Zasady prawa unijnego w VAT

Niniejsza książka to pierwsze na rynku wydawniczym szczegółowe omówienie zasad, które należy stosować w interpretacji i wykładni przepisów dotyczących podatku od towarów i usług. Autorzy wskazali także, w jakich sytuacjach zasady te znajdują zastosowanie oraz w jakich przypadkach dochodzi do ich naruszenia. W publikacji odwołano się zarówno do europejskiej, jak i polskiej praktyki orzeczniczej w zakresie postrzegania i realizowania zasad istotnych dla systemu VAT, wskazując na szereg rozstrzygnięć zarówno Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak i polskich sądów administracyjnych. Dla właściwego rozumienia VAT, jak też interpretowania i stosowania przepisów regulujących tę materię, omówiono także zasady ogólne prawa unijnego. W ten sposób stworzony został swoisty elementarz zasad, które winny być stosowane w podatku VAT. "Interpretacja przepisu nie zatrzymuje się na poziomie wykładni językowej. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy ustalone jest znaczenie normy, poszukuje się potwierdzenia wyniku wykładni językowej przez użycie pozajęzykowych metod wykładni. Świadczy to o tym, że nie tylko tekst przepisu jest tu decydujący. Bierze się przede wszystkim pod uwagę cel regulacji prawnej. Trybunał wychodzi poza brzmienie przepisów i opiera niejednokrotnie swoje orzeczenia na ogólnych zasadach, które sam sformułował, a także na ogólnych regułach wywodzonych z danego aktu prawa unijnego. Na całokształt tych uwarunkowań, w aspekcie kompleksowym, wskazują autorzy, którzy przygotowali publikację - Zasady prawa unijnego w VAT". Z przedmowy prof. dr. hab. Andrzeja Gomułowicza Adresaci: Książka adresowana jest do szerokiego kręgu odbiorców: podatników VAT, profesjonalnych pełnomocników (doradców podatkowych, radców prawnych, adwokatów) oraz pracowników organów podatkowych, pracowników biur rachunkowych, naukowców i studentów interesujących się zagadnieniami podatku od towarów i usług.

Wykaz skrótów str. 9 Przedmowa str. 13 Wstęp str. 15 CZĘŚĆ PIERWSZA ZASADY PODATKU OD WARTOŚCI DODANEJ str. 17 Rozdział 1 Uwagi wstępne str. 19 Rozdział 2 Zasada powszechności opodatkowania VAT str. 21 2.1. Realizacja zasady powszechności opodatkowania w praktyce str. 23 2.1.1. Autonomiczność pojęć stosowanych dla zdefiniowania czynności podlegających VAT str. 23 2.1.2. Brak możliwości rozróżnienia dla celów VAT transakcji legalnych i nielegalnych str. 25 2.1.3. Konieczność opodatkowania czynności wykonywanych na potrzeby osobiste i prywatne str. 27 2.1.4. Opodatkowanie czynności wykonywanych z urzędu str. 28 2.1.5. Opodatkowanie towarów w przypadku likwidacji działalności gospodarczej podatnika str. 30 2.2. Wyłączenia z zasady powszechności opodatkowania str. 31 2.2.1. Czynności wykonywane przez organy władzy publicznej str. 31 2.2.2. Zwolnienia podmiotowe i przedmiotowe str. 35 2.2.3. Czynności dokonywane z majątku osobistego str. 37 2.2.4. Czynności wykonywane osobiście str. 38 Rozdział 3 Zasada opodatkowania konsumpcji str. 40 3.1. Nieodpłatne świadczenia na cele prywatne i osobiste str. 41 3.1.1. Wykorzystanie towarów do celów prywatnych podatnika lub jego pracowników str. 41 3.1.2. Nieodpłatne świadczenie usług str. 44 3.2. Opodatkowanie "remanentu likwidacyjnego" str. 48 3.3. Podział majątku zlikwidowanej spółki str. 49 3.4. Zwolnienia podmiotowe i przedmiotowe str. 50 3.4.1. Niezgodny z prawem unijnym zakres zwolnień stosowany w polskich przepisach str. 51 3.5. Ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego str. 52 Rozdział 4 Zasada jednokrotności poboru podatku str. 54 4.1. Transakcje dotyczące dostaw towarów pomiędzy podmiotami z różnych państw członkowskich str. 54 4.1.1. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów str. 55 4.1.1.1. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów w regulacjach polskich str. 56 4.1.2. Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów str. 60 4.1.2.1. Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów w regulacjach polskich str. 61 4.2. Rozwiązania dotyczące określania miejsca świadczenia dla usług str. 62 4.2.1. Polska praktyka - wątpliwości dotyczące świadczenia usług magazynowania str. 63 Rozdział 5 Zasada neutralności str. 65 5.1. Prawo do odliczenia podatku naliczonego (potrącalność) str. 67 5.1.1. Natychmiastowy i bezpośredni związek nabywanych towarów i usług str. 67 5.1.2. Zakup towarów i usług dokonany przed rozpoczęciem wykonywania czynności opodatkowanych str. 71 5.1.3. Zakup towarów i usług po zakończeniu działalności gospodarczej str. 75 5.1.4. Realizacja prawa do odliczenia w czasie trwania kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego str. 76 5.1.5. Prawo do odliczenia VAT przy przekroczeniu limitu dla zwolnienia podmiotowego str. 79 5.2. Zwrot VAT w państwie zakupu towarów i usług str. 81 5.2.1. Zwrot podatku, który został nienależnie naliczony w państwie członkowskim innym niż kraj siedziby podatnika str. 83 5.3. Ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego str. 84 5.3.1. Skutek wprowadzenia przez państwa członkowskie ograniczeń niezgodnych z przepisami unijnymi str. 86 5.4. Działanie w dobrej wierze str. 89 5.5. Ulga na złe długi str. 90 5.6. Zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym str. 92 Rozdział 6 Zasada proporcjonalności podatku do ceny str. 96 6.1. Prawidłowe rozumienie podstawy opodatkowania str. 97 6.2. Elementy wliczane do podstawy opodatkowania str. 99 6.2.1. Zwrot kosztów wyłożonych str. 104 6.3. Udzielanie rabatów, obniżek ceny str. 105 6.3.1. Rabaty transakcyjne str. 105 6.3.2. Rabat potransakcyjny str. 107 6.4. Wymogi dla możliwości obniżenia kwoty podatku należnego w przepisach krajowych str. 108 6.5. Możliwość szacowania obrotu dla celów VAT str. 111 6.6. Premie pieniężne str. 114 Rozdział 7 Zasada zakazu nadużycia prawa unijnego w zakresie VAT str. 117 CZĘŚĆ DRUGA ZASADY OGÓLNE PRAWA UNIJNEGO str. 123 Rozdział 1 Zasady ogólne prawa jako źródło prawa unijnego str. 125 1.1. Uwagi wstępne str. 125 1.2. Źródła zasad ogólnych prawa str. 126 1.3. Funkcje zasad ogólnych prawa str. 129 1.4. Skutki naruszenia zasad ogólnych prawa str. 130 Rozdział 2 Charakterystyka i zastosowanie wybranych zasad ogólnych prawa unijnego str. 132 2.1. Zasada lojalnej współpracy (solidarności) str. 133 2.2. Zasada pomocniczości (subsydiarności) str. 141 2.3. Zasada proporcjonalności str. 145 2.4. Zasada efektywności (skuteczności) str. 152 2.5. Zasada równości (zakaz dyskryminacji) str. 156 2.6. Zasady bezpieczeństwa prawnego str. 162 2.6.1. Zasada pewności prawnej str. 163 2.6.2. Zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań str. 164 2.6.3. Zasada nieretroaktywności prawa str. 165 2.6.4. Prawo do bycia wysłuchanym str. 166 2.7. Zasady stosowania prawa unijnego str. 167 2.7.1. Zasada nadrzędności prawa unijnego str. 168 2.7.2. Zasada bezpośredniego obowiązywania (stosowania) prawa unijnego str. 177 2.7.3. Zasada bezpośredniego skutku prawa unijnego str. 181 2.8. Zasada autonomii proceduralnej str. 188 2.8.1. Zasada zwrotu podatku, pobranego niezgodnie z prawem unijnym str. 189 2.8.2. Zasada odpowiedzialności odszkodowawczej państw członkowskich wobec jednostek za naruszenie prawa unijnego str. 198 2.9. Zasady wykładni prawa unijnego str. 208 2.9.1. Uwagi ogólne str. 208 2.9.1.1. Rola Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wykładni prawa unijnego str. 210 2.9.1.2. Kompetencje krajowych organów administracji oraz sądów do dokonywania wykładni przepisów prawa unijnego str. 212 2.9.1.3. Polska praktyka sądowoadministracyjna w zakresie kierowania pytań prejudycjalnych str. 216 2.9.2. Zasada wykładni autonomicznej str. 224 2.9.2.1. Sposoby rozumienia zasady autonomii str. 225 2.9.2.2. Geneza i przyczyny stosowania zasady autonomii str. 226 2.9.2.3. Zasada wykładni autonomicznej w orzecznictwie Trybunału str. 228 2.9.3. Zasada wykładni jednolitej str. 232 2.9.3.1. Jednolitość jako postulowana cecha prawa unijnego str. 233 2.9.3.2. Zasada jednolitej wykładni jako cel i środek do zapewnienia jednolitości prawa unijnego str. 234 2.9.3.3. Zasada wykładni jednolitej w orzecznictwie Trybunału str. 235 2.9.4. Zasada wykładni prounijnej str. 237 2.9.4.1. Zakres pojęcia i podstawy normatywne str. 237 2.9.4.2. Zakres przedmiotowy str. 238 2.9.4.3. Granice wykładni zgodnej str. 242 2.9. Zasada wykładni w zgodzie z prawami podstawowymi str. 247 2.9.6. Zasada wykładni w zgodzie z prawem międzynarodowym str. 249 Rozdział 3 Rola sądów krajowych przy wykładni i stosowaniu prawa unijnego str. 252 3.1. Obowiązek orzekania na podstawie przepisów prawa unijnego str. 254 3.2. Obowiązek dokonywania wykładni prawa krajowego w świetle celów i brzmienia prawa unijnego str. 263 3.3. Obowiązek lub prawo występowania z pytaniami prawnymi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej str. 266 3.4. Nakaz pomijania normy krajowej sprzecznej z normą unijną pozostającą w kolizji str. 274 Bibliografia str. 277 Wykaz orzecznictwa polskiego str. 283 Wykaz orzecznictwa unijnego (wspólnotowego) str. 289 Autorzy str. 297