Cywilnoprawna ochrona inwestorów korzystających z usług maklerskich na rynku kapitałowym

Książka stanowi wyjątkową na rynku publikację traktującą o ochronie inwestorów, zwłaszcza tych nieprofesjonalnych, korzystających z usług maklerskich na rynku kapitałowym. Uwzględnia zarówno prawo polskie, jak i prawo Unii Europejskiej. W monografii zawarto m.in.: wnikliwe omówienie obowiązków firm inwestycyjnych dotyczących świadczenia usług na rzecz nieprofesjonalnych inwestorów, charakterystykę poszczególnych usług świadczonych przez firmy inwestycyjne, wyjaśnienie najistotniejszych wątpliwości w związku ze świadczeniem usług przez firmę inwestycyjną na rzecz inwestora, prezentację zagadnień kolizyjnoprawnych związanych ze świadczeniem usług przez firmę inwestycyjną. Adresaci: Opracowanie przeznaczone jest dla wszystkich osób zainteresowanych omawianą tematyką, w tym przede wszystkim dla firm inwestycyjnych oraz inwestorów.

Wykaz skrótów | str. 13 Wstęp | str. 19 Rozdział I Ogólna charakterystyka umów dotyczących świadczenia usług maklerskich | str. 27 1. Wprowadzenie - pojęcie usług maklerskich | str. 27 2. Ekonomiczna specyfika usług maklerskich | str. 29 3. Świadczenie usług maklerskich według dyrektywy MiFID I | str. 32 3.1. Wprowadzenie | str. 32 3.2. Dyrektywa o rynkach instrumentów finansowych (MiFID) | str. 32 3.3. Regulacje MiFID dotyczące świadczenia usług inwestycyjnych | str. 34 3.4. Zasadniczo publicznoprawny charakter norm implementujących MiFID | str. 37 3.5. Cywilnoprawne skutki naruszenia obowiązków wynikających z dyrektywy MiFID I | str. 43 4. Ważność umownego wyłączenia obowiązków wynikających z dyrektywy MiFID I | str. 44 5. Wpływ naruszenia obowiązków wynikających z dyrektywy MiFID I na ważność umów o świadczenie usług inwestycyjnych | str. 45 Rozdział II Wpływ dyrektywy MiFID I na regulacje prywatnoprawne w państwach członkowskich | str. 49 1. Wprowadzenie | str. 49 2. Wpływ postanowień dyrektyw na prawo krajowe - zasady ogólne | str. 52 3. Harmonizacja minimalna i zupełna - konsekwencje | str. 56 4. Dyrektywa MiFID I a harmonizacja zupełna | str. 60 5. Zakres zastosowania dyrektyw | str. 65 6. Podsumowanie | str. 70 Rozdział III Obowiązek lojalności usługodawcy: powierniczy charakter umów o świadczenie usług maklerskich | str. 74 1. Wprowadzenie | str. 74 2. Pojęcie powierniczych czynności prawnych | str. 75 3. Umowy o świadczenie usług maklerskich jako powiernicze czynności prawne | str. 81 4. Obowiązek poznania swojego klienta i świadczenia usługi odpowiedniej (adekwatnej) dla danego klienta | str. 83 4.1. Wprowadzenie | str. 83 4.2. Stan prawny w Stanach Zjednoczonych | str. 84 4.3. Regulacje publicznoprawne | str. 85 4.4. Odpowiedzialność odszkodowawcza za naruszenie unormowań publicznoprawnych | str. 88 4.5. Kontraktowy obowiązek pozyskania wiedzy o swoim kliencie? | str. 90 5. Zakaz wykorzystywania uzyskanych od klienta informacji | str. 91 6. Ochrona majątku klienta powierzonego usługodawcy | str. 92 Rozdział IV Przedkontraktowe obowiązki informacyjno-doradcze | str. 95 1. Wprowadzenie | str. 95 2. Publicznoprawne obowiązki informacyjne i odpowiedzialność za ich naruszenie | str. 99 2.1. Wprowadzenie | str. 99 2.2. Normy kształtujące ogólną komunikację firmy inwestycyjnej z klientami | str. 99 2.3. Obowiązki informacyjne firmy inwestycyjnej | str. 101 2.4. Odpowiedzialność cywilna za naruszenie obowiązków publicznoprawnych | str. 106 3. Uzupełniające podstawy odpowiedzialności za naruszenie przedkontraktowych obowiązków informacyjno-doradczych | str. 116 3.1. Uwagi wprowadzające | str. 116 3.2. Odpowiedzialność za brak należytej informacji w fazie przedkontraktowej jako culpa in contrahendo | str. 117 3.3. Obowiązki informacyjno-doradcze wynikające z konkludentnie zawartej umowy o doradztwo inwestycyjne | str. 122 4. Obowiązki informacyjno-doradcze wynikające z bezumownego świadczenia doradztwa inwestycyjnego | str. 127 Rozdział V Świadczenie usług maklerskich w warunkach konfliktu interesów | str. 129 1. Pojęcie konfliktu interesów | str. 129 2. Konflikt interesów w systemach prawnych common law | str. 130 3. Konflikty interesów w ramach wielousługowych instytucji finansowych | str. 132 4. Publicznoprawne unormowania dyrektywy MiFID I | str. 133 5. Kontraktowy obowiązek unikania lub ujawniania konfliktu interesów | str. 138 6. Sprzeczności interesów usługodawcy i usługobiorcy niestanowiące naruszenia obowiązku lojalności usługodawcy | str. 140 7. Typowe konflikty interesów wynikające z własnej działalności usługodawcy | str. 143 7.1. Wprowadzenie | str. 143 7.2. Wykorzystywanie informacji o transakcjach klientów we własnym handlu (front running) | str. 144 7.3. Rekomendowanie klientom transakcji dotyczącej instrumentów finansowych we własnym interesie (scalping) | str. 145 7.4. Nadmierna częstotliwość transakcji (tzw. churning) | str. 149 8. Konflikty interesów wynikające z obsługiwania większej liczby klientów i świadczenia różnorodnych usług finansowych | str. 151 9. Problematyka opłat (zachęt) udzielanych lub otrzymywanych od podmiotów trzecich w związku z usługą świadczoną na rzecz klienta | str. 153 9.1. Wprowadzenie | str. 153 9.2. Europejskie i krajowe regulacje publicznoprawne | str. 155 9.3. Wpływ publicznoprawnych regulacji na stosunki cywilnoprawne | str. 160 9.3.1. Obowiązek zwrotu świadczeń na rzecz klienta | str. 160 9.3.2. Ważność umów o niedozwolone świadczenia | str. 162 9.3.3. Problem roszczeń odszkodowawczych wobec firmy inwestycyjnej | str. 163 9.3.4. Swoboda kontraktowa w zakresie "zachęt" | str. 164 Rozdział VI Umowa o wykonywanie zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych | str. 165 1. Funkcja | str. 165 2. Definicja | str. 166 3. Charakter umowy o wykonywanie zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych | str. 167 4. Zlecenie klienta firmy inwestycyjnej | str. 171 5. Zobowiązania stron umowy o wykonywanie zleceń nabycia i zbycia instrumentów finansowych, forma i rozwiązanie umowy | str. 175 6. Obowiązek możliwie najlepszego dla klienta wykonania zlecenia (best execution) | str. 176 6.1. Uwagi wstępne | str. 176 6.2. Publicznoprawny obowiązek najkorzystniejszego wykonywania zleceń | str. 178 6.3. Kontraktowy obowiązek najkorzystniejszego wykonywania zleceń | str. 183 6.4. Transakcje bezpośrednie | str. 186 6.5. Cywilnoprawne skutki naruszenia obowiązku możliwie najkorzystniejszego wykonywania zleceń | str. 188 6.5.1 Naruszenie przepisów publicznoprawnych | str. 188 6.6. Naruszenie obowiązków kontraktowych | str. 190 7. Rozstrzyganie konfliktów pomiędzy interesami różnych klientów | str. 191 8. Dodatkowe zobowiązania firmy inwestycyjnej | str. 193 8.1. Prowadzenie rachunków papierów wartościowych i rachunków pieniężnych | str. 193 8.2. Obowiązek wydania korzyści | str. 194 8.3. Obowiązki informacyjne firmy inwestycyjnej | str. 195 9. Inne przypadki naruszenia umowy o wykonywanie zleceń | str. 195 Rozdział VII Umowa o przekazywanie zleceń | str. 197 1. Zagadnienia wstępne | str. 197 2. Obowiązki firmy przekazującej zlecenie | str. 199 3. Obowiązki firmy inwestycyjnej wykonującej przekazane jej zlecenie | str. 199 Rozdział VIII Umowa o doradztwo inwestycyjne w obrocie instrumentami finansowymi | str. 202 1. Wprowadzenie | str. 202 2. Definicja i charakter prawny | str. 202 3. Forma umowy | str. 206 4. Pojęcie rekomendacji | str. 207 5. Spersonalizowany charakter rekomendacji | str. 208 6. Przedmiot rekomendacji | str. 211 7. Obowiązek pozyskania informacji o kliencie | str. 214 8. Problem protokołowania ustnych rekomendacji | str. 214 9. Doradztwo inwestycyjne a inne formy działalności doradczej | str. 216 10. Obowiązki informacyjne i wymogi dotyczące niezależnego doradztwa inwestycyjnego | str. 218 11. Odpowiedzialność za nienależyte wykonanie umowy | str. 221 Rozdział IX Umowa o zarządzanie portfelem instrumentów finansowych | str. 226 1. Wprowadzenie | str. 226 2. Istota zarządzania portfelem instrumentów finansowych | str. 227 3. Charakter prawny umowy o zarządzanie instrumentami finansowymi | str. 228 4. Publicznoprawne regulacje zarządzania instrumentami finansowymi w dyrektywie MiFID I | str. 234 4.1. Wprowadzenie | str. 234 4.2. Sposób oceny efektywności | str. 234 4.3. Obowiązki informacyjne | str. 235 4.4. Obowiązek poznania swojego klienta | str. 235 4.5. Informacje dotyczące wykonywania umowy | str. 236 4.6. Obowiązek działania na warunkach najkorzystniejszych dla klienta | str. 236 4.7. Zmiany wprowadzone przez dyrektywę MiFID II - reżim dotyczący tzw. zachęt | str. 239 5. Obowiązek zarządzania portfelem | str. 240 5.1. Pojęcie | str. 240 5.2. Ustalenie celów inwestycyjnych klienta | str. 241 5.3. Ustalenie polityki zarządzania portfelem odpowiadającej celom klienta | str. 245 5.4. Podejmowanie i wykonywanie decyzji inwestycyjnej | str. 250 5.5. Monitorowanie adekwatności składu portfela i polityki zarządzania nim | str. 251 5.6. Problem wykonywania prawa głosu z akcji znajdujących się w portfelu | str. 253 6. Odpowiedzialność cywilna zarządzającego | str. 253 6.1. Wprowadzenie | str. 253 6.2. Typowe przypadki naruszenia obowiązków przez zarządzającego | str. 254 6.3. Szkoda i związek przyczynowy | str. 256 6.4. Przyczynienie się poszkodowanego | str. 261 6.5. Klauzule ograniczające odpowiedzialność zarządzającego | str. 262 Rozdział X Kolizyjnoprawne aspekty dochodzenia przez inwestorów roszczeń w stosunku do podmiotów świadczących usługi maklerskie | str. 264 1. Zagadnienia wstępne | str. 264 2. Prawo właściwe dla zobowiązania umownego | str. 271 3. Prawo właściwe dla zobowiązania pozaumownego wynikającego z czynu niedozwolonego | str. 276 4. Odpowiedzialność przedkontraktowa | str. 280 5. Przepisy wymuszające swoje zastosowanie | str. 281 6. Zakończenie | str. 283 Rozdział XI Rozstrzyganie sporów związanych ze świadczeniem usług inwestycyjnych na rzecz konsumentów przez sądy polubowne | str. 285 1. Wprowadzenie | str. 285 2. Arbitraż z udziałem konsumentów. Uwagi ogólne | str. 287 3. Dopuszczalność rozstrzygania sporów z konsumentami przez sądy arbitrażowe w wybranych systemach prawnych państw członkowskich Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych | str. 288 3.1. Stany Zjednoczone | str. 288 3.2. Prawo Unii Europejskiej | str. 289 3.2.1. Arbitraż konsumencki w świetle postanowień dyrektywy 2013/11/UE | str. 289 3.2.2. Klauzule arbitrażowe jako nieuczciwe klauzule umowne | str. 290 3.3. Wybrane ustawodawstwa państw członkowskich Unii Europejskiej | str. 295 4. Arbitraż konsumencki w prawie polskim | str. 297 5. Podsumowanie | str. 298 Podsumowanie | str. 299 Bibliografia | str. 317