Opodatkowanie sektora energetycznego w Polsce

W publikacji przedstawiono prawne aspekty opodatkowania polskiego sektora energetycznego w kontekście bezpieczeństwa energetycznego, ochrony środowiska oraz zrównoważonego rozwoju. Omówiono m.in.: • system podatków obciążających sektor energetyczny; • cele energetyczno-klimatyczne Unii Europejskiej i ich wpływ na kształtowanie unijnej polityki podatkowej; • zmiany podatkowe realizujące założenia Europejskiego Zielonego Ładu zaproponowane w pakiecie „Fit for 55”; • sposób opodatkowania: dochodów (przychodów) przedsiębiorców energetycznych, produktów energetycznych i energii elektrycznej, emisji dwutlenku węgla oraz infrastruktury energetycznej. Ponadto ukazano wpływ zasad konstytucyjnych na wykładnię prawa podatkowego oraz przeanalizowano orzecznictwo TSUE i polskich sądów administracyjnych w zakresie podatków energetycznych i środowiskowych. Publikacja przeznaczona jest dla praktyków prawa podatkowego, w szczególności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych, a także sędziów i referendarzy sądowych orzekających w sądach administracyjnych. Zainteresuje również pracowników administracji rządowej i samorządowej, pracowników naukowych oraz przedsiębiorców branży energetycznej.

Wykaz skrótów  | str. 11 Przedmowa  | str. 15 Wstęp  | str. 17 Rozdział I Prawne aspekty funkcjonowania polskiego sektora energetycznego  | str. 25 Uwagi wprowadzające | str. 25 Pojęcie sektora energetycznego | str. 26 Charakterystyka polskiego sektora energetycznego | str. 29 3.1. Uwagi ogólne  | str. 29 3.2. Charakterystyka podsektora elektroenergetycznego  | str. 29 3.3. Charakterystyka podsektora gazowniczego  | str. 32 3.4. Charakterystyka podsektora ciepłowniczego  | str. 36 3.5. Charakterystyka podsektora paliwowego  | str. 38 Pojęcie energii | str. 40 4.1. Pojęcie energii pierwotnej, wtórnej (końcowej), bezpośredniej i użytkowej  | str. 40 4.2. Pojęcie energii odnawialnej  | str. 42 Cele energetyczno-klimatyczne Unii Europejskiej | str. 45 5.1. Uwagi ogólne  | str. 45 5.2. Pakiet energetyczno-klimatyczny 20-20-20  | str. 45 5.3. Pakiet energetyczno-klimatyczny „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków”  | str. 47 5.4. Europejski Zielony Ład i pakiet „Gotowi na 55”  | str. 48 Wnioski | str. 50 Rozdział II Prawne aspekty bezpieczeństwa energetycznego, ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju  | str. 53 Uwagi wprowadzające  | str. 53 Pojęcie wartości, zasad oraz celów  | str. 54 2.1. Pojęcie wartości  | str. 54 2.2. Pojęcie zasad  | str. 59 2.3. Normy programowe i cele w Konstytucji RP  | str. 62 Bezpieczeństwo energetyczne, ochrona środowiska i zrównoważony rozwój jako konstytucyjne wartości, zasady i cele  | str. 65 Bezpieczeństwo energetyczne  | str. 67 4.1. Pojęcie bezpieczeństwa energetycznego  | str. 67 4.2. Bezpieczeństwo energetyczne a Konstytucja RP  | str. 72 4.3. Bezpieczeństwo energetyczne a prawo Unii Europejskiej  | str. 73 Ochrona środowiska  | str. 74 5.1. Ochrona środowiska a Konstytucja RP  | str. 74 5.2. Ochrona środowiska a prawo Unii Europejskiej  | str. 76 5.3. Ochrona środowiska a Prawo ochrony środowiska  | str. 77 Zrównoważony rozwój  | str. 79 6.1. Pojęcie zrównoważonego rozwoju  | str. 79 6.2. Kształtowanie się zrównoważonego rozwoju na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych  | str. 80 6.3. Zrównoważony rozwój a Konstytucja RP  | str. 86 6.4. Zrównoważony rozwój a prawo Unii Europejskiej  | str. 88 Wnioski  | str. 91 Rozdział III Ewolucja systemu opodatkowania sektora energetycznego  | str. 95 Uwagi wprowadzające  | str. 95 Kształtowanie się systemu akcyz i innych danin publicznych obciążających sektor energetyczny w Polsce w latach 1918–1939  | str. 96 Opodatkowanie sektora energetycznego w latach 1944–1989  | str. 102 Kształtowanie się podatków środowiskowych w Europie  | str. 106 4.1. Pierwsze podatki od energii  | str. 106 4.2. Ewolucja podatków środowiskowych w Europie  | str. 107 4.3. Środowiskowe reformy podatkowe  | str. 110 Kształtowanie się podatków energetycznych w Unii Europejskiej (Wspólnocie Europejskiej)  | str. 112 5.1. Cele harmonizacji podatków energetycznych w Unii Europejskiej (Wspólnocie Europejskiej)  | str. 112 5.2. Pierwsze etapy harmonizacji podatków energetycznych w Unii Europejskiej (Wspólnocie Europejskiej)  | str. 114 5.3. Harmonizacja akcyz w ramach dyrektyw 92/12/EWG, 92/81/EWG oraz 92/82/EWG  | str. 117 5.4. Harmonizacja akcyz w ramach dyrektywy 2003/96/WE  | str. 121 5.5. Próby pełniejszej harmonizacji akcyz od produktów energetycznych w Unii Europejskiej (Wspólnocie Europejskiej)  | str. 126 5.5.1. Pierwsza próba pełniejszej harmonizacji akcyz od produktów energetycznych  | str. 126 5.5.2. Druga próba pełniejszej harmonizacji akcyz od produktów energetycznych  | str. 128 5.5.3. Trzecia próba pełniejszej harmonizacji akcyz od produktów energetycznych  | str. 130 5.5.4. Czwarta próba pełniejszej harmonizacji akcyz od produktów energetycznych (Europejski Zielony Ład i pakiet „Gotowi na 55”)  | str. 132 Harmonizacja prawa polskiego z prawem Unii Europejskiej w zakresie podatków energetycznych  | str. 136 Wnioski  | str. 145 Rozdział IV Klasyfikacja ciężarów fiskalnych obciążających sektor energetyczny  | str. 149 Uwagi wprowadzające  | str. 149 Ciężary i świadczenia publiczne  | str. 151 Daniny publiczne  | str. 156 3.1. Uwagi ogólne  | str. 156 3.2. Cele danin publicznych związanych z ochroną środowiska  | str. 158 Konstrukcja prawna podatków  | str. 162 4.1. Uwagi ogólne  | str. 162 4.2. Konstrukcja prawna podatków celowych  | str. 168 Konstrukcja prawna opłat  | str. 169 Ogólna charakterystyka danin publicznych obciążających sektor energetyczny  | str. 174 6.1. Problematyka regulacji sektora energetycznego  | str. 174 6.2. Klasyfikacja obciążeń publicznych sektora energetycznego  | str. 175 6.3. System podatków i opłat obciążających sektor energetyczny  | str. 175 6.4. Podatkowy charakter opłat obciążających sektor energetyczny  | str. 178 6.5. Beneficjenci danin publicznych obciążających sektor energetyczny  | str. 185 Podatki środowiskowe  | str. 187 7.1. Uwagi ogólne  | str. 187 7.2. Doktrynalne próby definicji podatków środowiskowych  | str. 189 7.3. Podatki środowiskowe a Konstytucja RP  | str. 191 7.4. Definicje podatków środowiskowych zaproponowane przez organizacje międzynarodowe i w prawie Unii Europejskiej  | str. 193 7.5. Propozycja nowej definicji podatków środowiskowych  | str. 197 7.6. Problematyka klasyfikacji podatku od towarów i usług jako podatku środowiskowego  | str. 199 Podatki energetyczne  | str. 200 8.1. Charakterystyka podatków energetycznych w Unii Europejskiej  | str. 200 8.2. Modele podatków energetycznych  | str. 210 8.2.1. Uwagi ogólne  | str. 210 8.2.2. Model tradycyjnych podatków energetycznych  | str. 211 8.2.3. Model podatku energetycznego opartego na zawartości energetycznej produktu  | str. 213 8.2.4. Model podatku energetycznego opartego na ilości emitowanych gazów cieplarnianych  | str. 215 8.3. Podatki węglowe  | str. 216 Wnioski  | str. 220 Rozdział V Założenia konstrukcyjne i cele podatków obciążających sektor energetyczny  | str. 225 Uwagi wprowadzające  | str. 225 Koncepcja „zanieczyszczający płaci”  | str. 226 2.1. Pojęcie „zanieczyszczający płaci”  | str. 226 2.2. Koncepcja „zanieczyszczający płaci” w polskim prawie  | str. 231 2.3. Koncepcja „zanieczyszczający płaci” w prawie Unii Europejskiej  | str. 232 2.4. Koncepcja „zanieczyszczający płaci” a opodatkowanie sektora energetycznego  | str. 234 2.5. Koncepcja „zanieczyszczający płaci” jako dyrektywa wykładni prawa podatkowego  | str. 237 Cele podatków obciążających sektor energetyczny  | str. 239 3.1. Uwagi ogólne  | str. 239 3.2. Bezpieczeństwo energetyczne jako niefiskalny cel podatków  | str. 245 3.3. Ochrona środowiska jako niefiskalny cel podatków  | str. 253 3.4. Zrównoważony rozwój jako niefiskalny cel podatków  | str. 260 Modele regulacji podatków obciążających sektor energetyczny  | str. 263 4.1. Uwagi ogólne  | str. 263 4.2. Pierwszy model regulacji podatków obciążających sektor energetyczny  | str. 265 4.3. Drugi model regulacji podatków obciążających sektor energetyczny  | str. 269 4.4. Uwagi dotyczące modelu regulacji podatków obciążających sektor energetyczny w Polsce  | str. 272 Wnioski  | str. 274 Rozdział VI System opodatkowania sektora energetycznego w Polsce  | str. 277 Uwagi wprowadzające  | str. 277 Pojęcie systemu podatkowego  | str. 279 Opodatkowanie dochodów (przychodów) przedsiębiorców energetycznych  | str. 284 3.1. Uwagi ogólne  | str. 284 3.2. Podatek dochodowy od osób prawnych  | str. 285 3.3. Opłata koncesyjna  | str. 290 3.3.1. Charakter prawny opłaty koncesyjnej  | str. 290 3.3.2. Opłata koncesyjna w świetle celów Prawa energetycznego  | str. 293 3.3.3. Konstrukcja prawna opłaty koncesyjnej  | str. 294 3.3.4. Opłata koncesyjna a morska energetyka wiatrowa  | str. 298 Opodatkowanie produktów energetycznych  | str. 299 4.1. Uwagi ogólne  | str. 299 4.2. Podatek akcyzowy od produktów energetycznych  | str. 302 4.3. Opłata paliwowa  | str. 307 4.4. Opłata emisyjna  | str. 309 Opodatkowanie energii cieplnej  | str. 311 Opodatkowanie energii elektrycznej  | str. 314 6.1. Uwagi ogólne  | str. 314 6.2. Podatek akcyzowy od energii elektrycznej  | str. 315 6.3. Podatek od towarów i usług w przypadku dostaw energii elektrycznej  | str. 319 6.4. Dwukrotne opodatkowanie energii elektrycznej  | str. 320 Opodatkowanie emisji dwutlenku węgla  | str. 321 Carbon Border Adjustment Mechanism  | str. 323 Opodatkowanie infrastruktury energetycznej  | str. 324 Wnioski  | str. 334 Zakończenie  | str. 339 Bibliografia  | str. 353 Orzecznictwo  | str. 365