Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Komentarz

Krzysztof Ślebzak - doktor habilitowany nauk prawnych, LL.M.; adiunkt w Katedrze Prawa Pracy i Prawa Socjalnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; dyrektor Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego; autor wielu publikacji z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych i prawa pracy. Komentarz jest pierwszym na polskim rynku prawniczym opracowaniem dotyczącym przepisów regulujących koordynację systemów zabezpieczenia społecznego, które weszły w życie 1 maja 2010 r. W książce omówiono rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i nr 987/2009 oraz odnoszące się do nich decyzje Komisji Administracyjnej ds. Zabezpieczenia Społecznego. Uwzględniono całościowo piśmiennictwo polskie, częściowo zagraniczne, a także orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz sądów polskich w zakresie mającym znaczenie dla omówienia poszczególnych unormowań. Publikacja przeznaczona jest przede wszystkim dla wykonawców zabezpieczenia społecznego (m.in. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Narodowego Funduszu Zdrowia, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Zdrowia, urzędów pracy) oraz ich pracowników, jak również dla sądów powszechnych oraz administracyjnych - w zakresie, w jakim komentowane akty prawne są przedmiotem kognicji. Komentarz skierowany jest również do przedstawicieli praktyki oraz osób przemieszczających się w obrębie Unii Europejskiej (a szerzej Europejskiego Obszaru Gospodarczego) zainteresowanych pozyskaniem informacji o swoich prawach i obowiązkach w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

Wykaz skrótów 27 Wstęp 29 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego 31 Tytuł I. Przepisy ogólne 39 Literatura 39 1. Geneza i ewolucja regulacji prawnych w dziedzinie koordynacji 41 2. Aktualne regulacje prawne 43 Artykuł 1 Definicje 45 1. Uwagi ogólne 55 2. Praca najemna oraz działalność na własny rachunek 55 3. Ubezpieczony 60 4. Urzędnik służby cywilnej 60 5. System specjalny dla urzędników służby cywilnej 61 6. Pracownik przygraniczny 62 7. Uchodźca i bezpaństwowiec 63 8. Członek rodziny 63 9. Zamieszkanie i pobyt 64 10. Ustawodawstwo 65 11. Władza właściwa 66 12. Komisja administracyjna 66 13. Rozporządzenie wykonawcze 66 14. Instytucja 67 15. Instytucja właściwa 67 16. Instytucja miejsca zamieszkania oraz instytucja miejsca pobytu 67 17. Właściwe państwo członkowskie 68 18. Okres ubezpieczenia 68 19. Okres zatrudnienia i okres pracy na własny rachunek 68 20. Okres zamieszkania 69 21. Świadczenie rzeczowe 69 22. Emerytura lub renta 71 23. Świadczenie przedemerytalne 71 24. Świadczenie z tytułu śmierci 72 25. Świadczenie rodzinne 72 Orzecznictwo TS 74 Orzecznictwo sądów polskich 115 Artykuł 2 Zakres podmiotowy 117 1. Uwagi ogólne 117 2. Kryterium ekonomiczne 118 3. Obywatelstwo 119 4. Kryterium rodzinne 121 Orzecznictwo TS 123 Artykuł 3 Zagadnienia objęte rozporządzeniem 124 1. Uwagi ogólne 125 2. Gałęzie zabezpieczenia społecznego (ust. 1) 126 2.1. Świadczenia z tytułu choroby 126 2.2. Świadczenia z tytułu macierzyństwa i świadczenia równoważne dla ojca 129 2.3. Świadczenia z tytułu inwalidztwa 130 2.4. Świadczenia z tytułu starości 131 2.5. Renty rodzinne 132 2.6. Świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i choroby zawodowej 133 2.7. Zasiłki na wypadek śmierci 133 2.8. Świadczenia dla bezrobotnych 133 2.9. Świadczenia przedemerytalne 135 2.10. Świadczenia rodzinne 135 3. Zakres zastosowania - systemy świadczeń (ust. 2) 136 4. Specjalne nieskładkowe świadczenia pieniężne 137 5. Zobowiązania armatora 137 6. Wyłączenie pomocy społecznej i medycznej 137 7. Wyłączenie świadczeń odszkodowawczych 138 8. Relacja do art. 9 rozporządzenia 140 Orzecznictwo TS 140 Orzecznictwo sądów polskich 152 Artykuł 4 Zasada równego traktowania 152 Orzecznictwo TS 154 Orzecznictwo sądów polskich 158 Artykuł 5 Równe traktowanie świadczeń, dochodów, okoliczności lub zdarzeń 159 Orzecznictwo TS 164 Orzecznictwo sądów polskich 172 Artykuł 6 Sumowanie okresów 172 Orzecznictwo TS 178 Orzecznictwo sądów polskich 180 Artykuł 7 Uchylenie zasad dotyczących miejsca zamieszkania 180 Orzecznictwo TS 184 Orzecznictwo sądów polskich 185 Artykuł 8 Relacje między niniejszym rozporządzeniem a innymi instrumentami koordynacji 187 Orzecznictwo TS 190 Orzecznictwo sądów polskich 191 Artykuł 9 Oświadczenia Państw Członkowskich dotyczące zakresu niniejszego rozporządzenia 192 Orzecznictwo TS 193 Artykuł 10 Zakaz kumulacji świadczeń 193 Orzecznictwo TS 196 Tytuł II. Określanie mającego zastosowanie ustawodawstwa 199 Literatura 199 Orzecznictwo TS 201 Artykuł 11 Zasady ogólne 205 1. Zasada jednego ustawodawstwa właściwego 208 2. Ustalanie ustawodawstwa dla poszczególnych grup 211 2.1. Osoba wykonująca pracę najemną 211 2.2. Osoba wykonująca pracę na własny rachunek 211 2.3. Urzędnicy służby cywilnej 212 2.4. Osoby otrzymujące zasiłek dla bezrobotnych 213 2.5. Służba w siłach zbrojnych i służba cywilna 213 2.6. Osoby niewykonujące pracy (działalności zarobkowej) oraz pobierające świadczenia pieniężne 214 2.7. Osoby pracujące na morzu 214 Orzecznictwo TS 216 Artykuł 12 Zasady szczególne 219 1. Uwagi wstępne 222 2. Delegowanie pracowników 222 2.1. Wykonywanie pracy na rzecz wysyłającego pracodawcy 224 2.2. Normalne wykonywanie pracy na terytorium państwa członkowskiego 226 2.3. Czas delegowania 228 2.4. Brak możliwości zastąpienia dotychczas delegowanego pracownika 229 2.5. Problem relacji decyzji A2 do treści rozporządzeń 229 3. Przejściowe wykonywanie działalności na terytorium innego państwa członkowskiego 230 4. Obowiązki informacyjne - postępowanie 232 5. Obowiązek współdziałania instytucji właściwych 233 Orzecznictwo TS 234 Orzecznictwo sądów polskich 235 Artykuł 13 Wykonywanie pracy w dwóch lub w kilku Państwach Członkowskich 238 1. Uwagi ogólne 242 2. Wykonywanie pracy w przynajmniej dwóch państwach członkowskich 243 3. Prowadzenie działalności w przynajmniej dwóch państwach członkowskich 246 4. Wykonywanie pracy i prowadzenie działalności w przynajmniej dwóch państwach członkowskich 248 5. Pełnienie służby urzędniczej i wykonywanie pracy/prowadzenie działalności w przynajmniej dwóch państwach członkowskich 248 6. Fikcja wykonywania pracy/prowadzenia działalności 249 7. Obowiązki osób objętych art. 13 rozporządzeniem nr 883/2004 249 Orzecznictwo TS 251 Orzecznictwo sądów polskich 253 Artykuł 14 Ubezpieczenie dobrowolne lub fakultatywne kontynuowane 255 Orzecznictwo TS 258 Artykuł 15 Personel kontraktowy Wspólnot Europejskich 258 Orzecznictwo TS 259 Artykuł 16 Wyjątki od przepisów art. 11 do 15 260 1. Porozumienia wyjątkowe 260 2. Wyłączenie ustawodawstwa państwa zamieszkania 262 Orzecznictwo TS 262 Tytuł III. Przepis y szczególne dotyczące różnych kategori świadczeń 263 Rozdział 1. Świadczenia z tytułu choroby, macierzyństwa i równoważne świadczenia dla ojca 263 Literatura 263 Orzecznictwo TS 266 Sekcja 1. Ubezpieczeni i członkowie ich rodzin, z wyjątkiem emerytów lub rencistów i członków ich rodzin 275 Artykuł 17 Miejsce zamieszkania w Państwie Członkowskim innym niż właściwe Państwo Członkowskie 275 Orzecznictwo TS 284 Artykuł 18 Pobyt we właściwym Państwie Członkowskim, kiedy miejsce zamieszkania jest w innym Państwie Członkowskim - zasady szczególne w odniesieniu do członków rodzin pracowników przygranicznych 286 Artykuł 19 Pobyt poza właściwym Państwem Członkowskim 292 1. Uwagi ogólne 294 2. Pobyt w innym państwie członkowskim aniżeli państwo właściwe 295 3. Uprzednie porozumienia dotyczące korzystania ze świadczeń 297 4. Zwrot kosztów 297 5. Europejska karta ubezpieczenia zdrowotnego 299 Orzecznictwo TS 300 Artykuł 20 Udanie się w celu uzyskania świadczeń rzeczowych - zezwolenie na stosowne leczenie poza Państwem Członkowskim miejsca zamieszkania 304 1. Uwagi ogólne 310 2. Zezwolenie instytucji właściwej 311 3. Zakres udzielanych świadczeń oraz przesłanki wyrażenia zgody 312 4. Prawa członków rodziny 315 5. Rozliczenie ryczałtowe pomiędzy instytucjami 315 Orzecznictwo TS 315 Orzecznictwo sądów polskich 318 Artykuł 21 Świadczenia pieniężne 319 1. Uwagi ogólne 326 2. Świadczenia pieniężne a rzeczowe 327 3. Problem uznawania zaświadczeń lekarskich 327 4. Postępowanie 328 5. Prawny status ubezpieczonego i członków rodziny (ust. 1) 330 6. Obliczenia świadczeń pieniężnych (ust. 2-4) 330 Orzecznictwo TS 331 Artykuł 22 Osoby ubiegające się o emeryturę lub rentę 332 Sekcja 2. Emeryci i renciści oraz członkowie ich rodzin 335 Artykuł 23 Prawo do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa Państwa Członkowskiego miejsca zamieszkania 335 Orzecznictwo TS 337 Artykuł 24 Brak prawa do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa Państwa Członkowskiego miejsca zamieszkania 338 Orzecznictwo TS 346 Artykuł 25 Emerytury lub renty na podstawie ustawodawstwa jednego lub kilku Państw Członkowskich innych niż państwo miejsca zamieszkania, w przypadkach, gdy istnieje prawo do świadczeń rzeczowych w tym ostatnim Państwie Członkowskim 347 Artykuł 26 Miejsce zamieszkania członków rodziny w państwie innym niż to, w którym zamieszkuje emeryt lub rencista 349 Artykuł 27 Pobyt uprawnionego lub członków jego rodziny w państwie innym niż to, w którym mają miejsce zamieszkania - pobyt we właściwym Państwie Członkowskim - zgoda na uzyskanie właściwej opieki poza Państwem Członkowskim miejsca zamieszkania 353 Artykuł 28 Zasady szczególne dotyczące emerytowanych pracowników przygranicznych 361 1. Uwagi ogólne 364 2. Kontynuowanie opieki w dotychczasowym państwie zatrudnienia 365 3. Prawo do świadczeń rzeczowych byłych pracowników przygranicznych 367 4. Prawo do świadczeń rzeczowych członków rodzin pracowników przygranicznych lub osób pozostałych przy życiu 367 5. Realizacja roszczeń 368 6. Zwrot kosztów między instytucjami 368 Artykuł 29 Świadczenia pieniężne dla emerytów lub rencistów 368 Artykuł 30 Składki obciążające emerytów lub rencistów 371 1. Uwagi ogólne 372 2. Pobór składek przez instytucję obciążoną kosztami świadczeń rzeczowych w przypadku państw, w których świadczenia zależą od opłacania składki 373 3. Pobór składek przez instytucję obciążoną kosztami świadczeń rzeczowych w przypadku państw, w których świadczenia zależą od zamieszkania 374 Orzecznictwo TS 374 Sekcja 3. Przepisy wspólne 376 Artykuł 31 Przepis ogólny 376 Artykuł 32 Pierwszeństwo prawa do świadczeń rzeczowych - zasada szczególna dotycząca prawa członków rodziny do świadczeń w Państwie Członkowskim zamieszkania 378 Orzecznictwo TS 381 Artykuł 33 Świadczenia rzeczowe o znacznej wartości 382 Artykuł 34 Zbieg świadczeń z tytułu długotrwałej opieki 383 Artykuł 35 Zwroty między instytucjami 388 1. Uwagi ogólne 396 2. Zasada pełnego zwrotu kosztów 397 3. Zwrot faktycznie poniesionych wydatków 398 4. Zwrot na podstawie kwot zryczałtowanych (ust. 2) 399 5. Spory między instytucjami właściwymi w zakresie zwrotu kosztów oraz odsetki od nieuregulowanych należności 400 6. Szczególne uprawnienia państw członkowskich w zakresie rozliczeń 401 Orzecznictwo TS 401 Rozdział 2. Świadczenia z tytułu wypadku przy pracy i choroby zawodowej 402 Literatura 402 Orzecznictwo TS 408 Artykuł 36 Prawo do świadczeń rzeczowych i pieniężnych 415 1. Uwagi ogólne 420 2. Ogólne reguły udzielania świadczeń rzeczowych - ust. 1 421 3. Szczególne świadczenia rzeczowe - ust. 2 423 4. Zgoda na udanie się w celu realizacji świadczenia - ust. 2a 425 5. Świadczenia pieniężne 425 Artykuł 37 Koszty przewozu 426 Artykuł 38 Świadczenia w razie choroby zawodowej, jeżeli zainteresowany narażony był na takie samo ryzyko w kilku Państwach Członkowskich 427 Orzecznictwo TS 432 Artykuł 39 Pogłębienie się choroby zawodowej 433 Artykuł 40 Zasady dotyczące uwzględniania odrębności niektórych ustawodawstw 436 Orzecznictwo TS 441 Artykuł 41 Zwroty między instytucjami 441 Rozdział 3. Świadczenia z tytułu śmierci 442 Artykuł 42 Prawo do świadczeń w przypadku gdy śmierć nastąpiła, lub gdy uprawniony zamieszkuje, w Państwie Członkowskim innym niż właściwe Państwo Członkowskie 442 Artykuł 43 Udzielanie świadczeń w przypadku śmierci emeryta lub rencisty 443 Rozdział 4. Świadczenia z tytułu inwalidztwa 444 Literatura 444 Artykuł 44 Osoby podlegające wyłącznie ustawodawstwu typu A 446 Artykuł 45 Przepisy szczególne dotyczące sumowania okresów ubezpieczenia 452 Artykuł 46 Osoby podlegające wyłącznie ustawodawstwu typu B lub ustawodawstwu typu A i B 453 Artykuł 47 Pogłębienie się stanu inwalidztwa 455 Artykuł 48 Zamiana świadczeń z tytułu inwalidztwa na świadczenia z tytułu starości 457 Artykuł 49 Przepisy szczególne dotyczące urzędników służby cywilnej 460 Rozdział 5. Emerytury i renty rodzinne 460 Literatura 460 Orzecznictwo sądów polskich 463 Artykuł 50 Przepisy ogólne 464 Orzecznictwo TS 471 Artykuł 51 Przepisy szczególne dotyczące sumowania okresów 473 Orzecznictwo TS 480 Orzecznictwo sądów polskich 481 Artykuł 52 Przyznawanie świadczeń 482 1. Uwagi ogólne 483 2. Świadczenie niezależne 484 3. Świadczenie proporcjonalne 485 4. Prawo do świadczenia wyższego 486 5. Wyłączenia 486 Orzecznictwo TS 487 Orzecznictwo sądów polskich 490 Artykuł 53 Zasady przeciwdziałania kumulacji 490 1. Uwagi ogólne 491 2. Świadczenia tego samego oraz różnego rodzaju 491 3. Przesłanki stosowania regulacji antykumulacyjnych 492 4. Sytuacje, w których przepisy antykumulacyjne będą znajdowały zastosowanie 493 Orzecznictwo TS 494 Artykuł 54 Zbieg świadczeń tego samego rodzaju 495 Orzecznictwo TS 496 Artykuł 55 Zbieg świadczeń różnego rodzaju 497 Artykuł 56 Przepisy dodatkowe dotyczące wyliczania świadczeń 500 Artykuł 57 Okresy ubezpieczenia lub zamieszkania krótsze niż jeden rok 504 Artykuł 58 Przyznawanie dodatków 506 Artykuł 59 Ponowne obliczenie i rewaloryzacja świadczeń 508 Orzecznictwo TS 509 Artykuł 60 Przepisy szczególne dla urzędników służby cywilnej 510 Orzecznictwo TS 512 Rozdział 6. Zasiłki dla bezrobotnych 513 Literatura 513 Orzecznictwo sądów polskich 515 Artykuł 61 Zasady szczególne w odniesieniu do kumulacji okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek 515 1. Uwagi ogólne 518 2. Instytucja właściwa 518 3. Sumowanie okresów 520 Orzecznictwo TS 522 Orzecznictwo sądów polskich 523 Artykuł 62 Ustalanie wysokości świadczeń 524 Orzecznictwo TS 528 Artykuł 63 Przepisy szczególne w odniesieniu do uchylenia zasad zamieszkania 529 Orzecznictwo TS 530 Artykuł 64 Bezrobotni udający się do innego Państwa Członkowskiego 531 1. Uwagi ogólne 534 2. Zachowanie prawa do świadczenia pieniężnego mimo udania się do innego państwa członkowskiego 537 3. Zachowanie prawa do świadczenia pieniężnego w przypadku powrotu do państwa właściwego 539 4. Współpraca między instytucjami oraz postępowanie 540 Orzecznictwo TS 541 Orzecznictwo sądów polskich 544 Artykuł 65 Bezrobotni, którzy zamieszkiwali w Państwie Członkowskim innym niż państwo właściwe 545 1. Uwagi ogólne 548 2. Świadczenia dla bezrobotnego częściowo lub w pewnych odstępach czasu 548 3. Ustalenie instytucji właściwej dla osób całkowicie bezrobotnych oraz świadczenia (ust. 2, 3 i 5) 549 4. Rozliczenia między instytucjami (ust. 4, 6-7) 552 Orzecznictwo TS 553 Rozdział 7. Świadczenia przedemerytalne 553 Artykuł 66 Świadczenia 553 Rozdział 8. Świadczenia rodzinne 554 Literatura 554 Orzecznictwo TS 556 Orzecznictwo sądów polskich 557 Artykuł 67 Członkowie rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim 559 Orzecznictwo sądów polskich 560 Artykuł 68 Zasady pierwszeństwa w przypadku zbiegu praw do świadczeń 562 1. Uwagi ogólne 563 2. Zbieg świadczeń z różnego tytułu 565 3. Zbieg świadczeń z tego samego tytułu 565 4. Ustalenie wysokości świadczeń rodzinnych w przypadku zastosowania zasad pierwszeństwa - dodatek dyferencyjny (ust. 2) 567 5. Procedura przyzwania i realizacji świadczeń rodzinnych (ust. 3) 567 6. Nienależnie pobrane świadczenia rodzinne 570 Orzecznictwo sądów polskich 570 Artykuł 68a Udzielanie świadczeń 572 Orzecznictwo sądów polskich 573 Artykuł 69 Przepisy dodatkowe 574 Rozdział 9. Specjalne nieskładkowe świadczenia pieniężne 576 Artykuł 70 Przepis ogólny 576 1. Zagadnienia ogólne 577 2. Charakterystyka specjalnych nieskładkowych świadczeń pieniężnych 578 2.1. Mieszany charakter świadczeń 579 2.2. Ochrona na wypadek ryzyk z art. 3 ust. 1 gwarantująca minimum środków utrzymania 579 2.3. Zapewnienie wyłącznej ochrony dla niepełnosprawnego 580 2.4. Finansowanie świadczeń nieopartych na składce 580 2.5. Zamieszczenie świadczeń w załączniku X 581 3. Specjalne zasady koordynacji dla świadczeń specjalnych 581 Orzecznictwo TS 582 Orzecznictwo sądów polskich 589 Tytuł IV. Komisja Administracyjna i Komitet Doradczy 590 Literatura 590 Uwagi wstępne 590 Artykuł 71 Skład i metody działania Komisji Administracyjnej 591 Artykuł 72 Zadania Komisji Administracyjnej 593 1. Uwagi ogólne 594 2. Zadania wynikające z art. 72 rozporządzenia nr 883/2004 595 2.1. Wykładnia i ujednolicanie stosowania prawa 595 2.2. Wspieranie współpracy między państwami członkowskimi 597 2.3. Zachęcanie do wykorzystywania nowych technologii 598 2.4. Wspieranie rozwoju koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz inne zadania 598 3. Zadania wynikające z pozostałych przepisów rozporządzenia podstawowego i wykonawczego 599 Orzecznictwo TS 600 Orzecznictwo sądów polskich 603 Artykuł 73 Komisja Techniczna ds. Przetwarzania Danych 603 Artykuł 74 Komisja Obrachunkowa 605 Artykuł 75 Komitet Doradczy ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego 606 Tytuł V. Przepis y pr zejściowe 608 Literatura 608 Artykuł 76 Współpraca 609 1. Wzajemne informowanie się władz państw członkowskich 613 2. Pomoc administracyjna 613 3. Bezpośredni kontakt władz i instytucji 614 4. Obowiązki instytucji właściwej oraz zainteresowanych 614 5. Przekazywanie informacji i współpraca między instytucjami a postępowanie w sprawie świadczeń na podstawie ustawodawstwa krajowego 616 6. Kwestie sporne dotyczące wykładni lub stosowania rozporządzenia 616 7. Język właściwy 617 Orzecznictwo TS 617 Artykuł 77 Ochrona danych osobowych 618 Artykuł 78 Przetwarzanie danych 619 1. Uwagi ogólne 622 2. System Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego - EESSI 623 3. Moc prawna dokumentów elektronicznych 624 Artykuł 79 Finansowanie działań w dziedzinie zabezpieczenia społecznego 625 Artykuł 80 Zwolnienia 626 Orzecznictwo TS 628 Artykuł 81 Wnioski, oświadczenia i odwołania 628 1. Uwagi ogólne 631 2. Bezzwłoczne przekazywanie wniosków, oświadczeń i odwołań 631 3. Dzień wpływu wniosków, oświadczeń i odwołań 633 4. Kwestia pomyłkowego przekazywania dokumentów lub wniosków 633 5. Odpowiedzialność z tytułu przekazywania dokumentów lub wniosków 633 Artykuł 82 Badania lekarskie 634 1. Uwagi ogólne 635 2. Badanie lekarskie 636 3. Kontrola administracyjna oraz świadczenia pielęgnacyjne 637 4. Środki aktywizujące podjęcie pracy 638 Orzecznictwo TS 638 Artykuł 83 Wprowadzenie w życie ustawodawstwa 639 Artykuł 84 Ściąganie składek i odzyskiwanie składek 639 1. Zagadnienia ogólne 649 2. Zwrot należności a ustalenie prawa właściwego 651 3. Ściąganie należności - ustalenie prawa właściwego 651 4. Ściąganie należności - strony postępowania 652 5. Ściąganie należności - postępowanie 653 6. Ściąganie należności - obowiązki i uprawnienia strony wezwanej 657 7. Odzyskiwanie należności - określenie waluty oraz warunki płatności, odsetki 658 8. Terminy przedawnienia 658 9. Wyrównanie należności 659 10. Zwrot kosztów 660 Orzecznictwo sądów polskich 661 Artykuł 85 Prawa instytucji 661 1. Uwagi ogólne 663 2. Kolizja norm dotyczących statusu socjalnego i cywilnego (ust. 1) 665 3. Skutki zwolnienia z odpowiedzialności (ust. 2) 666 4. Przejście roszczenia cywilnoprawnego w przypadku rezygnacji z dokonywania zwrotów 666 Orzecznictwo TS 667 Artykuł 86 Porozumienia dwustronne 669 Tytuł VI. Przepis y pr zejściowe i końcowe 669 Artykuł 87 Przepisy przejściowe 670 1. Uwagi ogólne 674 2. Wstecznie działanie, uwzględnianie zdarzeń oraz okresów ubezpieczenia i zatrudnienia 675 3. Świadczenia nieprzyznane lub zawieszone 676 4. Ponowne ustalenie prawa do emerytury lub renty 677 5. Ustalenie ustawodawstwa 678 6. Uchylenie klauzul antykumulacyjnych 679 7. Sytuacja wybranych państw 679 8. Obowiązki informacyjne 680 9. Decyzje Komisji Administracyjnej 680 Orzecznictwo TS 681 Artykuł 88 Aktualizacja załączników 683 Artykuł 89 Rozporządzenie wykonawcze 684 Artykuł 90 Uchylenie 685 Artykuł 91 Wejście w życie 686 ZAŁĄCZNIKI 687 Załącznik I. Zaliczki z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalne zasiłki porodowe i adopcyjne (art. 1 lit. z)) 687 Załącznik II. Postanowienia konwencji, które pozostają w mocy i które, w stosownych przypadkach, są ograniczone do objętych nimi osób (art. 8 ust. 1) 690 Załącznik III. Ograniczenie praw do świadczeń rzeczowych dla członków rodziny pracownika przygranicznego (o którym mowa w art. 18 ust. 2) 696 Załącznik IV. Więcej praw dla emerytów lub rencistów powracających do właściwego państwa członkowskiego (art. 27 ust. 2) 697 Załącznik V. Więcej praw dla byłych pracowników przygranicznych, którzy powracają do państwa członkowskiego, w którym poprzednio byli zatrudnieni lub wykonywali pracę na własny rachunek (mających zastosowanie wyłącznie, jeżeli państwo członkowskie, w którym znajduje się (art. 28 ust. 2) 698 Załącznik VI. Określanie ustawodawstwa typu a, które powinno być przedmiotem szczególnej koordynacji (art. 44 ust. 1) 698 Załącznik VII. Zgodność między ustawodawstwami państw członkowskich w sprawie warunków odnoszących się do stopnia inwalidztwa (art. 46 ust. 3 rozporządzenia) 700 Załącznik VIII. Przypadki, w których odstępuje się od wyliczenia proporcjonalnego lub nie stosuje się go (art. 52 ust. 4 i 5) 704 Załącznik IX. Świadczenia i umowy, które pozwalają na stosowanie przepisów art. 54 709 Załącznik X. Specjalne nieskładkowe świadczenia pieniężne (art. 70 ust. 2 lit. c)) 713 Załącznik XI. Przepisy szczególne dotyczące stosowania ustawodawstw państw członkowskich (art. 51 ust. 3, art. 56 ust. 1 i art. 83) 718 Wykaz orzeczeń 739 Akty prawne 759 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego 761 ZAŁĄCZNIKI 842 ZAŁĄCZNIK 1. Pozostające w mocy postanowienia wykonawcze do umów dwustronnych oraz inne przepisy wykonawcze (o których mowa w art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego) 842 ZAŁĄCZNIK 2. Systemy specjalne dla urzędników służby cywilnej (o których mowa w art. 32 ust. 2 i art. 41 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego) 852 ZAŁĄCZNIK 3. Państwa członkowskie występujące o zwrot kosztów świadczeń rzeczowych na podstawie zryczałtowanych kwot (o których mowa w art. 63 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego) 853 ZAŁĄCZNIK 4. Szczegółowy opis bazy danych, o której mowa w art. 88 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego 854 ZAŁĄCZNIK 5. Państwa członkowskie określające na zasadzie wzajemności maksymalną kwotę zwrotu, o której mowa w art. 65 ust. 6 zdanie trzecie rozporządzenia podstawowego, na podstawie średniej kwoty zasiłków dla bezrobotnych przewidzianej w ustawodawstwie tych państw członkowskich w poprzednim roku kalendarzowym (o których mowa w art. 70 rozporządzenia wykonawczego) 855 Decyzja nr A1 z dnia 12 czerwca 2009 r. w sprawie ustanowienia procedury dialogu i koncyliacji w zakresie ważności dokumentów, określenia ustawodawstwa właściwego oraz udzielania świadczeń na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 856 Decyzja nr A2 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotycząca wykładni art. 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie ustawodawstwa mającego zastosowanie do pracowników delegowanych i osób wykonujących pracę na własny rachunek, tymczasowo pracujących poza państwem właściwym 863 Decyzja nr A3 z dnia 17 grudnia 2009 r. dotycząca sumowania nieprzerwanych okresów delegowania przebytych na podstawie rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 870 Decyzja nr E1 z dnia 12 czerwca 2009 r. w sprawie praktycznych porozumień dotyczących okresu przejściowego dla wymiany danych drogą elektroniczną, o której mowa w art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 873 Decyzja nr E2 z dnia 3 marca 2010 r. w sprawie ustanowienia procedury zarządzania zmianami mającej zastosowanie do danych dotyczących organów określonych w art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 wymienionych w elektronicznym wykazie, który stanowi integralną część EESSI 877 Decyzja nr F1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotycząca wykładni art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 odnoszącego się do zasad pierwszeństwa w przypadku zbiegu praw do świadczeń rodzinnych 880 Decyzja nr H1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotycząca zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG) nr 1408/71 i (EWG) nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i (WE) nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenie Społecznego 884 DECYZJA NR H2 z dnia 12 czerwca 2009 r. sprawie sposobu działania i składu Komisji Technicznej ds. Przetwarzania Danych przy Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego 890 DECYZJA NR H3 z dnia 15 października 2009 r. dotycząca daty, którą bierze się pod uwagę przy ustalaniu kursu wymiany, o którym mowa w art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 897 DECYZJA NR H4 z dnia 22 grudnia 2009 r. dotycząca składu i metod działania Komisji Obrachunkowej przy Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego 900 DECYZJA NR H5 z dnia 18 marca 2010 r. dotycząca współpracy w zwalczaniu nadużyć i błędów w ramach rozporządzenia Rady (WE) nr 883/2004 i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego 906 DECYZJA NR P1 z dnia 12 czerwca 2009 r. w sprawie wykładni art. 50 ust. 4, art. 58 i art. 87 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w odniesieniu do przyznawania świadczeń z tytułu inwalidztwa, starości oraz rent rodzinnych 911 DECYZJA NR S1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotycząca europejskiej karty ubezpieczenia zdrowotnego 914 DECYZJA NR S2 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotycząca specyfikacji technicznych europejskiej karty ubezpieczenia zdrowotnego 920 DECYZJA NR S3 z dnia 12 czerwca 2009 r. określająca świadczenia objęte zakresem art. 19 ust. 1 i art. 27 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 oraz art. 25 lit. A) pkt 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 938 DECYZJA NR S4 z dnia 2 października 2009 r. dotycząca procedur zwrotów kosztów w celu wykonywania art. 35 i 41 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 942 DECYZJA NR S5 z dnia 2 października 2009 r. w sprawie wykładni pojęcia "świadczenia rzeczowe", o którym mowa w art. 1 lit. va) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004, w przypadku choroby lub macierzyństwa zgodnie z art. 17, 19, 20, 22, art. 24 ust. 1, art. 25, 26, art. 27 ust. 1, 3, 4 i 5, art. 28, 34 oraz art. 36 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 oraz dla celów kalkulacji kwot podlegających zwrotowi na mocy art. 62, 63 i 64 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 947 DECYZJA NR S6 z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie rejestracji w państwie członkowskim zamieszkania zgodnie z art. 24 rozporządzenia (WE) nr 987/2009 oraz tworzenia rejestrów zgodnie z art. 64 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 987/2009 951 DECYZJA NR S7 z dnia 22 grudnia 2009 r. dotycząca przejścia od rozporządzeń (EWG) nr 1408/71 i (EWG) nr 574/72 do rozporządzeń (WE) nr 883/2004 i (WE) nr 987/2009 oraz stosowania procedur zwrotu kosztów 955 DECYZJA NR U1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotycząca art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 odnoszącego się do zwiększeń zasiłku dla bezrobotnych dla członków rodziny pozostających na utrzymaniu 960 DECYZJA NR U2 z dnia 12 czerwca 2009 r. w sprawie zakresu art. 65 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 dotyczącego uprawnienia do zasiłków dla bezrobotnych osób całkowicie bezrobotnych innych niż pracownicy przygraniczni, które, w okresie ich ostatniego zatrudnipaństwo członkowskie 963 DECYZJA NR U3 z dnia 12 czerwca 2009 r. w sprawie zakresu pojęcia "bezrobocie częściowe" mającego zastosowanie do osób bezrobotnych, o których mowa w art. 65 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 967 ZALECENIE NR P1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczące wyroku w sprawie Gottardo, zgodnie z którym przywileje, z jakich korzystają obywatele danego państwa na podstawie dwustronnej umowy z zakresu zabezpieczenia społecznego zawartej z państwem trzecim, muszą być również przyznane pracownikom będącym 970 ZALECENIE NR U1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczące ustawodawstwa mającego zastosowanie do osób bezrobotnych prowadzących działalność zawodową lub handlową w niepełnym wymiarze w państwie członkowskim innym niż państwo miejsca zamieszkania 975 ZALECENIE NR U2 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczące stosowania art. 64 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 do bezrobotnych towarzyszących swym małżonkom lub partnerom wykonującym działalność zawodową lub handlową w państwie członkowskim innym niż państwo właściwe 978 Praktyczny poradnik. Ustawodawstwo mające zastosowanie do pracowników w Unii Europejskiej (UE), Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG ) i Szwajcarii 980