Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego

W opracowaniu omówiono wszystkie instytucje procedury sądowoadministracyjnej, którymi powinien posługiwać się sędzia sądu administracyjnego w swojej codziennej pracy. Wskazano poszczególne aspekty postępowania przed sądami administracyjnymi obu instancji, takie jak:• podmioty uprawnione do występowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi;• pisma w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym;• wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności;• doręczenia, terminy procesowe oraz zawieszenie postępowania;• postępowanie mediacyjne i uproszczone;• posiedzenia sądowe, wydawanie orzeczeń sądowych, pisemne uzasadnienie orzeczenia oraz środki odwoławcze;• prawomocność i wykonanie orzeczeń sądowych;• wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego;• skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia;• uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz pytania prawne;• postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt;• koszty sądowe i zwrot kosztów postępowania. Siódme wydanie książki zostało uzupełnione o najnowsze orzecznictwo sądowe, w tym wszystkie uchwały składów poszerzonych, piśmiennictwo prawnicze oraz omówienie zmian legislacyjnych dotyczących m.in.:• udziału w postępowaniu Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców,• przeprowadzania rozpraw na odległość przy użyciu urządzeń technicznych,• udziału i roli w postępowaniu Prokuratorii Generalnej,• doręczania na wskazany adres skrytki pocztowej Publikacja jest przeznaczona w szczególności dla sędziów, asesorów oraz kandydatów na sędziów i asesorów, a także dla asystentów sędziego i referendarzy sądowych. Jej praktyczny wymiar powinien zainteresować również profesjonalnych pełnomocników stron, którzy występują przed sądami administracyjnymi.

Wykaz skrótów | str. 15 Wstęp | str. 21 Rozdział I Zagadnienia ogólne | str. 23 Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego | str. 23 1.1. Prawo do sądu | str. 23 1.2. Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy | str. 25 1.3. Jawność postępowania sądowego | str. 26 1.4. Prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki | str. 27 1.5. Prawo do bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji RP | str. 31 Sądowa kontrola administracji publicznej | str. 33 2.1. Uwagi ogólne | str. 33 2.2. Sprawa sądowoadministracyjna | str. 34 2.3. Zakres podmiotowy kontroli sądów administracyjnych | str. 36 2.4. Zakres przedmiotowy postępowania przed sądami administracyjnymi | str. 37 Wybrane zasady postępowania przed sądami administracyjnymi | str. 48 3.1. Uwagi ogólne | str. 48 3.2. Zasada udzielania pomocy stronom | str. 49 3.3. Zasada koncentracji materiału procesowego | str. 50 3.4. Zasada ochrony praworządności | str. 54 3.5. Zasada związania sądu administracyjnego prawomocnym wyrokiem skazującym co do popełnienia przestępstwa | str. 57 Właściwość sądów administracyjnych | str. 59 4.1. Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych | str. 59 4.2. Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego | str. 61 Skład sądu i zasady jego wyznaczania | str. 63 5.1. Skład sądu | str. 63 5.2. Zasady wyznaczania składu orzekającego | str. 66 Wyłączenie sędziego | str. 68 6.1. Przesłanki bezwzględne wyłączenia sędziego | str. 68 6.2. Przesłanki względne wyłączenia sędziego | str. 73 6.3. Postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziego | str. 75 Rozdział II Podmioty legitymowane do występowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi | str. 81 Zdolność sądowa i zdolność procesowa | str. 81 1.1. Zdolność sądowa | str. 81 1.2. Zdolność procesowa | str. 83 Strony i uczestnicy postępowania | str. 85 2.1. Strona postępowania | str. 85 2.2. Uczestnik postępowania | str. 87 Podmioty umocowane do występowania w imieniu strony | str. 94 3.1. Przedstawiciele ustawowi | str. 94 3.2. Organy i osoby uprawnione do działania w imieniu osoby prawnej oraz jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową | str. 96 3.3. Pełnomocnicy | str. 102 3.3.1. Uwagi ogólne | str. 102 3.3.2. Podmioty legitymowane do występowania w charakterze pełnomocnika | str. 103 3.3.3. Rodzaje pełnomocnictw | str. 108 3.3.4. Forma pełnomocnictwa | str. 111 3.3.5. Wygaśnięcie pełnomocnictwa | str. 116 3.4. Kurator na czas podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki | str. 119 Rozdział III Pisma w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym | str. 121 Charakterystyka pism | str. 121 1.1. Rodzaje pism | str. 121 1.2. Warunki formalne | str. 123 1.3. Braki formalne i tryb ich usuwania | str. 131 Oświadczenia i wnioski | str. 135 2.1. Oświadczenie | str. 135 2.2. Wniosek | str. 136 Skarga | str. 139 3.1. Podmioty uprawnione do wniesienia skargi | str. 139 3.2. Przesłanki dopuszczalności skargi | str. 144 3.2.1. Wyczerpanie środków zaskarżenia i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy | str. 144 3.2.2. Termin do wniesienia skargi | str. 146 3.2.3. Tryb wnoszenia skargi | str. 149 3.2.4. Warunki formalne skargi | str. 150 Sprzeciw | str. 155 4.1. Sprzeciw od decyzji | str. 155 4.2. Sprzeciw od rozstrzygnięcia procesowego referendarza sądowego | str. 159 4.3. Sprzeciw od rozstrzygnięć referendarza sądowego w sprawach prawa pomocy | str. 162 Rozdział IV Czynności stron i sądu po wniesieniu skargi | str. 167 Czynności organu | str. 167 1.1. Przekazanie skargi sądowi | str. 167 1.2. Uwzględnienie skargi przez organ | str. 169 Czynności skarżącego | str. 175 2.1. Wniosek o ukaranie grzywną oraz żądanie rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym | str. 175 2.2. Cofnięcie skargi | str. 178 Czynności sądu | str. 182 3.1. Ukaranie grzywną | str. 182 3.2. Wystąpienie sygnalizacyjne | str. 184 3.3. Przekazanie sprawy według właściwości | str. 186 3.4. Odrzucenie skargi | str. 187 3.4.1. Uwagi ogólne | str. 187 3.4.2. Brak właściwości | str. 188 3.4.3. Uchybienie terminowi | str. 191 3.4.4. Nieuzupełnienie braków formalnych | str. 192 3.4.5. Powaga rzeczy osądzonej | str. 194 3.4.6. Brak zdolności sądowej lub procesowej | str. 195 3.4.7. Brak interesu prawnego lub uprawnienia | str. 196 3.4.8. Niedopuszczalność z innych przyczyn | str. 198 3.5. Umorzenie postępowania | str. 200 3.5.1. Uwagi ogólne | str. 200 3.5.2. Cofnięcie skargi | str. 202 3.5.3. Śmierć strony | str. 203 3.5.4. Bezprzedmiotowość z innych przyczyn | str. 203 Postępowania nadzwyczajne a wszczęcie postępowania sądowego | str. 205 Rozdział V Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności | str. 209 Uwagi ogólne | str. 209 Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez organ | str. 211 Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny | str. 214 3.1. Ochrona tymczasowa przed sądem pierwszej instancji | str. 214 3.2. Zawieszenie wykonalności aktu lub czynności | str. 218 3.3. Ochrona tymczasowa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym | str. 219 Rozdział VI Doręczenia | str. 221 Uwagi ogólne | str. 221 Tryb doręczania pism sądowych przez operatora pocztowego | str. 227 Doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej | str. 228 Doręczenia pism osobom fizycznym | str. 232 3.1. Doręczenie właściwe | str. 232 3.2. Doręczenie na adres skrytki pocztowej | str. 234 3.3. Doręczenie zastępcze | str. 235 Doręczenia pism osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej | str. 237 Doręczenia awizowane | str. 239 Domniemanie doręczenia | str. 241 Doręczenia podmiotom uprawnionym do odbioru pism w imieniu lub za stronę postępowania | str. 243 7.1. Doręczenie przedstawicielowi ustawowemu | str. 243 7.2. Doręczenie upoważnionemu pracownikowi | str. 243 7.3. Doręczenie osobie upoważnionej do odbioru pism | str. 243 7.4. Doręczenie pełnomocnikowi | str. 244 7.5. Doręczenie pełnomocnikowi do doręczeń | str. 245 7.6. Doręczenie kuratorowi | str. 246 Doręczenia w obrocie zagranicznym | str. 250 Rozdział VII Terminy procesowe | str. 253 Rodzaje terminów | str. 253 Bieg terminu | str. 255 Uchybienie terminowi | str. 258 Przywrócenie terminu | str. 259 4.1. Wymogi formalne | str. 259 4.2. Przesłanki przywrócenia terminu | str. 264 4.3. Dopuszczalność przywrócenia terminu | str. 266 4.4. Wstrzymanie postępowania | str. 267 Rozdział VIII Zawieszenie postępowania | str. 269 Uwagi ogólne | str. 269 Obligatoryjne zawieszenie postępowania z urzędu | str. 272 Fakultatywne zawieszenie postępowania z urzędu | str. 277 Podjęcie postępowania z urzędu | str. 281 Zawieszenie i podjęcie postępowania na zgodny wniosek stron | str. 283 Umorzenie zawieszonego postępowania | str. 284 Rozdział IX Postępowanie mediacyjne i uproszczone | str. 287 Postępowanie mediacyjne | str. 287 Postępowanie uproszczone | str. 296 Rozdział X Posiedzenia sądowe | str. 307 Rodzaje posiedzeń i ich charakterystyka | str. 307 Rozprawa | str. 309 2.1. Przygotowanie do rozprawy | str. 309 2.2. Jawność rozprawy | str. 314 2.3. Początek rozprawy | str. 317 2.4. Przebieg rozprawy | str. 319 2.5. Odroczenie rozprawy | str. 323 2.6. Protokół rozprawy | str. 328 2.6.1. Załącznik | str. 332 2.6.2. Zastrzeżenia | str. 334 2.7. Zamknięcie rozprawy | str. 335 Dowody uzupełniające z dokumentów | str. 337 Łączenie spraw | str. 341 Środki dyscyplinujące | str. 345 5.1. Policja sesyjna | str. 345 5.2. Grzywna za uchylanie się organu od zastosowania się do postanowienia sądu | str. 347 5.3. Sygnalizacja | str. 349 Rozdział XI Orzeczenia sądowe | str. 353 Wyrok | str. 353 1.1. Wydanie i ogłoszenie wyroku | str. 353 1.1.1. Wydanie wyroku | str. 353 1.1.2. Ogłoszenie wyroku | str. 359 1.2. Zasady orzekania | str. 363 1.2.1. Niezwiązanie granicami skargi | str. 363 1.2.2. Zakaz reformationis in peius | str. 366 1.2.3. Orzekanie w granicach sprawy | str. 367 1.3. Zakres uprawnień orzeczniczych sądu pierwszej instancji | str. 369 1.3.1. Uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie | str. 369 1.3.2. Wydanie orzeczenia reformatoryjnego | str. 375 1.3.3. Uwzględnienie skargi na akt lub czynność | str. 378 1.3.4. Uwzględnienie skargi na uchwałę lub akt nadzoru | str. 379 1.3.5. Uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania | str. 383 1.3.6. Oddalenie skargi | str. 388 1.4. Rektyfikacja orzeczeń sądowych | str. 390 1.4.1. Sprostowanie | str. 390 1.4.2. Uzupełnienie | str. 393 1.4.3. Wykładnia | str. 396 Postanowienia | str. 399 2.1. Uwagi ogólne | str. 399 2.2. Postanowienia kończące postępowanie | str. 400 2.3. Postanowienia niekończące postępowania | str. 403 Rozdział XII Pisemne uzasadnienie orzeczenia | str. 407 Uwagi ogólne | str. 407 Normatywny charakter uzasadnienia | str. 409 2.1. Wymogi formalne | str. 409 2.2. Treść uzasadnienia | str. 416 2.2.1. Stan sprawy | str. 416 2.2.2. Zarzuty skargi oraz stanowisko pozostałych stron postępowania | str. 421 2.2.3. Podstawa prawna i jej wyjaśnienie | str. 424 2.2.4. Wskazania co do dalszego postępowania | str. 430 2.2.5. Uzasadnienie zdania odrębnego | str. 434 Metodyka sporządzania uzasadnienia | str. 437 3.1. Język uzasadnienia | str. 437 3.2. Zakres argumentacji | str. 440 3.3. Odwołanie do zasad ogólnych | str. 444 3.4. Społeczny aspekt uzasadnienia | str. 447 3.5. Najczęściej spotykane uchybienia | str. 451 3.5.1. Błędy językowe | str. 451 3.5.2. Uchybienia formalne | str. 452 Sądowa wykładnia prawa | str. 455 4.1. Uwagi ogólne | str. 455 4.2. Wykładnia językowa | str. 457 4.2.1. Uwagi ogólne | str. 457 4.2.2. Dyrektywa języka polskiego ogólnego | str. 458 4.2.3. Dyrektywa języka prawnego | str. 459 4.2.4. Dyrektywa języka specjalnego | str. 461 4.3. Wykładnia systemowa | str. 462 4.4. Wykładnia celowościowa | str. 465 4.5. Zakres wykładni | str. 468 Rozdział XIII Środki odwoławcze | str. 471 Uwagi ogólne | str. 471 Skarga kasacyjna | str. 472 2.1. Warunki dopuszczalności skargi kasacyjnej | str. 472 2.1.1. Przedmiot zaskarżenia | str. 472 2.1.2. Podmioty uprawnione do wniesienia i sporządzenia skargi kasacyjnej | str. 474 2.1.3. Wymagania formalne | str. 477 2.1.4. Termin i tryb wnoszenia skargi kasacyjnej | str. 482 2.1.5. Odpowiedź na skargę kasacyjną | str. 488 2.1.6. Autokontrola orzeczenia po wniesieniu skargi kasacyjnej | str. 490 2.2. Odrzucenie skargi kasacyjnej | str. 495 2.3. Podstawy skargi kasacyjnej | str. 498 2.3.1. Naruszenie prawa materialnego | str. 498 2.3.2. Naruszenie przepisów postępowania | str. 501 2.4. Związanie granicami skargi kasacyjnej | str. 505 2.5. Nieważność postępowania | str. 508 2.6. Skład sądu | str. 511 2.7. Zakres uprawnień orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego | str. 514 2.7.1. Oddalenie skargi kasacyjnej | str. 514 2.7.2. Uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania | str. 515 2.7.3. Orzeczenie reformatoryjne | str. 520 2.7.4. Odrzucenie skargi lub umorzenie postępowania w sprawie | str. 523 Zażalenie | str. 524 3.1. Dopuszczalność zażalenia | str. 524 3.2. Wymogi formalne zażalenia | str. 526 3.3. Autokontrola dokonywana przez sąd pierwszej instancji | str. 528 3.4. Odpowiednie stosowanie przepisów o skardze kasacyjnej | str. 530 Rozdział XIV Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego | str. 533 Uchwała mająca na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych | str. 533 Uchwała rozstrzygająca zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości w konkretnej sprawie | str. 537 Postanowienie odmawiające podjęcia uchwały | str. 543 Rozdział XV Pytania prawne | str. 547 Pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej | str. 547 Pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego | str. 551 Rozdział XVI Prawomocność i wykonanie orzeczeń sądowych | str. 557 Prawomocność formalna | str. 557 Prawomocność materialna | str. 562 Powaga rzeczy osądzonej | str. 565 Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania | str. 566 Wykonanie orzeczeń sądu | str. 571 Skutki niewykonania orzeczenia sądu | str. 572 Unieważnienie prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego | str. 575 Rozdział XVII Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego | str. 577 Dopuszczalność wznowienia | str. 577 Przesłanki wznowienia | str. 581 Postępowanie w sprawach wznowienia | str. 584 Rozdział XVIII Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia | str. 591 Podstawa prawna, przedmiot i podmioty legitymowane do wniesienia skargi | str. 591 Przesłanki dopuszczalności skargi | str. 596 Wymagania formalne skargi | str. 601 Postępowanie w sprawie skargi | str. 606 Rozdział XIX Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt | str. 615 Wszczęcie postępowania | str. 615 Czynności przewodniczącego | str. 617 Czynności sądu | str. 618 Rozdział XX Koszty sądowe | str. 623 Przepisy ogólne | str. 623 1.1. Uwagi ogólne | str. 623 1.2. Wartość przedmiotu zaskarżenia | str. 625 1.3. Obowiązek uiszczenia opłaty sądowej | str. 627 1.4. Zasady uiszczenia opłaty sądowej | str. 628 1.5. Ustalenie opłaty sądowej w należnej wysokości | str. 630 1.6. Udzielanie ulg w spłacie należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz orzeczonych grzywien | str. 634 Wpis | str. 637 Opłata kancelaryjna | str. 640 Wydatki | str. 642 Rozdział XXI Zwrot kosztów postępowania | str. 647 Uwagi ogólne | str. 647 Zasada związania wnioskiem strony o zwrot kosztów postępowania | str. 649 Zwrot kosztów w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji | str. 650 3.1. Zwrot kosztów postępowania od organu | str. 650 3.2. Zwrot kosztów postępowania a wielość podmiotów uprawnionych | str. 652 3.3. Zwrot kosztów postępowania w razie częściowego uwzględnienia skargi | str. 653 3.4. Zwrot kosztów postępowania zawinionych zachowaniem strony | str. 655 Zwrot niezbędnych kosztów postępowania | str. 656 4.1. Zwrot niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście | str. 656 4.2. Zwrot niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika | str. 657 Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym | str. 660 5.1. Zwrot kosztów postępowania w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej | str. 660 5.2. Zwrot kosztów postępowania w razie oddalenia skargi kasacyjnej | str. 662 5.3. Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego | str. 664 Koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu | str. 665 Rozdział XXII Prawo pomocy | str. 671 Uwagi ogólne | str. 671 Wniosek o przyznanie prawa pomocy | str. 672 2.1. Wymagania formalne wniosku | str. 672 2.2. Postępowanie w sprawie wniosku | str. 675 2.3. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku | str. 677 2.4. Środki zaskarżenia | str. 681 Zakres przyznawanego prawa pomocy | str. 683 3.1. Zwolnienie od kosztów sądowych | str. 683 3.2. Prawo pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika | str. 684 Prawo pomocy dla osoby fizycznej | str. 686 4.1. Przesłanki prawa pomocy w zakresie całkowitym | str. 686 4.2. Przesłanki prawa pomocy w zakresie częściowym | str. 688 Prawo pomocy dla osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej | str. 690 5.1. Przesłanki prawa pomocy w zakresie całkowitym | str. 690 5.2. Przesłanka prawa pomocy w zakresie częściowym | str. 691 Niedopuszczalność prawa pomocy | str. 692 6.1. Oczywista bezzasadność skargi | str. 692 6.2. Cofnięcie prawa pomocy | str. 694 Czynności referendarza sądowego | str. 695 7.1. Czynności o charakterze techniczno-procesowym | str. 695 7.2. Czynności o charakterze orzeczniczym | str. 696 Bibliografia | str. 699