Konstytucyjny status osób ubezwłasnowolnionych

Publikacja porusza problematykę statusu prawnego osób ubezwłasnowolnionych w prawie publicznym przez pryzmat autonomiczności pojęcia ubezwłasnowolnienia w Konstytucji RP. Monografia zawiera gruntowne omówienie instytucji ubezwłasnowolnienia - zarówno w prawie prywatnym, jak i w prawie publicznym - dzięki czemu ukazane zostały wszystkie możliwe jej skutki prawne i społeczne. Pokazuje także funkcjonowanie tej instytucji w niemieckim systemie prawnym od XIX wieku, jej przeniknięcie do polskiego porządku prawnego i obowiązywanie w praktycznie niezmienionym kształcie aż do dnia dzisiejszego. Autor wskazuje ponadto potrzebę zmian regulacji prawnych dotyczących ubezwłasnowolnienia. Bardzo szeroko powoływana literatura przedmiotu, wielość zastosowanych metod badawczych oraz aktualność opracowania czynią je wyjątkowym na tle innych prac poświęconych omawianej tematyce. Adresaci: Książka jest skierowana przede wszystkim do sędziów, prokuratorów, adwokatów i radców prawnych. Będzie też przydatna dla pracowników naukowych specjalizujących się w prawie konstytucyjnym i prawie cywilnym.

Wykaz skrótów | str. 11 Przedmowa | str. 13 Wprowadzenie | str. 17 Rozdział 1 Instytucja ubezwłasnowolnienia w prawie cywilnym | str. 23 1.1. Instytucja ubezwłasnowolnienia w Konstytucji z 1997 r. | str. 23 1.2. Prawo rzymskie | str. 26 1.2.1. Ciągłość prawa rzymskiego | str. 27 1.2.2. Status prawny osób w rzymskim prawie osobowym | str. 28 1.2.2.1. Zdolność prawna | str. 28 1.2.2.2. Zakres zdolności do czynności prawnych | str. 31 1.2.2.3. Opieka i kuratela | str. 33 1.2.3. Porównanie prawa rzymskiego i współcześnie obowiązującego ubezwłasnowolnienia | str. 34 1.3. Instytucja Entmündigung w niemieckim prawie prywatnym | str. 34 1.3.1. Recepcja prawa rzymskiego w Niemczech | str. 34 1.3.2. Ubezwłasnowolnienie w BGB | str. 35 1.3.3. Zniesienie kodeksowej instytucji ubezwłasnowolnienia w Niemczech | str. 38 1.3.4. Obowiązywanie BGB w państwie polskim | str. 40 1.4. Instytucja ubezwłasnowolnienia w Polsce | str. 40 1.4.1. Regulacja ubezwłasnowolnienia przed kodeksem cywilnym | str. 40 1.4.2. Obecnie obowiązująca regulacja ubezwłasnowolnienia | str. 43 1.4.2.1. Materialnoprawne podstawy ubezwłasnowolnienia | str. 43 1.4.2.2. Dodatkowa orzecznicza przesłanka ubezwłasnowolnienia | str. 47 1.4.2.3. Postępowanie o ubezwłasnowolnienie | str. 50 1.4.2.4. Ograniczenie zdolności prawnej osób ubezwłasnowolnionych | str. 59 1.4.2.5. Udział osób ubezwłasnowolnionych w obrocie prawnym | str. 64 1.4.2.6. Podsumowanie | str. 65 1.4.3. Ku nowym regulacjom w prawie prywatnym | str. 65 Rozdział 2 Ubezwłasnowolnienie w polskim porządku konstytucyjnym | str. 67 2.1. Wprowadzenie | str. 67 2.2. Ubezwłasnowolnienie w regulacjach konstytucyjnych przed 1997 r. | str. 68 2.3. Problematyka ubezwłasnowolnienia w Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego | str. 74 2.3.1. Wprowadzenie | str. 74 2.3.2. Ubezwłasnowolnienie w projektach Konstytucji | str. 75 2.3.2.1. Projekt Prezydenta RP Lecha Wałęsy | str. 75 2.3.2.2. Projekt Klubu Parlamentarnego SLD | str. 76 2.3.2.3. Projekt Senatu I kadencji | str. 76 2.3.2.4. Projekt Klubu Parlamentarnego PSL | str. 77 2.3.2.5. Projekt Klubu Parlamentarnego KPN | str. 77 2.3.2.6. Projekt Klubu Parlamentarnego Unii Demokratycznej | str. 78 2.3.2.7. Projekt Obywatelski | str. 78 2.3.3. Prace w Komisji Konstytucyjnej | str. 79 2.3.4. Uchwalenie projektu i jego ocena | str. 85 Rozdział 3 Ubezwłasnowolnienie w prawie publicznym | str. 88 3.1. Ubezwłasnowolnienie a prawo wyborcze | str. 88 3.2. Ubezwłasnowolnienie a dostęp do służby publicznej | str. 94 3.3. Ubezwłasnowolnienie a kodeks postępowania cywilnego | str. 100 3.4. Ubezwłasnowolnienie a inne obszary życia społecznego | str. 103 3.5. Ubezwłasnowolnienie a regulacje prawa medycznego | str. 105 Rozdział 4 Autonomiczność konstytucyjnego pojęcia ubezwłasnowolnienia | str. 108 4.1. Interpretacja pojęć konstytucyjnych | str. 108 4.2. Ubezwłasnowolnienie w orzecznictwie TK | str. 112 4.2.1. Sprawy z zakresu prawa prywatnego | str. 112 4.2.2. Sprawy z zakresu prawa publicznego | str. 115 4.2.3. Autonomiczność pojęcia ubezwłasnowolnienia w orzecznictwie TK | str. 116 4.3. Ubezwłasnowolnienie jako pojęcie zastane | str. 116 4.4. Znaczenie normy programowej z art. 69 Konstytucji | str. 117 4.4.1. Treść normatywna art. 69 Konstytucji | str. 117 4.4.2. Konsekwencje art. 69 Konstytucji jako normy programowej | str. 120 Rozdział 5 Treść konstytucyjnego pojęcia ubezwłasnowolnienia | str. 122 5.1. Szczególna rola art. 62 ust. 2 w systematyce Konstytucji | str. 122 5.1.1. Artykuł 62 ust. 2 Konstytucji jako klauzula o charakterze szczegółowym wobec art. 31 ust. 3 Konstytucji | str. 122 5.1.2. Artykuł 62 ust. 2 Konstytucji a kodeksowa instytucja ubezwłasnowolnienia | str. 126 5.2. Zakres związania ustawodawcy | str. 130 5.3. Wpływ Europejskiej Konwencji Praw Człowieka na konstytucyjną instytucję ubezwłasnowolnienia | str. 133 5.3.1. Orzecznictwo strasburskie jako źródło standardów konstytucyjnych | str. 133 5.3.2. Sprawa Alajos Kiss przeciwko Węgrom | str. 135 5.3.3. Sprawa Kędzior przeciwko Polsce | str. 143 5.4. Różne sposoby rozumienia ubezwłasnowolnienia z art. 62 ust. 2 Konstytucji | str. 146 5.4.1. Ubezwłasnowolnienie z art. 62 ust. 1 Konstytucji jako pojęcie zastane | str. 147 5.4.2. Ubezwłasnowolnienie z art. 62 ust. 2 Konstytucji a Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych | str. 151 5.4.3. Ubezwłasnowolnienie z art. 62 ust. 2 rozumiane jako samodzielna instytucja konstytucyjna | str. 155 Podsumowanie | str. 159 Bibliografia | str. 169