Co sprawia, że jesteśmy szczęśliwi?

Udane życie z perspektywy psychologicznej

Psychologia

Dlaczego niektórym ludziom niewiele potrzeba, by czuli się dobrze, a inni – mimo znaczących osiągnięć – nigdy nie wydają się zadowoleni? Czy dążenie do częstego przeżywania radości w życiu jest skuteczną strategią budowania poczucia szczęścia? Ile jest prawdy w popularnym stwierdzeniu, że pieniądze szczęścia nie dają? Czy poczucie szczęścia może zależeć od wartości, które są dla nas ważne? Odpowiedzi na te oraz wiele innych pytań dotyczących uwarunkowań poczucia szczęścia znajdzie Czytelnik w tej publikacji. Książka składa się z 3 zasadniczych części: - przeglądu dotychczasowych badań i koncepcji dotyczących poczucia szczęścia oraz najważniejszych wniosków z nich płynących, - prezentacji własnej koncepcji źródeł szczęścia i opis badań własnych dotyczących znaczenia emocji pozytywnych o różnych źródłach w kształtowaniu poczucia szczęścia, - podsumowania oraz najważniejszych implikacji przytoczonych tez dla rozwoju osobistego (wraz z przykładem ćwiczeń) oraz społecznego (w różnych obszarach życia). Książka została napisana z myślą o osobach zainteresowanych psychologicznymi uwarunkowaniami poczucia szczęścia. Zainteresuje adeptów nauk społecznych, a także praktyków - psychologów, nauczycieli, pedagogów i wszystkich, którzy w swojej pracy mogą mieć wpływ na kształtowanie się osobowościowych przesłanek poczucia szczęścia oraz obserwują, jak dobrostan psychiczny przekłada się na funkcjonowanie w życiu społecznym. ********* What makes us happy? A successful life from a psychological perspective The book contains an overview of the research and concepts concerning happiness, as well as the author's own conception of the sources of happiness. It presents original research on the meaning of positive emotions from various sources in shaping the sense of happiness, and also indicates the most important implications of the ideas for personal and social development.

Wprowadzenie 9 I. O SZCZĘŚCIU I O EMOCJACH 13 1. W poszukiwaniu recepty na szczęśliwe życie 14 1.1. Różne ujęcia dobrego życia 15 1.2. Dwie perspektywy myślenia o szczęściu 17 1.2.1. Hedonistyczne ujęcie szczęścia 19 1.2.2. Eudajmonistyczne ujęcie szczęścia 22 1.3. Psychologiczne koncepcje szczęścia 27 1.3.1. Koncepcje odwołujące się do genetycznego podłoża szczęścia 28 1.3.2. Cebulowa teoria szczęścia Janusza Czapińskiego 29 1.3.3. Kołowy model szczęścia Sonji Lyubomirsky i Kennona Sheldona 31 1.3.4. Model Dobrostanu Martina Seligmana 32 1.4. Którędy droga? Uwarunkowania poczucia szczęścia 33 1.4.1. Ekonomiczne wyznaczniki szczęścia 33 1.4.2. Kultura 39 1.4.3. Miłość i więzi międzyludzkie 42 1.4.4. Zdrowie 46 1.4.5. Religijność 48 1.4.6. Praca 50 1.4.7. Inne korelaty szczęścia 53 1.5. Poczucie szczęścia a myślenie o przyszłości 55 1.5.1. Nadzieja i jej znaczenie dla poczucia szczęścia 56 1.5.2. Liczba celów życiowych jako przejaw nadziei 60 1.6. Podsumowanie 63 2. Emocje i ich znaczenie w funkcjonowaniu psychicznym 66 2.1. Co to są emocje? 67 2.2. Wybrane koncepcje emocji 69 2.2.1. Emocje pierwotne i wtórne 69 2.2.2. Psychologiczne modele wartościowania 73 2.2.3. Neurobiologiczne koncepcje emocji 76 2.3. Kategorie ludzkich emocji i ich charakterystyka 79 2.3.1. Emocje wzbudzane w systemie automatycznym 81 2.3.2. Emocje powstające w systemie refleksyjnym 85 2.3.3. Badania nad konsekwencjami regulacyjnymi emocji o różnej genezie 89 3. Radość radości nierówna? Emocje pozytywne o różnych źródłach a poczucie szczęścia 93 3.1. Koncentracja na znaczeniu roli emocji pozytywnych 94 3.2. Szczęście a doświadczanie emocji pozytywnych 95 3.3. Waga różnych emocji pozytywnych a poczucie szczęścia – podstawowe założenia 99 3.4. Znaczenie emocji pozytywnych o genezie automatycznej i refleksyjnej w wyznaczaniu poziomu poczucia szczęścia 101 3.5. Główne problemy podjęte w badaniach własnych 103 II. WYZNACZNIKI SZCZĘŚCIA – BADANIA WŁASNE 107 4. Cele badań i pytania 108 5. Techniki pomiaru poczucia szczęścia i jego wyznaczników 113 5.1. Jak mierzyć szczęście? 113 5.2. Wzbudzanie emocji i pomiar ich znaczenia 118 5.2.1. Założenia metodologiczne dotyczące pomiaru emocji 119 5.2.2. Wzbudzanie emocji 122 5.2.3. Pomiar wag nadawanych emocjom automatycznym i refleksyjnym 124 5.3. Cele życiowe 125 5.4. Przejawy ukształtowania standardów aksjologicznych 126 5.4.1. Opis techniki „Wstrząsające wydarzenie” 126 5.5. Hipotezy badawcze 128 5.6. Scenariusze badań 129 6. Wyniki 135 6.1. Rezultaty związane z danymi korelacyjnymi 136 6.1.1. Wagi nadane emocjom o genezie automatycznej i refleksyjnej a deklarowane poczucie szczęścia 137 6.1.2. Związek pomiędzy poczuciem szczęścia a liczebnością celów życiowych 140 6.1.3. Podsumowanie analiz wyników badań korelacyjnych 143 6.2. Rezultaty dotyczące następstw eksperymentalnego wzbudzania emocji 143 6.2.1. Związek pomiędzy wzbudzaniem emocji różnych kategorii a poczuciem szczęścia 144 6.2.2. Związek pomiędzy wzbudzaniem emocji różnych kategorii a ocenami ich odczuwanej intensywności i pozytywności 145 6.2.3. Podsumowanie danych dotyczących hipotez 4–6 148 6.3. Rezultaty dotyczące reakcji na bestialstwo u osób o różnych wskaźnikach poziomu poczucia szczęścia 150 III. IMPLIKACJE TEORETYCZNE I PRAKTYCZNE 153 7. Weryfikowane hipotezy w świetle uzyskanych danych 156 7.1. Znaczenie emocji o genezie automatycznej i refleksyjnej oraz ich związek z deklarowanym poczuciem szczęścia 157 7.2. Związek deklarowanego poczucia szczęścia z liczbą celów życiowych jako atrybutem nadziei 158 7.3. Związek deklarowanego poczucia szczęścia z reakcjami na bestialstwo jako przejawami ukształtowania standardów aksjologicznych 159 7.4. Inne rezultaty 161 7.4.1. Wzbudzanie emocji różnych kategorii a ich odczuwana intensywność i pozytywność 161 8. Podsumowanie 164 8.1. Dalsze wyzwania w poszukiwaniu źródeł szczęścia 164 8.2. Budowanie szczęścia w praktyce 170 8.2.1. Trening wartościowania refleksyjnego 170 8.2.2. Stawianie sobie i realizowanie celów 172 8.2.3. Miesięczny program budowania szczęścia 173 8.2.4. Praca i życie zawodowe 177 8.2.5. Wspieranie rozwoju postaw obywatelskich 180 8.2.6. Radzenie sobie z negatywnymi emocjami 182 8.2.7. Edukacja szkolna i wspieranie rozwoju dzieci 184 Bibliografia 187 Spis tabel 202 Spis rysunków 203 Indeks osób 204 Indeks rzeczowy 210