Konsultacje społeczne jako sposób angażowania osób trzecich w procesy decyzyjne są jedną z podstawowych form demokracji bezpośredniej wykorzystywanej na poziomie samorządowym. Stanowią one ważne narzędzie zwiększające transparentność podejmowanych decyzji, wewnętrznie organizujące działanie administracji oraz umożliwiające społeczności lokalnej wypowiedzenie swojego stanowiska. W monografii w sposób kompleksowy zaprezentowano problematykę konsultacji społecznych przeprowadzanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Opracowanie zawiera zarówno rozważania teoretyczne, jak i praktyczne pokazujące w jaki sposób samorządowe konsultacje społeczne powinny być przeprowadzane. W publikacji omówiono m.in.: pojęcie i rodzaje konsultacji, wybrane rodzaje samorządowych konsultacji społecznych, wyniki badań ilościowych pokazujących, że częstotliwość przeprowadzania konsultacji społecznych w Polsce wzrasta, problematykę konsultacji w wybranych krajach europejskich. Adresaci: Książka przeznaczona jest dla pracowników urzędów gmin, starostw powiatowych i urzędów wojewódzkich, którzy przeprowadzają konsultacje społeczne, a także dla przedstawicieli organizacji społecznych i ruchów miejskich. Zainteresuje również naukowców specjalizujących się w prawie administracyjnym.

Wykaz skrótów | str. 13 Wstęp | str. 17 Rozdział I Pojęcie i rodzaje konsultacji | str. 27 1. Konsultacje - definicja pojęcia | str. 27 2. Miejsce konsultacji w procesie decyzyjnym | str. 31 3. Rodzaje konsultacji - uwagi terminologiczne | str. 36 3.1. Wprowadzenie | str. 36 3.2. Podstawowy podział procedur konsultacyjnych | str. 36 4. Konsultacje publiczne | str. 38 5. Konsultacje społeczne | str. 44 5.1. Wprowadzenie | str. 44 5.2. Ogólna podstawa prawna procesu konsultacji społecznych | str. 45 5.2.1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej | str. 45 5.2.2. Konsultacje w aktach prawnych Unii Europejskiej | str. 48 5.3. Konsultowanie decyzji publicznych jako podstawowe prawo obywatelskie | str. 50 5.4. Funkcje konsultacji społecznych | str. 56 5.5. Podstawowe typologie konsultacji społecznych | str. 60 5.6. Formy przeprowadzania konsultacji | str. 62 5.6.1. Wprowadzenie | str. 62 5.6.2. Konsultacje społeczne o charakterze bezpośrednim | str. 65 5.6.3. Konsultacje społeczne o charakterze pośrednim | str. 66 5.6.4. Konsultacje społeczne o charakterze pośrednim ilościowym | str. 67 5.7. Zasady przeprowadzania konsultacji społecznych | str. 67 5.8. Historia konsultacji społecznych | str. 70 5.8.1. Wprowadzenie | str. 70 5.8.2. Konsultacje społeczne w okresie 1976-1990 | str. 71 5.8.3. Konsultacje społeczne w czasach współczesnych | str. 77 Rozdział II Konsultacje społeczne przeprowadzane przez organy jednostek samorządu terytorialnego | str. 84 1. Konsultacje społeczne w samorządzie terytorialnym jako niewładcza forma demokracji bezpośredniej | str. 84 1.1. Wprowadzenie | str. 84 1.2. Demokracja | str. 85 1.3. Formy demokracji bezpośredniej | str. 90 1.4. Samorządowe konsultacje społeczne jako niewładcza forma demokracji bezpośredniej | str. 93 2. Prawo mieszkańców do kierowania sprawami publicznymi w samorządzie terytorialnym | str. 96 2.1. Wprowadzenie | str. 96 2.2. Zakres przedmiotowy prawa do kierowania sprawami publicznymi w samorządzie terytorialnym | str. 97 2.3. Prawo mieszkańców do uczestniczenia w konsultacjach obligatoryjnych jako prawo podmiotowe | str. 102 3. Konsultacje społeczne w Europejskiej Karcie Samorządu Lokalnego | str. 106 4. Szczegółowa podstawa prawna procesu konsultacji społecznych | str. 109 5. Cechy samorządowych konsultacji społecznych | str. 110 5.1. Wprowadzenie | str. 110 5.2. Dwustronny charakter konsultacji społecznych | str. 111 5.3. Opiniotwórczy charakter konsultacji społecznych | str. 116 5.4. Powszechny charakter konsultacji społecznych | str. 117 5.5. Złożony i zorganizowany charakter konsultacji społecznych | str. 118 5.6. Dobrowolny charakter konsultacji społecznych | str. 121 5.7. Swoboda organizacyjna | str. 121 Rozdział III Wybrane rodzaje samorządowych konsultacji społecznych | str. 124 1. Konsultacje społeczne przeprowadzane na podstawie art. 5a ustawy o samorządzie gminnym oraz jego odpowiedników w ustawie powiatowej i wojewódzkiej | str. 124 1.1. Wprowadzenie | str. 124 1.2. Miejsce art. 5a w ustawie o samorządzie gminnym | str. 125 1.3. Definicja | str. 126 1.4. Charakterystyka prawna konsultacji społecznych przeprowadzanych na podstawie art. 5a ustawy o samorządzie gminnym i jego odpowiedników w ustawie powiatowej i wojewódzkiej | str. 129 1.4.1. Wprowadzenie | str. 129 1.4.2. Podmioty konsultacji społecznych | str. 129 1.4.2.1. Decydent - konsultujący | str. 130 1.4.2.2. Konsultujący - mieszkańcy | str. 137 1.4.2.3. Udział obcokrajowców w konsultacjach społecznych | str. 142 1.4.2.4. Inicjatywa przeprowadzenia konsultacji społecznych | str. 144 1.4.2.5. Reprezentacja podmiotów zbiorowych | str. 145 1.4.2.6. Zakaz dyskryminacji mieszkańców | str. 146 1.4.2.7. Prawo oddania głosu w konsultacjach społecznych | str. 148 1.4.2.8. Koszt przeprowadzenia konsultacji społecznych | str. 148 1.4.3. Przedmiot konsultacji społecznych | str. 149 1.4.3.1. Wprowadzenie | str. 149 1.4.3.2. Konsultacje obligatoryjne | str. 150 1.4.3.3. Tryb przeprowadzania konsultacji społecznych w sprawach, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym | str. 157 1.4.3.4. Ograniczenia zakresu terytorialnego prowadzonych konsultacji | str. 158 1.4.3.5. Odstąpienie od procedury konsultacyjnej | str. 159 1.4.3.6. Konsultacje społeczne w formie referendum lokalnego | str. 162 1.4.3.7. Tryb przeprowadzania konsultacji społecznych w sprawie utworzenia jednostek pomocniczych gminy oraz określenia ich statutu | str. 164 1.4.3.8. Konsultacje społeczne w procesie tworzenia, łączenia, dzielenia oraz znoszenia jednostki pomocniczej | str. 168 1.4.3.9. Konsultacje społeczne w procesie uchwalania lub zmiany treści statutu jednostki pomocniczej | str. 171 1.4.3.10. Konsultacje fakultatywne | str. 172 1.4.4. Zakres terytorialny gminnych konsultacji społecznych | str. 173 1.4.4.1. Wprowadzenie | str. 173 1.4.4.2. Ograniczenie zakresu terytorialnego gminnych konsultacji społecznych | str. 174 1.4.4.3. Rozszerzenie zakresu terytorialnego gminnych konsultacji społecznych | str. 176 1.4.5. Uchwała w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych | str. 177 1.4.5.1. Wprowadzenie | str. 177 1.4.5.2. Uchwała w sprawie trybu i zasad przeprowadzania konsultacji społecznych jako akt organizacji | str. 180 1.4.5.3. Pojęcie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych | str. 183 1.4.5.4. Charakter uchwały w sprawie zasad oraz trybu przeprowadzania konsultacji społecznych | str. 187 1.4.6. Treści abstrakcyjne uchwały rady gminy w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji | str. 188 1.4.6.1. Wprowadzenie | str. 188 1.4.6.2. Regulacje podmiotowo nieistotne | str. 188 1.4.6.3. Regulacje podmiotowo istotne o charakterze obligatoryjnym | str. 190 1.4.6.4. Regulacje podmiotowo istotne o charakterze nieobligatoryjnym | str. 195 1.4.7. Treść uchwały o przeprowadzeniu jednostkowych konsultacji społecznych | str. 197 1.4.8. Zarządzenie wójta o przeprowadzeniu konsultacji społecznych | str. 198 1.4.8.1. Wprowadzenie | str. 198 1.4.8.2. Treść zarządzenia wójta o przeprowadzeniu konsultacji społecznych | str. 200 1.5. Samorządowe konsultacje społeczne a referendum lokalne | str. 201 1.6. Konsultacje społeczne w projekcie ustawy o współdziałaniu w samorządzie terytorialnym na rzecz rozwoju lokalnego i regionalnego oraz o zmianie niektórych ustaw | str. 207 2. Konsultacje społeczne przeprowadzane z młodzieżową radą gminy lub gminną radą seniorów | str. 214 3. Konsultacje społeczne przeprowadzane na podstawie przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie | str. 216 3.1. Wprowadzenie - zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy | str. 216 3.2. Konsultacje społeczne jako forma współpracy | str. 219 3.3. Konsultacje społeczne przeprowadzane z organizacjami pozarządowymi i organizacjami pożytku publicznego | str. 220 3.4. Konsultacje społeczne przeprowadzane z gminnymi, powiatowymi oraz wojewódzkimi radami działalności pożytku publicznego | str. 222 4. Samorządowe konsultacje społeczne przeprowadzane na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym | str. 224 4.1. Wprowadzenie | str. 224 4.2. Przebieg procedury planistycznej w gminie | str. 226 4.3. Udział czynnika społecznego w tworzeniu studium lub planu | str. 227 4.3.1. Wprowadzenie | str. 227 4.3.2. Wniosek do studium lub planu | str. 228 4.3.3. Wyłożenie projektu studium lub planu | str. 228 4.3.4. Dyskusja publiczna | str. 229 4.3.5. Uwagi do studium lub planu | str. 230 4.3.6. Podsumowanie | str. 232 5. Samorządowe wysłuchanie publiczne | str. 233 5.1. Wprowadzenie | str. 233 5.2. Wysłuchanie publiczne w procedurze parlamentarnej jako wzór dla regulacji samorządowych | str. 234 5.3. Zasady przeprowadzania wysłuchania publicznego | str. 237 5.4. Dziesięć zasad przeprowadzania samorządowego wysłuchania publicznego | str. 238 5.5. Przebieg pierwszego samorządowego wysłuchania publicznego | str. 245 Rozdział IV Konsultacje społeczne na poziomie lokalnym w wybranych krajach europejskich | str. 250 1. Wprowadzenie | str. 250 2. Konsultacje społeczne na poziomie lokalnym w | str. 252 2.1. Wprowadzenie | str. 252 2.2. Zarys ustroju samorządu terytorialnego Niemiec | str. 252 2.3. Konsultacje na poziomie krajów związkowych | str. 256 2.4. Formy demokracji bezpośredniej na szczeblu lokalnym | str. 258 2.4.1. Formy demokracji bezpośredniej o charakterze konsultacyjnym | str. 258 2.4.2. Inne instytucje demokracji bezpośredniej o charakterze nierozstrzygającym stosowane w Niemczech | str. 264 2.4.3. Formy demokracji bezpośredniej o charakterze rozstrzygającym | str. 265 3. Konsultacje społeczne w Austrii | str. 267 3.1. Wprowadzenie | str. 267 3.2. Referendum konsultacyjne na poziomie federalnym | str. 269 3.3. Referendum konsultacyjne na przykładzie Wiednia | str. 270 4. Konsultacje społeczne w Szwajcarii | str. 273 4.1. Wprowadzenie | str. 273 4.2. Zarys ustroju samorządu terytorialnego w Szwajcarii | str. 274 4.3. Referendum i inicjatywa obywatelska | str. 276 4.4. Postępowanie konsultacyjne | str. 277 5. Konsultacje społeczne na poziomie lokalnym we Francji | str. 279 5.1. Wprowadzenie | str. 279 5.2. Konsultacje społeczne na poziomie samorządowym we Francji | str. 280 Rozdział V Samorządowe konsultacje społeczne w ujęciu liczbowym oraz praktycznym | str. 282 1. Wprowadzenie | str. 282 2. Samorządowe konsultacje społeczne w ujęciu praktycznym | str. 284 2.1. Wprowadzenie | str. 284 2.2. Konsultacje społeczne na poziomie gminnym i powiatowym | str. 285 2.3. Konsultacje społeczne na poziomie wojewódzkim | str. 292 3. Samorządowe konsultacje społeczne w praktyce | str. 295 Zakończenie | str. 299 Bibliografia | str. 317