Ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturalnego

Książka stanowi kompleksowe opracowanie problematyki ochrony niematerialnych zasobów dziedzictwa kulturalnego, zbiorów bibliotecznych, materiałów archiwalnych, muzealiów, dzieł osieroconych, folkloru. Analizowane zagadnienia zostały przedstawione zarówno z punktu widzenia prawa cywilnego, jak i autorskiego, a także przez pryzmat prawa europejskiego i międzynarodowego. W publikacji w szerokim zakresie ukazano kwestie nieomawiane dotąd w literaturze przedmiotu. Zawarto w niej również praktyczne wskazówki na temat rozwiązywania problemów sygnalizowanych przez instytucje kultury, dotyczące m.in.: zasad dokonywania digitalizacji materiałów archiwalnych i muzealnych, udostępniania utworów znajdujących się w zasobach instytucji kultury, rozpowszechniania przez te instytucje wizerunku i korespondencji, prowadzenia działalności wydawniczej. Czytelników książki z pewnością zainteresuje analiza problematyki dzieł osieroconych, które stanowią znaczną część światowego dorobku kulturalnego, a także wywody poświęcone udostępnianiu dóbr niematerialnych przez instytucje kultury w świetle prawa autorskiego. Adresaci: Opracowanie przeznaczone jest dla prawników zajmujących się sprawami związanymi z ochroną, digitalizacją i udostępnianiem dziedzictwa kulturalnego przez różnego rodzaju instytucje (archiwa, biblioteki, muzea). Będzie również pomocne bibliotekarzom, archiwistom, muzealnikom oraz naukowcom zajmującym się archiwistyką i ochroną zasobów kultury.

Wykaz skrótów | str. 11 Wstęp | str. 13 Rozdział I Ochrona spuścizny literackiej i artystycznej w polskim prawie autorskim | str. 19 1. Kryterium upływu czasu jako wyznacznik zakresu domeny publicznej | str. 19 1.1. Czas trwania autorskich praw majątkowych | str. 19 1.2. Zasady korzystania z dzieł po upływie czasu ochrony | str. 22 1.2.1. Płatna domena publiczna | str. 22 1.2.2. Osobiste prawa autorskie po upływie czasu ochrony | str. 29 2. Ustalenie autorstwa dzieła jako przesłanka funkcjonowania ochrony prawnoautorskiej | str. 33 2.1. Wprowadzenie | str. 33 2.2. Prawo do autorstwa dzieła | str. 34 2.3. Status prawny twórcy używającego pseudonimu | str. 35 2.4. Dzieła anonimowe | str. 36 2.5. Skutki prawne ujawnienia autorstwa | str. 36 2.6. Charakter prawny zastępstwa w wykonywaniu praw autorskich | str. 37 3. Dzieło osierocone - nowe wyzwanie dla polskiego prawa autorskiego | str. 38 3.1. Znaczenie problemu dzieł osieroconych | str. 38 3.2. Modele regulacji prawnych dotyczących dzieł osieroconych | str. 39 3.3. Ewolucja pojęcia dzieła osieroconego w Unii Europejskiej na tle prawa polskiego | str. 42 3.4. Przesłanki i zasady korzystania z dzieł osieroconych w prawie unijnym | str. 49 3.5. Ocena rozwiązań dyrektywy w sprawie dzieł osieroconych | str. 51 4. Ochrona folkloru w prawie autorskim - szczególny przypadek nieobecności indywidualnego twórcy | str. 54 4.1. Istota folkloru | str. 54 4.2. Dzieła sztuki ludowej | str. 55 4.3. Folklor a dzieła folklorystyczne | str. 55 4.4. Granice dopuszczalności eksploatacji folkloru | str. 58 4.5. Międzynarodowe aspekty ochrony folkloru | str. 61 Rozdział II Muzea i archiwa jako depozytariusze spuścizny literackiej i artystycznej | str. 63 1. Prawo autorskie w instytucjach muzealnych | str. 63 1.1. Wprowadzenie | str. 63 1.2. Pojęcie muzealiów a status utworów podlegających ochronie prawnoautorskiej | str. 65 1.3. Uprawnienie właściciela egzemplarza do utworu stanowiącego muzealium | str. 67 1.4. Udostępnianie przez instytucje muzealne wizerunku muzealiów | str. 72 1.5. Wnioski | str. 75 2. Pojęcie archiwum | str. 78 3. Rodzaje archiwów | str. 79 4. Status archiwum w prawie publicznym i prywatnym | str. 80 5. Materiał archiwalny jako dobro prawne | str. 82 5.1. Pojęcie materiału archiwalnego | str. 82 5.2. Materiał archiwalny w świetle prawa autorskiego | str. 84 5.3. Problem autorskoprawnego statusu niektórych rodzajów materiałów archiwalnych (dokumenty urzędowe, akty normatywne, mapy i fotografie) | str. 84 5.4. Materiały archiwalne a przedmiot praw pokrewnych | str. 87 5.5. Nabywanie praw autorskich do materiałów archiwalnych przez Skarb Państwa | str. 88 5.6. Materiały archiwalne a droit de suite | str. 90 6. Gromadzenie, przechowywanie i digitalizacja materiałów archiwalnych | str. 90 6.1. Gromadzenie i przechowywanie materiałów archiwalnych w ustawie o archiwach | str. 90 6.2. Digitalizacja materiałów archiwalnych. Narodowe Archiwum Cyfrowe | str. 93 6.3. Digitalizacja i gromadzenie archiwaliów w świetle prawa autorskiego | str. 94 7. Udostępnianie materiałów archiwalnych | str. 97 7.1. Udostępnianie materiałów archiwalnych w świetle ustawy o archiwach | str. 97 7.2. Udostępnianie materiałów archiwalnych w świetle prawa autorskiego | str. 97 7.2.1. Udostępnianie egzemplarzy materiałów archiwalnych | str. 97 7.2.2. Udostępnianie zdigitalizowanych materiałów archiwalnych | str. 99 7.2.3. Udostępnianie materiału archiwalnego stanowiącego korespondencję | str. 101 7.2.4. Udostępnianie materiału archiwalnego zawierającego wizerunek | str. 104 8. Archiwum jako wydawca | str. 107 8.1. Zadania archiwów a działalność wydawnicza | str. 107 8.2. Pojęcie wydawcy materiałów archiwalnych | str. 107 8.3. Status wydawcy materiałów archiwalnych w świetle prawa autorskiego | str. 109 8.4. Istota i rodzaje wydań materiału archiwalnego | str. 110 8.4.1. Pojęcie wydania materiału archiwalnego | str. 110 8.4.2. Wydanie materiałów archiwalnych chronionych prawami autorskimi. Prawa wydawcy a ochrona dóbr osobistych post mortem auctoris | str. 111 8.4.3. Pierwsze wydania oraz wydania naukowe i krytyczne materiałów archiwalnych | str. 113 Rozdział III Gromadzenie i udostępnianie niematerialnego dziedzictwa kulturalnego przez biblioteki | str. 116 1. Rola bibliotek w gromadzeniu i udostępnianiu dziedzictwa kulturalnego | str. 116 2. Biblioteki w obliczu nowych form udostępniania dziedzictwa kulturalnego w społeczeństwie informacyjnym | str. 117 2.1. Biblioteki a wyszukiwarki udostępniające treść utworów w internecie | str. 117 2.2. Biblioteki a działalność podmiotów udostępniających hiperłącza | str. 119 2.3. Udostępnianie miniatur utworów a działalność bibliotek | str. 120 3. Gromadzenie i udostępnianie zbiorów bibliotecznych w prawie polskim | str. 121 3.1. Pojęcie biblioteki | str. 121 3.2. Materiały biblioteczne jako przedmiot zadań biblioteki | str. 123 3.3. Gromadzenie i digitalizacja materiałów bibliotecznych w świetle prawa autorskiego | str. 125 3.4. Udostępnianie egzemplarzy utworów przez biblioteki | str. 127 3.4.1. Zakres prawa do nieodpłatnego udostępniania egzemplarzy utworów przez biblioteki w polskim prawie autorskim | str. 127 3.4.2. Nieodpłatne udostępnianie egzemplarzy utworów przez biblioteki a prawo do wynagrodzenia autorskiego za publiczne użyczanie egzemplarzy utworów (Public Lending Right) | str. 130 3.5. Udostępnianie przez biblioteki utworów za pośrednictwem terminali w świetle prawa autorskiego | str. 132 3.5.1. Terminal jako instrument udostępniania utworu przez bibliotekę | str. 132 3.5.2. "Teren działania" jako wyznacznik udostępniania cyfrowych kopii utworów przez bibliotekę na podstawie przepisów o dozwolonym użytku publicznym | str. 133 3.5.3. Porównanie zakresu uprawnienia bibliotek do udostępniania egzemplarzy utworów z prawem do udostępniania utworów za pośrednictwem terminali | str. 134 3.6. Przekroczenie przez bibliotekę granic dozwolonego gromadzenia i udostępniania utworów. Problem identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego | str. 137 4. Gromadzenie i udostępnianie utworów przez biblioteki na tle unijnych regulacji dotyczących dzieł osieroconych | str. 139 4.1. Dzieła osierocone jako składnik zasobów bibliotecznych | str. 139 4.2. Uprawnienia bibliotek do udostępniania dzieł osieroconych w prawie Unii Europejskiej | str. 140 4.3. Polskie regulacje prawnoautorskie dotyczące gromadzenia i udostępniania utworów przez biblioteki na tle postanowień dyrektywy w sprawie dzieł osieroconych | str. 141 5. Wykonywanie przez biblioteki usług reprograficznych na rzecz użytkowników w świetle dozwolonego użytku publicznego | str. 143 6. Zwielokrotnianie utworów oraz udostępnianie cyfrowych zbiorów przez biblioteki w świetle wyników badań empirycznych | str. 147 6.1. Zakres i cel badania | str. 147 6.2. Kopiowanie zbiorów przez czytelników a przepisy wewnętrzne bibliotek | str. 147 6.3. Kopiowanie zbiorów przez biblioteki na zlecenie czytelników | str. 148 6.4. Ograniczenia zwielokrotniania zbiorów bibliotecznych | str. 149 6.5. Elektroniczne korzystanie z zasobów bibliotecznych | str. 149 6.6. Wnioski | str. 149 Rozdział IV Prawnomiędzynarodowe aspekty ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego | str. 150 1. Geneza prawnomiędzynarodowej ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego | str. 150 1.1. Konwencja UNESCO dotycząca ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego z 1972 r. | str. 150 1.2. Zalecenie UNESCO w sprawie ochrony tradycyjnej kultury i folkloru z 1989 r. | str. 152 1.3. Powszechna deklaracja UNESCO w sprawie różnorodności kulturowej z 2001 r. | str. 154 1.4. Deklaracja ze Stambułu, przyjęta podczas Konferencji Ministrów Kultury w 2002 r. | str. 155 2. Kompleksowy system międzynarodowej ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego w świetle Konwencji UNESCO o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2003 r. | str. 156 2.1. Ogólna charakterystyka Konwencji UNESCO o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego | str. 156 2.2. Cele Konwencji UNESCO o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego | str. 158 2.3. Pojęcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego | str. 158 2.4. Instytucjonalizacja ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego | str. 160 2.4.1. Zgromadzenie Ogólne Państw-Stron Konwencji | str. 160 2.4.2. Międzyrządowy Komitet do spraw Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego | str. 161 2.4.3. Sekretariat | str. 162 2.5. Listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego podlegającego międzynarodowej ochronie | str. 163 2.6. Zobowiązania państw-stron Konwencji UNESCO o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2003 r. w zakresie ochrony tego dziedzictwa na płaszczyźnie krajowej | str. 167 2.7. Międzynarodowa współpraca i pomoc na rzecz ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego | str. 169 2.8. Finansowanie międzynarodowej ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego | str. 171 2.9. Rola konwencji UNESCO w ochronie w dziedzictwa kulturowego | str. 173 3. Międzynarodowa ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturalnego w świetle innych dokumentów międzynarodowych | str. 175 4. Uwagi końcowe | str. 178 Bibliografia | str. 179