Lekarz a prawa pacjenta. Poradnik prawny

W publikacji wyjaśniono, w jaki sposób należy wykonywać zawód lekarza, aby postępowanie to było zgodne z prawami pacjentów, w tym m.in.: przybliżono podstawowe kwestie związane z ochroną praw pacjenta oraz źródła ich obowiązywania, szeroko omówiono katalog obowiązków lekarza w związku z ochroną praw pacjenta, zaprezentowano zagadnienia ograniczenia praw pacjenta, a także odpowiedzialności lekarza za naruszenie praw pacjenta. Zawarte w opracowaniu tematy autorzy przedstawili na podstawie studiów przypadków pochodzących z wybranych orzeczeń Sądu Najwyższego, sądów powszechnych oraz Trybunału Konstytucyjnego. Szeroki wykaz obowiązujących przepisów prawa, ich gruntowna analiza, a także konkretne ostrzeżenia i zalecenia dotyczące bezpiecznego postępowania sprawiają, że książka stanowi niezbędne kompendium wiedzy w praktyce wykonywania zawodu lekarza . Publikacja służyć może eliminowaniu ryzyka naruszenia praw pacjenta w praktyce wykonywania zawodu lekarza, a co za tym idzie, będzie chronić lekarzy przed niebezpieczeństwem odpowiedzialności karnej, cywilnej, dyscyplinarnej oraz zawodowej. Adresaci: Książka przeznaczona jest dla lekarzy i przedstawicieli zawodów prawniczych. Zainteresuje również osoby zarządzające i kierujące podmiotami leczniczymi oraz studentów medycyny.

Wykaz skrótów | str. 11 Wstęp | str. 13 Rozdział 1 Pacjent, prawa pacjenta | str. 15 1.1. Prawa pacjenta - definicja | str. 15 1.2. Źródła praw pacjenta i obowiązków lekarza | str. 16 1.3. Ustawy regulujące prawa pacjenta i obowiązki lekarza | str. 17 1.4. Podstawowe zasady interpretacji prawa | str. 20 1.5. Pacjent - definicja | str. 21 1.6. Cechy pacjenta | str. 22 1.7. Pacjent a świadczeniobiorca | str. 24 1.8. Prawa pacjenta a prawa świadczeniobiorcy | str. 24 Rozdział 2 Obowiązek respektowania wskazań wiedzy medycznej i należyta staranność | str. 26 2.1. Wprowadzenie | str. 26 2.2. Obowiązek wykonywania zawodu zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej | str. 28 2.3. Błąd w sztuce | str. 33 2.4. Należyta staranność | str. 33 2.5. Obowiązek wykonywania zawodu zgodnie z zasadami etyki zawodowej | str. 36 Rozdział 3 Obowiązek udzielenia pomocy lekarskiej | str. 37 3.1. Wprowadzenie | str. 37 3.2. Obowiązek udzielenia pomocy lekarskiej | str. 40 3.3. Ochrona prawna | str. 45 3.4. Strajk lekarzy a obowiązek pomocy lekarskiej | str. 46 Rozdział 4 Obowiązek udzielenia informacji | str. 48 4.1. Wprowadzenie | str. 48 4.2. Pojęcie "informacja" | str. 49 4.3. Obowiązek lekarza przekazywania informacji o stanie zdrowia pacjenta | str. 49 4.4. Podstawy prawne obowiązku lekarza | str. 52 4.5. Informacje o stanie zdrowia - zakres obowiązku informacyjnego lekarza | str. 52 4.6. Sposób i forma realizacji obowiązku informacyjnego lekarza | str. 63 4.7. Przystępność informacji | str. 65 4.8. Adresaci informacji przekazywanej przez lekarza | str. 67 4.9. Wysłuchanie zdania pacjenta | str. 69 4.10. Udzielenie informacji osobie bliskiej | str. 69 4.11. Udzielenie informacji osobom trzecim | str. 71 4.12. Żądanie pacjenta nieudzielenia mu informacji | str. 73 4.13. Informowanie post factum | str. 74 Rozdział 5 Przywilej terapeutyczny | str. 75 Rozdział 6 Obowiązki lekarza w przypadku niepodjęcia lub odstąpienia od leczenia pacjenta | str. 79 Rozdział 7 Klauzula sumienia a obowiązek informacyjny lekarza | str. 84 7.1. Uwagi ogólne | str. 84 7.2. Treść przepisu prawa | str. 85 Rozdział 8 Rozwiązania szczególne w zakresie obowiązku informacyjnego | str. 92 8.1. Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty - eksperyment medyczny | str. 92 8.2. Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego | str. 93 8.3. Ustawa o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży | str. 95 8.4. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi | str. 96 8.4.1. Obowiązek pouczenia o konsekwencjach zakażenia | str. 97 8.4.2. Obowiązek poinformowania o zakażeniach przenoszonych drogą kontaktów seksualnych | str. 97 8.4.3. Obowiązek pouczenia o chorobach szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych | str. 97 8.4.4. Obowiązek uprzedzenia o przymusie | str. 99 8.4.5. Obowiązek informowania o przyczynach hospitalizacji, izolacji lub kwarantanny pacjenta | str. 100 8.5. Ustawa o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów | str. 101 8.5.1. Obowiązek pisemnego poinformowania dawcy przed wyrażeniem zgody | str. 101 8.5.2. Obowiązek uprzedzenia dawcy o skutkach dla biorcy wynikających z wycofania zgody | str. 101 8.5.3. Obowiązek poinformowania biorcy | str. 102 8.5.4. Obowiązek informowania małoletniego | str. 102 8.6. Ustawa o publicznej służbie krwi | str. 102 8.6.1. Informacja przed pobieraniem krwi od dawcy | str. 102 8.6.2. Informacja przed pobieraniem krwi poprzedzonym zabiegiem uodpornienia | str. 103 8.6.3. Informacja przed wyrażeniem zgody | str. 104 8.6.4. Odpowiedzialność karna | str. 105 8.7. Ustawa o leczeniu niepłodności | str. 105 8.7.1. Informacja w ramach poradnictwa medycznego | str. 105 8.7.2. Informacja przed pobraniem komórki rozrodczej od dawcy w celu dawstwa partnerskiego | str. 106 8.7.3. Informacja przed pobraniem komórki rozrodczej od dawcy w celu dawstwa innego niż partnerskie | str. 106 8.7.4. Informacja przekazywana przy pobieraniu od dawcy komórek rozrodczych w celu zabezpieczenia płodności na przyszłość | str. 107 8.7.5. Informacja przekazywana przy pobieraniu komórek rozrodczych od biorczyni w celu zastosowania w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji | str. 108 8.8. Obowiązki informacyjne lekarza będącego świadczeniodawcą | str. 109 Rozdział 9 Obowiązek lekarza do udzielania informacji o prawach pacjenta | str. 110 Rozdział 10 Obowiązek lekarza informowania o rodzaju i zakresie świadczeń zdrowotnych | str. 112 10.1. Uwagi ogólne | str. 112 10.2. Informacja a wypisanie na własne żądanie | str. 114 Rozdział 11 Obowiązek uzyskania zgody pacjenta na świadczenie zdrowotne | str. 115 11.1. Wprowadzenie | str. 115 11.2. Przesłanki skuteczności i prawidłowości zgody pacjenta | str. 120 11.3. Zgoda a brak zgody albo sprzeciw | str. 121 11.4. Forma odmowy zgody albo sprzeciwu | str. 126 11.5. Zgoda a określoność świadczenia | str. 127 11.6. Prawo pacjenta do cofnięcia zgody a obowiązki lekarza | str. 129 11.7. Podmioty uprawnione do wyrażania zgody na świadczenie zdrowotne | str. 130 11.8. Opiekun faktyczny pacjenta | str. 133 11.9. Zgoda a charakter świadczenia lekarskiego | str. 134 11.10. Zasady wspólne dla wszystkich typów świadczeń zdrowotnych | str. 134 11.10.1. Zgoda pacjenta | str. 134 11.10.2. Zgoda równoległa - małoletniego pacjenta, który ukończył 16 lat i jego przedstawiciela ustawowego | str. 136 11.11. Szczególne grupy pacjentów. Zgoda na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych | str. 137 11.11.1. Pacjent małoletni lub niezdolny do świadomego wyrażenia zgody | str. 137 11.11.2. Pacjent całkowicie ubezwłasnowolniony | str. 139 11.11.3. Sprzeciw | str. 139 11.11.4. Niewyrażenie zgody przez przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego | str. 140 11.12. Badanie lub udzielenie pacjentowi innego świadczenia zdrowotnego bez zgody pacjenta, przedstawiciela ustawowego pacjenta bądź zgody właściwego sądu opiekuńczego | str. 140 11.13. Szczególne grupy pacjentów. Zgoda zastępcza na zabieg operacyjny albo zastosowanie metody leczenia lub diagnostyki stwarzającej podwyższone ryzyko dla pacjenta | str. 144 11.13.1. Pacjent małoletni, ubezwłasnowolniony bądź niezdolny do świadomego wyrażenia pisemnej zgody | str. 144 11.13.2. Sprzeciw | str. 145 11.13.3. Zgoda sądu opiekuńczego | str. 146 11.13.4. Działanie bez zgody przedstawiciela ustawowego bądź zgody sądu opiekuńczego | str. 146 11.14. Przekroczenie zakresu zgody - wyjątek terapeutyczny | str. 147 11.15. Zgoda udzielona przez pełnomocnika | str. 150 11.16. Zgoda na świadczenie a konkretyzacja lekarza przez pacjenta | str. 151 11.17. Skutki prawidłowej zgody | str. 153 11.18. Oświadczenie pro futuro | str. 156 11.19. Przepisy szczególne dotyczące formy zgody | str. 157 11.20. Świadczenie zdrowotne w warunkach przymusu | str. 162 Rozdział 12 Obowiązek lekarza poszanowania intymności i godności pacjenta | str. 166 12.1. Uwagi ogólne | str. 166 12.2. Godność | str. 167 12.3. Intymność | str. 169 12.4. Szczególny obowiązek lekarza | str. 171 12.5. Problematyka obecności osób bliskich przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych | str. 171 12.6. Obecność osób wykonujących zawód medyczny, innych niż udzielających świadczeń zdrowotnych, oraz obecność osób trzecich | str. 173 12.7. Prawo pacjenta do intymności w kontekście zadań dydaktycznych lekarzy | str. 176 12.8. Prawo pacjenta do umierania w spokoju i godności oraz łagodzenia bólu a obowiązki lekarza | str. 176 Rozdział 13 Obowiązek zasięgnięcia opinii innego lekarza albo zwołania konsylium | str. 178 Rozdział 14 Obowiązek zachowania tajemnicy | str. 182 14.1. Wprowadzenie | str. 182 14.2. Zakres tajemnicy lekarskiej | str. 183 14.3. Tajemnica lekarska a informacja przekazywana przedstawicielowi ustawowemu albo opiekunowi faktycznemu i innym osobom | str. 188 14.4. Informacja ogólnikowa a tajemnica | str. 190 14.5. Czas trwania obowiązku tajemnicy | str. 191 14.6. Wyjątki - zasada interpretacji | str. 195 14.7. Zwolnienie z tajemnicy przez pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego | str. 196 14.8. Cofnięcie zgody | str. 198 14.9. Zwolnienie z tajemnicy, gdy tak stanowią ustawy | str. 199 14.10. Znaki identyfikacyjne | str. 205 14.11. Osobne rozwiązania w zakresie tajemnicy lekarskiej zawarte w wybranych ustawach szczególnych | str. 206 14.12. Ochrona danych osobowych | str. 206 14.13. Lekarz jako strona procesu oraz składający doniesienie | str. 207 14.14. Problem ujawniania odpowiednim organom objawów i schorzeń mogących stanowić niebezpieczeństwo dla innych osób | str. 209 Rozdział 15 Obowiązek prowadzenia indywidualnej dokumentacji medycznej pacjenta | str. 211 15.1. Uwagi ogólne | str. 211 15.2. Prawo pacjenta | str. 212 15.3. Definicja dokumentacji medycznej | str. 213 15.4. Forma (postać) prowadzenia dokumentacji medycznej | str. 213 15.5. Zasady dostępu do dokumentacji medycznej i podmioty uprawnione do jej otrzymania | str. 213 15.6. Pacjent | str. 215 15.7. Przedstawiciel ustawowy | str. 215 15.8. Upoważnienie osób trzecich | str. 216 15.9. Udostępnienie dokumentacji medycznej a prawo pacjenta do tajemnicy | str. 217 15.10. Upoważniający pacjent | str. 217 15.11. Upoważnienie za życia pacjenta i po jego śmierci - jedno czy osobne upoważnienia | str. 218 15.12. Osoba upoważniona | str. 220 15.13. Ustanowienie pełnomocnika przez osobę upoważnioną | str. 221 15.14. Uprawnienia spadkobierców | str. 221 15.15. Odwoływalność upoważnienia | str. 222 15.16. Śmierć osoby upoważnionej | str. 223 15.17. Forma upoważnienia | str. 223 15.18. Rodzaje upoważnienia | str. 224 15.19. Upoważnienie a forma udostępnienia dokumentacji medycznej | str. 225 15.20. Udostępnianie dokumentacji a miejsce złożenia upoważnienia | str. 226 15.21. Instytucje i organy uprawnione do dostępu do dokumentacji medycznej | str. 230 15.22. Udostępnienie szkole wyższej | str. 231 15.23. Sytuacje szczególne | str. 231 15.24. Sposoby udostępnienia dokumentacji medycznej | str. 232 15.25. Opłaty za udostępnienie dokumentacji medycznej | str. 233 15.26. Udostępnienie dokumentacji - czynność materialnotechniczna czy czynność z zakresu administracji publicznej | str. 235 15.27. Minimalny okres przechowywania dokumentacji medycznej | str. 236 15.28. Dokumentacja medyczna a likwidacja podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych | str. 237 15.29. Przetwarzanie danych zawartych w dokumentacji medycznej | str. 238 15.30. Ochrona danych osobowych zawartych w dokumentacji medycznej | str. 238 Rozdział 16 Obowiązek zgłaszania działań niepożądanych produktów leczniczych | str. 241 Rozdział 17 Inne prawa pacjenta | str. 243 17.1. Prawo pacjenta do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego | str. 243 17.2. Prawo pacjenta do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej | str. 244 17.3. Prawo pacjenta do opieki duszpasterskiej | str. 244 17.4. Prawo pacjenta do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie | str. 244 17.5. Prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych udzielanych w warunkach odpowiadających wymaganiom sanitarnym | str. 245 Bibliografia | str. 247