Praca przymusowa stanowi formę handlu ludźmi stosowaną w celu wykorzystania ofiary, nawet za jej zgodą. Ofiarami takiego procederu często stają się cudzoziemcy z powodu ich słabszej pozycji społecznej i prawnej w kraju przyjmującym. Autor ukazuje mechanizmy prawne i społeczne powiązane z migracją, przyczyniające się do zaistnienia zjawiska albo mu nieprzeciwdziałające. Wiedzę o przypadkach pracy przymusowej konfrontuje z informacjami na temat funkcjonowania poszczególnych grup imigranckich w Polsce, a wysnute wnioski koncentruje wokół identyfikacji czynników, które podnoszą ryzyko zaistnienia pracy przymusowej w obrębie tych grup.
Najważniejszy powód, dla którego − zdaniem autora − należy zajmować się problematyką pracy przymusowej cudzoziemców, to brak polskich publikacji naukowych poświęconych temu zagadnieniu i wynikające z tego niedostateczne zgłębienie problemu. Niniejszy tom, będący zwieńczeniem projektu badawczego prowadzonego w Ośrodku Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego, jest krokiem ku temu, by zaległości te minimalizować.
Ze względu na interdyscyplinarny charakter książka zainteresuje nie tylko prawników, ale także socjologów, a nawet psychologów i dziennikarzy. Jest to pozycja, po którą mogą sięgnąć zarówno teoretycy zajmujący się problemem pracy przymusowej, jak też praktycy, w tym w szczególności urzędnicy państwowi i pracownicy organizacji pozarządowych zajmujący się pomocą ofiarom pracy przymusowej, policjanci, prokuratorzy i sędziowie.
*********
Forced labor of foreigners in Poland. Analysis of the phenomenon in selected immigrant groups
Forced labour is a form of human trafficking used to exploit the victims, even with their consent. Foreigners often fall victim to this practice due to their weaker social and legal position in the host country. The author shows legal and social mechanisms related to migration, either contributing to the phenomenon or not preventing it. He also identifies the factors that increase the risk of forced labor within immigrant groups in Poland.
Wykaz skrótów i oznaczeń 9
Wstęp 11
1. Opis przeprowadzonego badania 15
1.1. Charakter i założenia przeprowadzonego badania 15
1.2. Pytania badawcze 19
1.3. Źródła danych 21
1.4. Charakterystyka przywoływanych danych statystycznych 26
1.5. Pozostałe uwagi terminologiczne 29
2. Praca przymusowa jako pojęcie prawne 32
2.1. Pojęcie pracy przymusowej (i obowiązkowej) w prawie
międzynarodowym i prawie UE 33
2.2. Praca przymusowa w polskim prawie karnym 46
2.3. Pojęcie pracy przymusowej a pojęcia bliskoznaczne 49
3. Praca przymusowa obywateli Ukrainy w Polsce 66
3.1. Ogólna charakterystyka imigrantów ukraińskich
w Polsce 66
3.2. Analiza wybranych przypadków 75
3.3. Identyfikacja czynników ryzyka 87
4. Praca przymusowa obywateli Wietnamu w Polsce 96
4.1. Ogólna charakterystyka imigrantów z Wietnamu
w Polsce 96
4.2. Analiza wybranych przypadków 103
4.3. Identyfikacja czynników ryzyka 108
5. Praca przymusowa obywateli Mołdawii w Polsce 118
5.1. Ogólna charakterystyka imigrantów mołdawskich w Polsce 118
5.2. Analiza wybranych przypadków 123
5.3. Identyfikacja czynników ryzyka 132
6. Praca przymusowa obywateli Koreańskiej Republiki Ludowo--Demokratycznej w Polsce 142
6.1. Ogólna charakterystyka imigrantów z KRLD
w Polsce 142
6.2. Analiza wybranych przypadków 147
6.3. Identyfikacja czynników ryzyka 155
7. Analiza wybranych przypadków z udziałem obywateli innych państw 166
7.1. Obywatele Bangladeszu 166
7.2. Obywatele Mongolii 170
7.3. Obywatele Azerbejdżanu 174
Zakończenie 179
Bibliografia 187
Wykaz aktów prawnych i orzeczeń wykorzystanych w pracy 196
