityka akceptacji klienta-nabywcy produktów str. 335     6.4. Program "Poznaj swojego klienta" a ryzykooraz reputacja firm ubezpieczeniowych str. 335     6.5. Reguły ostrożnościowe firm ubezpieczeniowych str. 338 7. Podsumowanie str. 339 Rozdział 8 Klęska edukacji - przyczynek do rozważań na tematprzedsięwzięć profilaktycznych str. 341 1. Uwagi wstępne str. 341 2. Wyniki badań dotyczących oceny stanu świadomości prawnej w przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i profesjonalizmu pracowników wybranych instytucji obowiązanych str. 344     2.1. Cel, przedmiot i zakres oraz metody badań str. 344     2.2. Podsumowanie wyników analizy statystycznej str. 345     2.3. Wybrane wyniki badań szczegółowych str. 346     2.4. Najważniejsze trudności związane z realizacją ustawy z dnia16 listopada 2000 r. str. 348 3. Przygotowanie biegłego do wydawania opinii w sprawacho pranie pieniędzy i finansowanie terroryzmu str. 351 4. Przewidywane pytania dla biegłego w postępowaniu karnymw sprawach o pranie pieniędzy czy finansowanie terroryzmu str. 352 5. Podsumowanie str. 355 AneksWykaz wybranych dokumentów dotyczących przeciwdziałaniapraniu pieniędzy i finansowania terroryzmu str. 359 Wykaz literatury str. 367