Terapia integracji sensorycznej w Polsce

Książka przedstawia kompleksowy opis metody integracji sensorycznej (SI), ukazując jej historię, związane z nią kontrowersje oraz jej ewolucję w świetle współczesnej wiedzy naukowej. Autorka omawia aktualne zastosowania terapii SI, standardy diagnozy, prowadzenia terapii oraz ewaluacji jej skuteczności, zwracając uwagę na etyczne aspekty pracy terapeuty. Ważnym elementem publikacji jest również perspektywa matek dzieci uczestniczących w terapii SI, która wzbogaca obraz metody o doświadczenia rodzinne. Książka stanowi bogaty i uporządkowany zbiór danych naukowych i popularnonaukowych oraz opis obserwowanych współcześnie modeli i trendów wychowawczych, a nowatorskie zestawienie tych perspektyw pozwala lepiej zrozumieć istotę fenomenu popularności metody integracji sensorycznej w specyficznym kontekście społeczno-kulturowym. ****** Sensory Integration Therapy in Poland. Facts, Myths, the Analysis of the Phenomenon The books presents a comprehensive description of the sensory integration method (SI), showing its history, the controversies related to it and its evolution in the light of contemporary scientific knowledge. The author discusses the current applications of SI therapy, the standards of diagnosis and therapy, as well as the evaluation of its effectiveness, paying particular attention to the ethical aspects of therapist's work. An important element of the publication is the perspective of mothers of children participating in SI therapy, which enriches the perception of the method with family experiences. The book is a rich and structured collection of scientific and popular science data as well as the description of currently observed educational models and trends, and the innovative combination of these perspectives allows us to better understand the essence of the phenomenon of SI popularity in a specific socio-cultural context.

Przedmowa 9 Wstęp 19 Rozdział 1. Rodzina jako system w terapii 23 1.1. Rodzina jako system 23 1.2. Ewolucja myślenia systemowego – od metafory cybernetycznej do epistemologii konstrukcji społecznej 27 Rozdział 2. Rodzina małego dziecka jako kontekst terapii 30 2.1. Rodzina z małym dzieckiem jako kontekst terapii – rys historyczny 31 2.2. Terapie oparte na analizie interakcji z wykorzystaniem materiału wideo 36 2.2.1. Doradztwo interakcyjne Susan McDonough 36 2.2.2. Zintegrowany, skoncentrowany na komunikowaniu się monachijski model poradnictwa i psychoterapii Mechthild Papoušek 41 2.2.3. Metoda Marte Meo Marii Aarts 44 2.2.4. Metoda wideotreningu komunikacji (VIT) Harriego Biemansa 48 2.3. Podejścia niedyrektywne oparte na relacji 50 2.3.1. Niedyrektywna terapia przez zabawę Virginii Mae Axline 51 2.3.2. Metoda DIR/Floortime Stanleya Greenspana i Sereny Wieder 54 2.4. Wybrane czynniki wpływające na jakość relacji i interakcji oraz efektywność terapii z udziałem rodziny z małym dzieckiem 59 2.4.1. Responsywność i refleksyjność opiekuna 59 Rozdział 3. Teoria i terapia integracji sensorycznej Jean A. Ayres 66 3.1. Założenia teorii integracji sensorycznej 68 3.2. Definicja integracji sensorycznej 74 3.3. Definicja zaburzeń integracji sensorycznej 82 3.4. Diagnoza procesów integracji sensorycznej 87 3.4.1. Południowo-kalifornijskie testy integracji sensorycznej (South-California Sensory Integration Tests, SCSIT) 90 3.4.2. Testy integracji sensorycznej i praksji (Sensory Integration and Praxis Tests, SIPT) 92 3.5. Czynniki ryzyka występowania zaburzeń integracji sensorycznej 93 3.6. Zaburzenia integracji sensorycznej a zaburzenia rozwoju 97 3.6.1. Perspektywa diagnozy nozologicznej według klasyfikacji diagnostycznych: ICD10/11, DSM-5, DC: 0-3R, ICF-CY, DMIC 97 3.6.2. Współchorobowość – epidemiologia oraz charakterystyka wspólnych objawów zaburzeń SI i innych zaburzeń rozwoju 116 3.7. Terapia integracji sensorycznej 128 3.7.1. Cele, standardy i ocena terapii integracji sensorycznej 128 3.7.2. Dostępność i zastosowanie terapii SI na świecie 132 Rozdział 4. Krytyka i ewolucja teorii i terapii integracji sensorycznej Jean A. Ayres 136 4.1. Zastrzeżenia wobec założeń teorii integracji sensorycznej i zagadnienie trudności definicyjnych: „Panacea, placebo or poison?” 137 4.2. Ograniczenia metodologiczne badań dotyczących zastosowań i efektywności terapii integracji sensorycznej 139 4.3. Efektywność terapii integracji sensorycznej z wykorzystaniem kryteriów praktyk opartych na dowodach (evidence-based practices, EPB). Przegląd raportów 143 4.4. Nowe typologie, oddziaływania i narzędzia pomiaru procesów przetwarzania sensorycznego 150 4.4.1. (R)ewolucja wiedzy w obszarze teorii i terapii integracji sensorycznej 151 4.4.2. Wskaźnik wierności oddziaływań: Ayres Sensory Integration Fidelity Measure®, ASIFM 154 4.4.3. Testy Evaluation in Ayres Sensory Integration® (EASI) 158 4.5. Identyfikacja biologicznych podstaw zaburzeń procesów przetwarzania sensorycznego 161 4.5.1. Dwupoziomowy anatomiczny model adaptacji 162 4.5.2. Biologiczny marker zaburzeń przetwarzania sensorycznego (SPD) 167 4.6. Podsumowanie 168 Rozdział 5. Teoria i terapia integracji sensorycznej w Polsce 171 5.1. Integracja sensoryczna w polskim piśmiennictwie naukowym 171 5.2. Narzędzia pomiaru rozwoju psychomotorycznego i integracji percepcyjno-motorycznej 174 5.3. Integracja sensoryczna w narracji popularnej – analiza treści dostępnych w Internecie 183 5.3.1. Komunikat „parentingowy” – analiza zawartości portali internetowych adresowanych do rodziców 186 5.3.2. Komunikat specjalistyczny 189 5.3.3. Komunikat komercyjny 201 5.4. Terapia SI w Polsce – wymagania i standardy obowiązujące terapeutów metodą integracji sensorycznej 206 5.5. Działalność polskich organizacji zrzeszających terapeutów integracji sensorycznej 210 5.6. Terapia integracji sensorycznej wśród innych metod terapii dostępnych w publicznych i prywatnych ośrodkach terapii 215 Rozdział 6. Problematyka badań własnych 223 Rozdział 7. Metoda 227 7.1. Wybór paradygmatu badawczego 227 7.1.1. Interpretacyjna analiza fenomenologiczna (IPA) 229 7.2. Etapy badań własnych – wprowadzenie 237 7.2.1. Etap I: kwerenda I 239 7.2.2. Etap II: kwerenda II 241 7.2.3. Etap III: badania pilotażowe 242 7.2.4. Etap IV: badania właściwe 244 7.2.5. Etap V: analiza danych 254 7.2.6. Etapy badań własnych – podsumowanie 258 7.3. Refleksyjność badacza i czynniki wpływające na konceptualizację badania 259 7.3.1. Czynniki wynikające z wiedzy i doświadczenia 264 7.3.2. Czynniki wynikające z okoliczności zewnętrznych towarzyszących badaniom 265 7.4. Etyczne aspekty przeprowadzonych badań 269 7.4.1. Komisja Etyki 269 7.4.2. Anonimizacja danych i zapewnienie poufności oraz dobrowolności uczestnictwa w badaniu 270 7.4.3. Dbałość o ochronę interesów osób wymienionych w pracy 271 7.4.4. Dbałość o brak konfliktu interesów i obiektywizację 272 Rozdział 8. Prezentacja wyników 273 8.1. Opis kryteriów porządkujących sposób prezentacji wyników 273 8.2. Narracje matek – sprawozdania z wywiadów i schemat organizacji zawartych w nich treści 274 8.2.1. Narracja pani Anny 277 8.2.2. Narracja pani Beaty 290 8.2.3. Narracja pani Celiny 300 8.2.4. Narracja pani Edyty 311 8.2.5. Narracja pani Felicji 320 8.2.6. Narracja pani Gabrieli 332 8.2.7. Narracja pani Hanny 342 8.2.8. Narracja pani Iwony 354 8.2.9. Narracja pani Łucji 365 8.2.10. Narracja pani Marii 380 8.2.11. Narracja pani Natalii 394 8.2.12. Narracja pani Olgi 409 8.2.13. Narracja pani Pauliny 427 8.2.14. Podsumowanie Varia 438 8.3. Tematy główne i podtematy – wykaz 441 8.4. Tematy główne i podtematy – opis 443 8.4.1. Terapeutyczna funkcja diagnozy SI 443 8.4.2. Terapia SI jako odpowiedź na niezaspokojone potrzeby 448 8.4.3. Fizyczne i emocjonalne osamotnienie matek 451 8.4.4. Terapia SI jako jedno z wielu oddziaływań diagnostycznych i terapeutycznych 454 8.4.5. Określony podział ról w rodzinach korzystających z terapii SI 457 8.4.6. Diagnoza i terapia SI źródłem różnorodnych uczuć 462 8.4.7. Terapeuta to człowiek o wielu kompetencjach 471 8.4.8. Profil dziecka – adresata terapii SI 480 8.4.9. Zmiany w rodzinie w wyniku terapii SI 487 Rozdział 9. Omówienie wyników 491 9.4.1. Wprowadzenie 491 9.1. Terapeutyczna funkcja diagnozy SI 494 9.2. Terapia SI jako odpowiedź na niezaspokojone potrzeby 498 9.3. Fizyczne i emocjonalne osamotnienie matek 502 9.4. Terapia SI jako jedno z wielu oddziaływań diagnostycznych i terapeutycznych 506 9.5. Określony podział ról z rodzinach korzystających z terapii SI 509 9.6. Diagnoza i terapia SI źródłem różnorodnych uczuć 515 9.7. Terapeuta to człowiek o wielu kompetencjach 519 9.8. Profil dziecka – adresata terapii SI 526 9.9. Zmiany w rodzinie w wyniku terapii SI 533 9.10. Podsumowanie 537 Ograniczenia badania 557 Konkluzje 564 Bibliografia 572 Summary 614 Indeks osobowy 616