Międzynarodowe prawo podatkowe

Publikacja stanowi kompleksowe i przejrzyste ujęcie aktualnych trendów i zmian legislacyjnych z zakresu międzynarodowego prawa podatkowego. W książce znajdziesz: wyjaśnienie podstawowych pojęć z zakresu międzynarodowego prawa podatkowego, źródła tego prawa i relacje między nimi oraz współczesne tendencje polegające przede wszystkim na identyfikowaniu i przeciwdziałaniu strukturom międzynarodowego agresywnego planowania podatkowego; pogłębioną analizę postanowień Modelu Konwencji OECD, na którym wzorowane są polskie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz charakterystykę tych umów pod kątem zgodności ich treści z postanowieniami Modelu. W pracy omówiono m.in.: zagadnienia obejmujące rezydencję podatkową, zagraniczny zakład, pracowników transgranicznych i opodatkowanie dochodów biernych (dywidendy, odsetki, należności licencyjne); kwestie proceduralne odnoszące się do wymiany informacji podatkowych oraz rozstrzygania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania; problematykę nadużycia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (treaty shopping) i innych form międzynarodowego unikania opodatkowania; międzynarodowe i krajowe klauzule antyabuzywne. Publikacja uwzględnia: najnowszą wersję Modelu Konwencji OECD z 2017 r., Konwencję MLI, która weszła w życie w 2018 r., zmiany polskich ustaw o podatkach dochodowych obowiązujące od 2019 r. w zakresie implementacji środków przeciwko unikaniu opodatkowania zawartych w dyrektywie ATAD, ustawę z 16.10.2019 r. o rozstrzyganiu sporów dotyczących podwójnego opodatkowania oraz zawieraniu uprzednich porozumień cenowych. Adresaci: Książka jest przeznaczona dla adwokatów, radców prawnych, sędziów, doradców podatkowych, a także pracowników administracji rządowej i samorządowej zajmujących się opodatkowaniem transgranicznym. Będzie cennym źródłem wiedzy dla ekonomistów i księgowych, menedżerów firm międzynarodowych oraz przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na terytorium innych państw poprzez zagraniczny zakład czy spółkę zależną. Zainteresuje również pracowników naukowych oraz studentów prawa, administracji i finansów.

Część I Ogólna charakterystyka międzynarodowego prawa podatkowego Rozdział I. Podstawowe pojęcia, zasady i źródła międzynarodowego prawa podatkowego 1.1. Podstawowe pojęcia 1.2. Zasady międzynarodowego prawa podatkowego 1.3. Źródła międzynarodowego prawa podatkowego 1.3.1. Rodzaje źródeł 1.3.2. Prawo międzynarodowe 1.3.3.1. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania 1.3.3.2. Inne rodzaje bilateralnych i multilateralnych umów podatkowych 1.3.3.3. Inne umowy międzynarodowe mające znaczenie w obszarze podatków 1.3.3. Prawo europejskie 1.3.4. Prawo krajowe 1.4. Relacje między źródłami międzynarodowego prawa podatkowego 1.4.1. Prawo międzynarodowe a prawo krajowe 1.4.2. Prawo międzynarodowe a prawo europejskie Rozdział II. Współczesne problemy międzynarodowego prawa podatkowego 2.1.Globalizacja gospodarki i jej konsekwencje w obszarze podatków 2.2. Przeciwdziałanie erozji podstawy opodatkowania i przerzucaniu dochodów jako cel międzynarodowego prawa podatkowego 2.2.1. Strategie agresywnego planowania podatkowego i środki ich neutralizowania 2.2.1.1. Arbitraż podatkowy 2.2.1.2. Nadużycie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (treaty abuse) 2.2.1.3. Przerzucanie zysków w drodze nadmiernych płatności z tytułu odsetek 2.2.1.4. Ceny transferowe 2.2.1.5. Wykorzystanie rajów podatkowych 2.2.1.6. Zmiana rezydencji podatkowej , przeniesienie aktywów i zakładu do innego państwa. 2.2.2. Proceduralne środki przeciwdziałania erozji podstawy opodatkowania i przerzucaniu zysków 2.2.2.1. Współpraca administracji podatkowych w zakresie wymiany informacji 2.2.2.2. Obowiązkowe ujawnianie administracjom podatkowym struktur agresywnego planowania podatkowego 2.3. Problem konkurencji podatkowej Część II Eliminowanie międzynarodowego podwójnego opodatkowania. Zagadnienia ogólne. Rozdział I . Międzynarodowe podwójne opodatkowanie i kształtowanie się modeli konwencji służących wyeliminowaniu tego zjawiska. 1.1.Pojęcie międzynarodowego podwójnego opodatkowania 1.2.Ewolucja modeli konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania Rozdział II. Charakterystyka struktury i treści rozdziałów Modelu Konwencji OECD 2.1.Struktura rozdziałów 2.2.Treść rozdziałów Rozdział III .Charakterystyka treści poszczególnych artykułów Modelu Konwencji OECD 3.1.Zakres konwencji 3.2. Definicje 3.3. Opodatkowanie dochodu – normy dystrybutywne 3.4.Opodatkowanie majątku – normy dystrybutywne. 3.5.Metody eliminowania podwójnego opodatkowania 3.6. Przepisy szczególne 3.7.Postanowienia końcowe Rozdział IV. Model Konwencji OECD a umowy bilateralne o unikaniu podwójnego opodatkowania 4.1. Wpływ Modelu Konwencji OECD na treść umów bilateralnych 4.2. Zmiany treści Modelu Konwencji OECD a zmiany umów bilateralnych 4.3. Zmiany umów bilateralnych za pośrednictwem Konwencji MLI 4.3.1. Struktura Konwencji MLI i zastosowany w niej mechanizm zmian umów 4.3.2. Charakterystyka treści poszczególnych artykułów Konwencji MLI 4.3.3. Polityka zmian umów zawartych przez Polskę za pośrednictwem Konwencji MLI 4.3.3. Przegląd zmian wprowadzonych do treści umów zawartych przez Polskę za pośrednictwem Konwencji MLI Rozdział V. Wykładnia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania 5.1. Problemy wykładni umów 5.2. Znaczenie Konwencji Wiedeńskiej dla wykładni umów 5.2.1. Zasady ogólne 5.2.2. Wykładnia umów, których autentyczny tekst został ustalony w dwóch lub więcej językach 5.3. Znaczenie umów oraz prawa krajowego w procesie wykładni umów. 5.4. Znaczenie Modelu Konwencji OECD i komentarzy w procesie wykładni umów 5.5. Znaczenie innych środków w procesie wykładni umów 5.6 .Problemy wykładni umów w praktyce Część III Eliminowanie Podwójnego Opodatkowania. Wybrane zagadnienia szczegółowe Rozdział I. Rezydencja podatkowa 1.1. Osoby fizyczne 1.1.1. Kryteria rezydencji podatkowej w prawie krajowym 1.1.2. Rozstrzyganie konfliktu rezydencji w świetle art.4 ust.2 Modelu Konwencji OECD 1.1.3. Rozstrzyganie konfliktu rezydencji na przykładzie wybranych orzeczeń sądowych 1.1.4. Rozstrzyganie konfliktu rezydencji w polskiej praktyce traktatowej 1.1.5. Kryteria rezydencji podatkowej w prawie polskim. 1.2. Osoby inne niż osoby fizyczne. 1.2.1. Kryteria rezydencji podatkowej w prawie krajowym 1.2.2. Rozstrzyganie konfliktu rezydencji w oparciu o art.4 ust.3 Modelu Konwencji OECD. 1.2.2.1.Rozwiązania zawarte w Modelu Konwencji przed 2017 r. 1.2.2.2.Rozwiązania zawarte w Modelu Konwencji w wersji z 2017 r. 1.2.3. Rozstrzyganie konfliktu rezydencji na przykładzie wybranych orzeczeń sądowych 1.2.7. Rozstrzyganie konfliktu rezydencji w polskiej praktyce traktatowej 1.2.8. Kryteria rezydencji podatkowej w prawie polskim. Rozdział II. Zakład 2.1.Koncepcja zakładu 2.2. Postacie zakładu 2.3.Pojęcie zakładu jako stałej placówki w rozumieniu art.5 ust.1 Modelu Konwencji OECD 2.4.Obecność personelu a istnienie zakładu. Serwer komputerowy jako zakład. 2.5.Rodzaje stałych placówek stanowiących zakład w świetle art.5 ust.2 Modelu Konwencji OECD 2.6.Plac budowy, prace budowlane lub instalacyjne jako zakład 2.6.1. Zasady ogólne 2.6.2.Przeciwdziałanie sztucznemu dzieleniu kontraktów 2.7.Placówki nie stanowiące zakładu w świetle art.5 ust.4 Modelu Konwencji 2.7.1. Placówki o charakterze przygotowawczym lub pomocniczym. 2.7.2.Nowe uregulowania przeciwko nadużywaniu statusu zakładu 2.8.Zakład agencyjny (Agency PE) 2.8.1. Pojęcie zależnego przedstawiciela 2.8.2. Pojęcie niezależnego przedstawiciela 2.9. Spółka zależna jako zakład 2.10. Zakład usługowy (Services PE) 2.11. Spółka transparentna podatkowo jako zakład wspólników 2.12. Pojęcie zakładu na przykładzie wybranych orzeczeń sądowych i praktyki organów podatkowych 2.13. Pojęcie zakładu w polskiej praktyce traktatowej 2.14. Pojęcie zakładu w prawie polskim Rozdział III. Przypisanie zysku do zakładu 3.1. Koncepcje przypisania zysków do zakładu w praktyce OECD 3.2.Model Konwencji 2008 3.3.Model Konwencji 2010 i wersje późniejsze 3.4.Przykłady ilustrujące zastosowanie AOA 3.5.Przypisanie zysku do zakładu na przykładzie wybranych orzeczeń sądowych 3.6.Polska praktyka traktatowa 3.7.Przypisanie zysku do zakładu w prawie polskim 3.7.1. Przepisy obowiązujące do końca 2018 r. 3.7.2.Przepisy obowiązujące od 2019 r. 3.7.3.Przepisy obowiązujące od 2019 r. a umowy bilateralne zawarte przez Polskę Rozdział IV. Pracownicy transgraniczni 4.1. Charakterystyka ogólna 4.2. Problem opodatkowania składników wynagrodzeń o niejednoznacznym związku z pracą wykonywaną w danym państwie 4.3. Opcje giełdowe 4.4. Opodatkowanie dochodu z pracy tylko w państwie rezydencji 4.4.1. Warunek długości pobytu 4.4.2. Rezydencja pracodawcy 4.4.3. Wykładnia pojęcia „ pracodawca”. 4.5. Opodatkowanie wynagrodzenia za pracę świadczoną na pokładzie statków morskich lub powietrznych 4.6. Opodatkowanie wynagrodzeń pracowników transgranicznych na przykładzie wybranych orzeczeń sądowych 4.7. Polska praktyka traktatowa 4.8. Problem równego traktowania pracowników transgranicznych w międzynarodowym i unijnym prawie podatkowym. 4.8.1. Równe traktowanie pracowników w świetle prawa międzynarodowego 4.8.2. Równe traktowanie pracowników w świetle prawa unijnego. 4.9. Opodatkowanie pracowników transgranicznych w prawie polskim 4.9.1. Polska jako państwo rezydencji pracownika wykonującego pracę za granicą 4.9.2. Polska jako państwo wykonywania pracy dla pracownika będącego nierezydentem podatkowym. 4.9.3. Opodatkowanie opcji giełdowych uzyskanych od zagranicznego podmiotu Rozdział V. Dochody bierne. Dywidendy. Odsetki . Należności licencyjne. 5.1.Charakterystyka ogólna dochodów biernych 5.1.1. Alokacja praw do opodatkowania dywidend, odsetek i należności licencyjnych. 5.1.2. Status odbiorcy. Pojęcie beneficial owner. 5.1.3. Dywidendy, odsetki i należności licencyjne jako zysk zakładu. 5.1.4. Zasada rynkowości przy ustalaniu kwoty odsetek i należności licencyjnych 5.2. Dywidendy 5.2.1. Pojęcie dywidendy 5.2.2. Szczegółowe zasady opodatkowania 5.2.3. Opodatkowanie dywidend na przykładzie wybranych orzeczeń sądowych 5.2.4. Międzynarodowy a unijny system opodatkowania dywidend 5.2.5. Polska praktyka traktatowa 5.2.6. Opodatkowanie dywidend w prawie polskim 5.2.6.1. Ogólne zasady opodatkowania 5.2.6.2. Metody unikania podwójnego opodatkowania 5.3. Odsetki 5.3.1. Pojęcie odsetek 5.3.2. Szczegółowe zasady opodatkowania 5.3.2.1. Zakład jako płatnik odsetek 5.3.2.2. Opodatkowanie odsetek tylko w państwie rezydencji 5.3.3. Opodatkowanie odsetek na przykładzie wybranych orzeczeń sądowych 5.3.4. Międzynarodowy a unijny system opodatkowania odsetek 5.3.5. Polska praktyka traktatowa 5.3.6. Opodatkowanie odsetek w prawie polskim 5.4. Opodatkowanie należności licencyjnych 5.4.1. Pojęcie należności licencyjnych 5.4.2. Szczegółowe zasady opodatkowania 5.4.3. Opodatkowanie należności licencyjnych na przykładzie wybranych orzeczeń sądowych 5.4.4. Międzynarodowy a unijny system opodatkowania należności licencyjnych 5.4.5. Polska praktyka traktatowa 5.4.6. Opodatkowanie należności licencyjnych w prawie polskim 5.5. Zasady poboru podatku u źródła od dywidend, odsetek i należności licencyjnych w prawie polskim od 2019 r. Rozdział VI. Zyski kapitałowe 6.1. Ogólne zasady opodatkowania zysków kapitałowych 6.2. Zyski z przeniesienia własności majątku nieruchomego 6.3. Zyski z przeniesienia własności majątku ruchomego stanowiącego część majątku zakładu 6.4. Zyski z przeniesienia własności statków morskich lub powietrznych 6.5. Klauzula nieruchomościowa 6.6. Zyski z przeniesienia jakiegokolwiek innego majątku. 6.7. Opodatkowanie zysków kapitałowych na przykładzie wybranych orzeczeń sądowych 6.8. Polska praktyka traktatowa 6.9. Opodatkowanie zysków kapitałowych w prawie polskim Rozdział VII. Metody eliminowania podwójnego opodatkowania 7.1. Ogólna charakterystyka metod eliminowania podwójnego opodatkowania 7.2. Wybór metody eliminowania podwójnego opodatkowania 7.3. Metody eliminowania podwójnego opodatkowania w świetle postanowień Modelu Konwencji OECD 7.3.1. Metoda zwolnienia 7.3.2. Metoda kredytu podatkowego 7.4. Zmiany w zakresie metod eliminowania podwójnego opodatkowania wprowadzane do umów bilateralnych za pośrednictwem Konwencji MLI 7.5. Metody eliminowania podwójnego opodatkowania w świetle wybranych orzeczeń sądowych 7.6. Metody eliminowania podwójnego opodatkowania w polskiej praktyce traktatowej 7.7. Metody eliminowania podwójnego opodatkowania w prawie polskim. 7.7.1. Zasady ogólne 7.7.2. Ulga abolicyjna Część IV Nadużycie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania i inne formy międzynarodowego unikania opodatkowania oraz środki przeciwdziałania tym zjawiskom. Rozdział I. Ogólna charakterystyka zjawiska międzynarodowego unikania opodatkowania 1.1.Pojęcie i formy międzynarodowego unikania opodatkowania 1.2. Klasyfikacja środków przeciwko międzynarodowemu unikaniu opodatkowania 1.2.1. Środki normatywne o charakterze ogólnym i szczególnym 1.2.2. Środki normatywne umowne, unijne i krajowe. 1.2.3. Krajowe doktryny orzecznicze Rozdział II. Nadużycie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania 2.1. Środki przeciwko nadużyciu umów zawarte w umowach 2.1.1. Klauzula Principal Purpose Test 2.1.2. Klauzula beneficial ownership 2.1.3.Klauzula Limitation of Benefits 2.1.4. Klauzule szczególne anti-conduit 2.1.5. Pozostałe klauzule i postanowienia szczególne 2.1.6. Rozwiązania przeciw nadużyciu umów przewidziane w Konwencji MLI i ich wpływ na klauzule zawarte w obowiązujących umowach 2.2. Krajowe środki przeciwko nadużyciu umów 2.3. Zasada zakazu nadużycia umów jako podstawa odebrania korzyści umownych 2.4.Polska praktyka traktatowa w przedmiocie nadużycia umów 2.4.1. Klauzule przeciwko nadużyciu umów przed zmianami wprowadzonymi przez Konwencję MLI 2.4.2. Klauzule przeciwko nadużyciu umów po zmianach wprowadzonymi przez MLI 2.5. Nadużycie umów a nadużycie dyrektyw unijnych 2.5.1. Koncepcja nadużycia prawa w orzecznictwie TSUE (ETS) 2.5.2.Klauzule szczególne przeciwko directive shopping 2.5.3. Inne klauzule przeciwko nadużyciu dyrektyw 2.6. Środki prawa polskiego przeciwko nadużyciu umów i dyrektyw 2.6.1. Ewolucja klauzuli ogólnej i jej treść normatywna 2.6.2. Problem stosowania krajowej klauzuli ogólnej do przeciwdziałania nadużyciu umów 2.6.3. Implementacja klauzul szczególnych przeciwko nadużyciu dyrektyw Rozdział III. Ceny transferowe 3.1. Art.9 Modelu Konwencji – Przedsiębiorstwa powiązane 3.1.1. Definicja przedsiębiorstw powiązanych oraz korekta pierwotna 3.1.2. Korekta korespondująca 3.2. Polska praktyka traktatowa w zakresie art.9 Modelu Konwencji 3.3. Wpływ Modelu Konwencji i Wytycznych OECD na regulacje krajowe w zakresie cen transferowych 3.4. Ratio legis regulacji o cenach transferowych 3.5. Wybrane aspekty regulacji o cenach transferowych. 3.5.1. Metody ustalania cen transferowych 3.5.2. Rozwiązania szczególne ze względu na specyfikę przedmiotu transakcji 3.5.2.1. Wartości niematerialne i prawne 3.5.2.2 Umowy o podziale kosztów 3.5.2.3. Usługi wewnątrzgrupowe 3.5.3. Dokumentacja 3.5.4. Uprzednie porozumienia cenowe 3.6. Regulacje prawa polskiego w zakresie cen transferowych 3.6.1. Ratio legis regulacji 3.6.2. Struktura i zakres regulacji 3.6.2.1. Podatki dochodowe 3.6.2.2. Regulacje o charakterze proceduralnym (APA) Rozdział IV. Zagraniczne spółki kontrolowane 4.1. Charakterystyka ogólna 4.2. Regulacje unijne 4.3. Regulacje polskie 4.4. Kontrowersje wokół zgodności z umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania Rozdział V Zmiana rezydencji podatkowej , przeniesienie aktywów i zakładu do innego państwa. 5.1.Charakterystyka ogólna 5.2.Regulacje unijne 5.3. Regulacje polskie Rozdział VI Przerzucanie zysków w drodze nadmiernych płatności z tytułu odsetek 6.1.Charakterystyka ogólna 6.2. Regulacje unijne 6.3. Regulacje polskie 6.3.1. Ewolucja rozwiązań 6.3.2. Obecny stan prawny Rozdział VII. Wykorzystanie rozbieżności w kwalifikowaniu struktur hybrydowych 7.1. Charakterystyka ogólna 7.1.1. Istota i przykłady stosowania 7.1.2. Rekomendacje OECD 7.2. Regulacje unijne 7.2.1. Dyrektywa 96/2011 7.2.2. Dyrektywa ATAD 7.3. Regulacje polskie Rozdział VIII. Raje podatkowe 8.1.Charakterystyka ogólna 8.2.Przyczyny rozwoju i skala wykorzystania rajów podatkowych 8.3.Środki OECD i UE przeciwko rajom podatkowym 8.4. Regulacje polskie Część V Zagadnienia proceduralne związane ze współpracą międzynarodową w zakresie wymiany informacji podatkowych oraz rozstrzyganiem kwestii spornych. Rozdział I. Wymiana informacji podatkowych. 1.1. Podstawy prawne wymiany informacji podatkowych 1.2. Art.26 Modelu Konwencji OECD 1.2.1. Zasady wymiany informacji 1.2.2. Formy wymiany informacji 1.2.3. Tajemnica informacji 1.2.4. Ograniczenia w wymianie informacji 1.2.5. Interes wewnętrzny państwa proszonego a obowiązek przekazania informacji 1.2.6. Informacje będące w posiadaniu banku lub innej instytucji finansowej 1.3. Konwencja o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych ( Konwencja Strasburska) 1.4. Umowy o wymianie informacji w sprawach podatkowych (Tax Information Exchange Agreements -TIEAs) 1.5. Inne umowy międzynarodowe 1.5.1. FATCA (Foreign Account Tax Compliance Act) 1.5.2. Umowy wielostronne o automatycznej wymianie informacji 1.5.3. Rubic agreements 1.6.Międzynarodowy a unijny system wymiany informacji 1.7.Wymiana informacji podatkowych na przykładzie wybranych orzeczeń sądowych 1.8.Wymiana informacji podatkowej w polskiej praktyce traktatowej 1.9.Wymiana informacji podatkowych w prawie polskim 1.9.1. Ustawa o wymianie informacji z innymi państwami 1.9.2. Informacje o schematach podatkowych Rozdział II. Procedura wzajemnego porozumiewania się 2.1. Charakterystyka ogólna 2.2.Eliminowanie opodatkowania niezgodnego z postanowieniami umowy. 2.3. Rozwiązywanie problemów związanych z interpretacją lub stosowaniem umowy 2.4. Zasady i formy komunikowania się umawiających się państw w toku procedury wzajemnego porozumiewania się. 2.5. Postępowanie Arbitrażowe 2.5.1. Wszczęcie i skutki postępowania arbitrażowego w świetle art.25 ust.5 Modelu Konwencji OECD 2.5.2. Postępowanie arbitrażowe a krajowe środki prawne 2.5.3. Postępowanie arbitrażowe zgodnie z Konwencją MLI 2.6. Międzynarodowa a unijna procedura wzajemnego porozumiewania się. 2.7. Procedura wzajemnego porozumiewania się na przykładzie wybranych orzeczeń sądowych 2.8. Procedura wzajemnego porozumiewania się w polskiej praktyce traktatowej 2.9. Przepisy prawa polskiego dotyczące procedury wzajemnego porozumiewania się.