Większość spornych zagadnień teorii prawa oraz praktyki prawniczej dotyczy problematyki wykładni prawa. Teoretyczne ujęcia interpretacji prawniczej formułowane w polskiej teorii prawa charakteryzują się pogłębioną refleksją filozoficzną nad kulturowym paradygmatem interpretacyjnym. Świadczy o tym chociażby to, że odwołują się do różnych koncepcji znaczenia. Istotne są zwłaszcza konsekwencje akceptacji określonej koncepcji znaczenia dla ujęcia interpretacji prawniczej. Z drugiej strony wszystkie koncepcje wykładni konstruowane w nurcie analitycznym aspirują do ujęcia operatywnej interpretacji praktycznej. Zbadanie, w jakim zakresie poszczególne koncepcje udanie realizują te aspiracje, stanowi główny motyw pracy. Wykładnia rozszerzająca tradycyjnie występuje w kulturowym paradygmacie interpretacyjnym. Stąd też realizacja zamiaru badawczego polega właśnie na przeprowadzeniu swoistego testu koncepcji wykładni prawa przez wykładnię rozszerzającą. Istotą tego testu jest zbadanie możliwości ujęcia wykładni rozszerzającej w poszczególnych koncepcjach wykładni prawa i adekwatności siatki pojęciowej tych koncepcji do ujęcia wykładni rozszerzającej. W pracy poddane zostały analizie zarówno międzywojenne, jak i powojenne, w tym współczesne, analityczne koncepcje wykładni prawa z perspektywy ich adekwatności do ujęcia wykładni rozszerzającej. Dwa rozdziały poświęcone zostały problemom szczególnym: zagadnieniu roli zasady clara non sunt interpretanda w zdefiniowaniu sytuacji nterpretacyjnej, w której wystąpić może wykładnia rozszerzająca, oraz zagadnieniu ważnemu dla spółczesnej praktyki interpretacyjnej - wykładni prowspólnotowej i jej relacji do wykładni rozszerzającej.

Wykaz skrótów str. 11 Wprowadzenie str. 13 Rozdział I. Zagadnienia pojęciowe i ustalenia metodologiczne str. 15 1. Zakres ustaleń pojęciowych i metodologicznych str. 15 2. Tradycyjne, prawnicze rozumienie wykładni ze względu na wyniki str. 17 2.1. Tradycyjne ujęcie wykładni literalnej, rozszerzającej i zwężającej str. 17 2.2. Analiza tradycyjnych określeń wykładni rozszerzającej str. 22 3. Metodologiczne aspekty wykładni prawa str. 26 3.1. Perspektywy postrzegania wykładni prawa str. 29 3.1.1. Perspektywa heurezy a perspektywa uzasadnienia str. 30 3.1.2. Perspektywa opisowa i normatywna str. 36 3.1.3. Zewnętrzna i wewnętrzna perspektywa wykładni str. 39 3.1.4. Perspektywa filozoficzna i afilozoficzna str. 42 4. Uwagi końcowe str. 44 Rozdział II. Wykładnia rozszerzająca w ujęciu "tradycyjnej" koncepcji wykładni str. 47 1. "Tradycyjna" koncepcja wykładni Eugeniusza Waśkowskiego str. 47 2. Wykładnia rozszerzająca w koncepcji Eugeniusza Waśkowskiego str. 53 Rozdział III. Wykładnia rozszerzająca w konstrukcyjnej koncepcji wykładni prawa str. 57 1. Uwagi wstępne str. 57 2. Konstrukcyjna koncepcja wykładni prawa str. 58 3. Wykładnia rozszerzająca w ujęciu konstrukcyjnej teorii wykładni str. 71 Rozdział IV. Wykładnia rozszerzająca w ujęciu semantycznej, intensjonalnej koncepcji wykładni str. 76 1. Uwagi wstępne str. 76 2. Semantyczna koncepcja wykładni Jerzego Wróblewskiego str. 78 2.1. Analityczne podstawy koncepcji str. 79 2.2. Krytyka założeń koncepcji semantycznej str. 81 3. Wzór postępowania jako znaczenie normy str. 85 4. Model wykładni operatywnej str. 88 5. Wykładnia rozszerzająca pierwotna w semantycznej koncepcji wykładni str. 90 6. Krytyka ujęcia wykładni rozszerzającej pierwotnej w semantycznej koncepcji wykładni str. 97 7. Modelowe ujęcie wykładni rozszerzającej wtórnej w semantycznej koncepcji wykładni str. 104 8. Wersje semantycznej koncepcji wykładni str. 111 Rozdział V. Ekstensjonalna wersja semantycznej koncepcji wykładni str. 112 1. Założenia filozoficzne oraz metodologiczne koncepcji str. 112 2. Ekstensjonalna wersja semantycznej koncepcji wykładni str. 116 2.1. Pojęcie wykładni str. 120 2.2. Funkcja waluacyjna str. 126 3. Ekstensjonalna interpretacja modelu wykładni operatywnej str. 129 4. Przesłanki funkcji waluacyjnej str. 137 5. Wykładnia rozszerzająca w ujęciu ekstensjonalnej koncepcji wykładni str. 140 Rozdział VI. Wykładnia rozszerzająca w derywacyjnej koncepcji wykładni prawa str. 143 1. Uwagi wstępne oraz historyczne str. 143 2. Podstawowe założenia i pojęcia str. 145 3. Fazy wykładni str. 146 3.1. Porządkująca faza wykładni str. 146 3.2. Rekonstrukcyjna faza wykładni str. 148 3.2.1. Sytuacja komunikacyjna ustawodawcy a reguły konstrukcji tekstu prawnego str. 149 3.2.2. Rozczłonkowanie norm w przepisach str. 153 4. Percepcyjna faza wykładni str. 158 5. Właściwości praktycznej wersji derywacyjnej koncepcji wykładni str. 162 6. Dyskursywność a sekwencyjność interpretacji str. 165 7. Styl dyskursu interpretacyjnego a uniwersalność str. 169 8. Dyskurs interpretacyjny sądów str. 173 9. Wykładnia rozszerzająca w ujęciu derywacyjnej koncepcji wykładni str. 181 Rozdział VII. Zasada clara non sunt interpretanda czy omnia sunt interpretanda str. 187 1. Uwagi wstępne oraz historia dyskusji str. 187 2. Rozumienie zasady clara non sunt interpretanda str. 189 3. Krytyka zasady clara non sunt interpretanda str. 193 4. Polemika z argumentami krytycznymi str. 197 4.1. Argumenty epistemologiczne str. 197 4.1.1. O pojęciu jasności str. 199 4.1.2. O pojęciu jasności w filozofii str. 199 4.1.3. O pojęciu jasności w filozofii prawa str. 207 4.2. Argumenty pragmatyczne str. 216 4.3. Argumenty etyczne str. 232 Rozdział VIII. Wykładnia rozszerzająca a prowspólnotowa wykładnia prawa str. 236 1. Uwagi wstępne str. 236 2. Uwagi terminologiczne str. 237 3. Źródła oraz zakres obowiązku wykładni prowspólnotowej str. 239 4. Prawo wspólnotowe z perspektywy odróżnienia ius i lex str. 242 4.1. Zarys historii odróżnienia ius i lex str. 243 4.2. Rekonstrukcja wspólnotowego wzorca interpretacyjnego str. 249 5. Wykładnia prawa wspólnotowego - założenia i zasady str. 258 6. Funkcje wykładni prowspólnotowej str. 261 7. Teoretyczny model wykładni prowspólnotowej str. 266 8. Wykładnia rozszerzająca w modelowym ujęciu wykładni prowspólnotowej str. 274 Bibliografia str. 283 Orzecznictwo str. 296