Ochrona praw obywatelek i obywateli Unii Europejskiej. 20 lat - osiągnięcia i wyzwania na przyszłość

Książka zawiera rzetelną analizę dotychczasowych osiągnięć instytucji obywatelstwa Unii Europejskiej i istniejących wciąż wyzwań związanych z jej funkcjonowaniem od ponad 20 lat. Poszczególne rozdziały napisali eksperci z różnych dziedzin i specjalizacji: przedstawiciele środowiska naukowego, administracji publicznej oraz organizacji pozarządowych. Dzięki temu powstało opracowanie obejmujące wiele aspektów obywatelstwa Unii Europejskiej, m.in.: demokratyczną legitymizację UE, prawa obywateli Unii, deficyt regulacji polskich i europejskich, czy związki między obywatelstwem krajowym i obywatelstwem europejskim. Autorzy przedstawili również postulaty zmian prawnych, które pozwoliłyby w większym stopniu urzeczywistnić ideę obywatelstwa Unii Europejskiej w krajowym porządku prawnym. Adresaci: Publikacja jest skierowana do szerokiego grona odbiorców, w tym przede wszystkim do prawników, politologów, działaczy organizacji pozarządowych i pracowników instytucji państwowych oraz studentów prawa i stosunków międzynarodowych. Może być także wartościowym narzędziem dydaktycznym w edukacji w obszarze międzynarodowej ochrony praw człowieka i wiedzy o Unii Europejskiej. "Co jest przyczyną dość wolnego i z pewnością niezadowalającego postępu w zakresie umacniania wolności i praw jednostek w ramach Unii Europejskiej? Zawarte w pracy teksty oprócz krytycznej analizy rzeczywistości zawierają też ważne postulaty normatywne oraz funkcjonalne. Mamy nadzieję, że książka będzie ważnym głosem w dyskusji nad sposobami wzmacniania procedur demokratycznych w Unii, metodami zwiększenia partycypacji obywatelek i obywateli w decydowaniu o sposobie integracji europejskiej oraz niezbędnymi działaniami, które sprawią, że zostanie osiągnięty cel, jakim jest zapewnienie wszystkim pełnej ochrony ich wolności i praw". prof. Mirosław Wyrzykowski, prof. Roman Wieruszewski

Wykaz skrótów | str. 11 Od Redaktorów | str. 15 Wstęp | str. 17 CZĘŚĆ I Obywatele Unii Europejskiej jako demos | str. 21 Wojciech Sadurski Obywatelstwo europejskie a legitymacja demokratyczna Unii Europejskiej | str. 23 1. Wprowadzenie | str. 23 2. Dwa wymiary obywatelstwa | str. 25 3. Legitymacja demokratyczna Unii Europejskiej | str. 31 4. Podwójna legitymacja Unii | str. 34 5. Konkluzje | str. 37 Anna Śledzińska-Simon Europejska inicjatywa obywatelska, czyli fiasko demokratycznego telos? | str. 39 1. Demokracja jako podstawa konstytucyjnego porządku Unii Europejskiej | str. 39 2. Prawo obywateli Unii Europejskiej do przedstawienia inicjatywy legislacyjnej | str. 47 3. Procedura i warunki przedstawienia europejskiej inicjatywy obywatelskiej | str. 51 4. Europejska inicjatywa obywatelska - próba oceny | str. 60 Bartosz Makowicz Petycja do Parlamentu Europejskiego, czyli obywatel w akcji | str. 67 1. Wstęp | str. 67 2. Ewolucja i miejsce petycji w unijnej koncepcji demokracji | str. 68 2.1. Geneza historyczna i obecne źródła prawa | str. 68 2.2. Miejsce petycji w unijnej koncepcji demokracji | str. 69 2.3. Petycja a inne formy partycypacji demokratycznej | str. 70 3. Znaczenie i funkcje petycji w demokracji unijnej | str. 71 4. Przesłanki dopuszczalności | str. 72 4.1. Uprawnienie do wnoszenia petycji | str. 72 4.2. Przedmiot petycji | str. 73 4.3. Bezpośredni interes | str. 74 5. Skutki | str. 75 6. Podsumowanie | str. 77 Olga Hołub-Śniadach Obywatel Unii Europejskiej w europejskiej przestrzeni publicznej | str. 78 1. Wprowadzenie | str. 78 2. Przestrzeń publiczna | str. 79 3. Legitymizacja demokratyczna | str. 82 4. Demokracja pośrednia | str. 84 5. Demokracja bezpośrednia | str. 88 Tomasz T. Koncewicz, Krystyna Warylewska Przemyśleć Europę i jej prawo dzisiaj to zadać właściwe pytania | str. 93 1. Na czym polega problem Europy dzisiaj? | str. 93 2. Jaki obywatel i living on the frontier | str. 100 3. Kryzys wyobraźni i wizji | str. 104 4. Prawo z czyjej perspektywy? Teksty i działania aktorów | str. 106 5. Jaka suwerenność? | str. 114 6. Dobre pytania i co dalej. Po co nam Europa? | str. 117 7. Europa, która pamięta i my, którzy zapominamy | str. 120 CZĘŚĆ II Prawa obywateli Unii Europejskiej | str. 125 Adam Bodnar Rzeczywisty wymiar praw i wolności politycznych obywateli Unii Europejskiej | str. 127 1. Wprowadzenie | str. 127 2. Prawa polityczne obywateli Unii Europejskiej | str. 127 3. Korzystanie z praw wyborczych przez obywateli Unii Europejskiej w Polsce | str. 129 4. Postulaty rozszerzenia zakresu podmiotowego i materialnego w zakresie praw wyborczych obywateli Unii Europejskiej | str. 131 4.1. Przyznanie praw wyborczych stałym rezydentom (long-term residents) | str. 131 4.2. Rozszerzenie zakresu praw wyborczych obywateli Unii Europejskiej na inne szczeble samorządu terytorialnego | str. 132 4.3. Rozszerzenie praw wyborczych na wybory narodowe | str. 133 5. Członkostwo w partiach politycznych obywateli Unii Europejskiej | str. 134 6. Problem pozbawiania praw wyborczych do wyborów narodowych w przypadku zmiany miejsca zamieszkania | str. 136 7. Podsumowanie | str. 139 Dorota Pudzianowska Warunki nabycia i utraty obywatelstwa Unii Europejskiej. Czy dochodzi do autonomizacji pojęcia obywatelstwa Unii? | str. 141 Filip Jasiński Prawo dostępu obywateli Unii Europejskiej do pomocy konsularnej | str. 155 1. Wstęp | str. 155 2. Ewolucja podstaw prawnych | str. 157 3. Najnowsze zmiany traktatowe | str. 162 4. Ewolucja koordynacji kryzysowej | str. 163 5. Strona praktyczna | str. 166 6. Konkluzje | str. 168 Marcin Dąbrowski Realizacja praw politycznych przez cudzoziemców - obywateli Unii Europejskiej za pośrednictwem komitetów wyborczych w świetle zasady równości szans wyborczych | str. 170 1. Wprowadzenie | str. 170 2. Komitety wyborcze partii politycznych i komitety wyborcze koalicji partii politycznych | str. 177 3. Komitety wyborcze wyborców | str. 182 4. Komitety wyborcze stowarzyszeń i organizacji społecznych | str. 184 5. Podsumowanie | str. 186 CZĘŚĆ III Zasada niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową obywateli Unii Europejskiej | str. 191 Anna Czaplińska Znaczenie zasady niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową dla kształtowania koncepcji obywatelstwa Unii Europejskiej w zakresie praw i wolności osobistych | str. 193 1. Wprowadzenie | str. 193 2. Wpływ zasady niedyskryminacji na zakres prawa przemieszczania się i pobytu obywateli Unii Europejskiej na terytorium państw członkowskich | str. 197 3. Zasada niedyskryminacji a inne prawa i wolności osobiste obywateli Unii Europejskiej | str. 211 4. Konkluzje | str. 219 Krzysztof Śmiszek Zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową a dyrektywy antydyskryminacyjne | str. 221 1. Wstęp | str. 221 2. Zakaz dyskryminacji na gruncie przynależności państwowej w systemach prawnych Unii Europejskiej i Rady Europy | str. 222 3. Zakaz dyskryminacji z powodu przynależności państwowej w świetle prawa polskiego | str. 239 4. Podsumowanie | str. 243 Aleksandra Gliszczyńska-Grabias Zasada równości i niedyskryminacji w prawie Unii Europejskiej a aktorzy krajowi | str. 245 1. Wprowadzenie | str. 245 2. Zasada równości i niedyskryminacji w prawie Unii Europejskiej | str. 246 3. Realizacja zasad równości i niedyskryminacji na poziomie krajowym | str. 249 4. Krajowe organy równościowe | str. 256 4.1. Rzecznik Praw Obywatelskich | str. 257 4.2. Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Traktowania | str. 260 5. Podsumowanie | str. 262 O autorach | str. 265