Terapia uzależnień

Kompendium nowoczesnych metod terapii uzależnień, których skuteczność potwierdzono w rygorystycznych badaniach naukowych. Publikacja adresowana do osób prowadzących leczenie osób uzależnionych oraz przygotowujących się do zdobycia odpowiednich certyfikatów (specjalistów psychoterapii uzależnień i instruktorów terapii uzależnień, psychologów klinicznych, psychiatrów, lekarzy rodzinnych i klinicystów, których pacjentami mogą być osoby z uzależnieniami), naukowców badających mechanizmy i efektywność terapii uzależnień, a także samych chorych i ich bliskich. Ważną grupą odbiorców tej książki są również twórcy polityki zdrowotnej i pracownicy instytucji finansujących leczenie osób uzależnionych. Zawarte w niej informacje ułatwiają bowiem podejmowanie decyzji w tej dziedzinie na podstawie wiedzy empirycznej. Doskonale skonstruowana, zawierająca obszerny spis literatury, jest dziełem zespołu wybitnych naukowców i klinicystów. Istotnym jej uzupełnieniem są dodatki dotyczące terapii uzależnień od alkoholu i narkotyków w Polsce. Lecznictwo uzależnień weszło w okres wnikliwej kontroli i dynamicznych zmian. W szybkim tempie maleje akceptacja dla niesprawdzonych praktyk, odwołujących się do osobistego doświadczenia i intuicji terapeuty zamiast do danych naukowych potwierdzających skuteczność określonej terapii. Książka ta powstała, aby dostarczyć zarówno studentom, jak i praktykującym terapeutom podstawowej wiedzy na temat współczesnych, najlepiej naukowo udokumentowanych metod diagnozy i terapii uzależnień. Celem bezpośrednim jest edukacja studentów i terapeutów, natomiast celem ostatecznym jest podniesienie jakości opieki świadczonej osobom uzależnionym i poprawa jakości ich życia. Peter M. Miller NAGRODA DLA TŁUMACZA Za przetłumaczenie książki Terapia uzależnień Elżbieta Józefowicz otrzymała wyróżnienie w konkursie im. Jerzego i Hanny Kuryłowiczów na najlepsze tłumaczenie książki matematyczno-przyrodniczo-technicznej. A review of modern methods of treating addictions, the effectiveness of which had been confirmed in rigorous scientific studies. The publication is aimed at people providing treatment for addicted individuals and also for those preparing to obtain appropriate certifications (specialists in addiction psychotherapy and addiction therapy instructors, clinical psychologists, psychiatrists, family doctors and clinicians whose patients can be people with addictions), scientists studying the mechanisms and efficiency of addiction therapy, as well as addicted individuals and their loved ones.

Przedmowa 13 Autorzy 17 Część 1 Wprowadzenie do terapii uzależnień opartej na dowodach naukowych 21 Rozdział 1 Co to jest terapia oparta na dowodach naukowych? 23 James L. Sorensen, Jennifer E. Hettema i Sandra Larios Streszczenie 23 Co to znaczy „oparty na dowodach naukowych”? 25 Ocena dostępnych wyników badań 26 Przykłady najważniejszych badań i ich ustalenia 31 Przykłady terapii opartych na dowodach naukowych 34 Wnioski i dalsze wskazówki 38 Bibliografia 38 Rozdział 2 Badanie procesu terapii uzależnień: rola niespecyficznych czynników terapii 41 T. Cameron Wild i Jody Wolfe Streszczenie 41 Wprowadzenie 41 Poziom zgłaszalności 44 Zaangażowanie w proces terapii a jej rezultaty 49 Podsumowanie 55 Bibliografia 56 Część 2 Diagnoza i monitorowanie leczenia 63 Rozdział 3 Historia używania i aktualne używanie substancji psychoaktywnych 65 Stephen A. Maisto i Marketa Krenek Streszczenie 65 Metody kwestionariuszowe/wywiady do diagnozy używania alkoholu i narkotyków 68 Biomarkery używania alkoholu i narkotyków 83 6 Terapia uzależnień – metody oparte na dowodach naukowych Podsumowanie i wnioski 89 Bibliografia 89 Rozdział 4 Uzależnienie i diagnoza 92 Scott H. Stewart Streszczenie 92 Wprowadzenie 92 Definicje zaburzeń związanych z nadużywaniem substancji psychoaktywnych 93 Metody badań przesiewowych 97 Postępowanie diagnostyczne 99 Podsumowanie 101 Bibliografia 101 Rozdział 5 Diagnozowanie innych zaburzeń psychicznych współwystępujących z uzależnieniami 103 David J. Kavanagh i Jennifer M. Connolly Streszczenie 103 Definicje 104 Cechy współwystępujących zaburzeń istotne diagnostycznie 104 Badania przesiewowe pod kątem współchorobowości 114 Bibliografia 125 Rozdział 6 Zindywidualizowana ocena problemu I. Ocena czynników poznawczych i behawioralnych 131 Laura J. Holt, Linda S. Kranitz i Ned L. Cooney Streszczenie 131 Bodźce poprzedzające pragnienie użycia substancji psychoaktywnych i/lub nawrót 133 Poczucie własnej skuteczności 135 Oczekiwania 138 Motywacja 140 Diagnoza odczuwania głodu 142 Podsumowanie 144 Bibliografia 145 Rozdział 7 Zindywidualizowana ocena problemu II. Ocena klienta w szerszej perspektywie 149 Linda S. Kranitz, Laura J. Holt i Ned L. Cooney Streszczenie 149 Umiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach 150 Konsekwencje 152 Wsparcie społeczne 155 Potrzeby i preferencje związane z terapią 156 Zaangażowanie w program Anonimowych Alkoholików 157 Duchowość i religijność 158 Narzędzia wielowymiarowe 160 Podsumowanie 161 Bibliografia 161 Część 3 Metody terapeutyczne 165 Rozdział 8 Poznawczo-behawioralne terapie uzależnień 167 Danielle Barry i Nancy M. Petry Streszczenie 167 Wprowadzenie 168 Podstawy terapii behawioralnej i poznawczej 168 Poznawczo-behawioralna terapia uzależnień 170 Ogólna formuła CBT dla uzależnień 171 Badania dotyczące skuteczności CBT uzależnień 178 Podsumowanie 179 Bibliografia 179 Rozdział 9 Dialog motywujący jako terapia uzależnień 181 Lisa H. Glynn i Theresa B. Moyers Streszczenie 181 Wprowadzenie: dylemat terapeuty 181 Co to jest dialog motywujący? 182 Cztery zasady dialogu motywującego: „elementy wspólne” 182 Język klienta: szczególny składnik DM 183 Duch dialogu motywującego 184 Powrót do konsultacji z początku rozdziału 184 Transteoretyczny model zmiany 185 Powszechne błędne przekonania dotyczące DM 186 Czy dialog motywujący jest skuteczny? 187 Szkolenia w zakresie prowadzenia dialogu motywującego i ich ocena 187 Wnioski 188 Internetowe źródła informacji na temat dialogu motywującego 192 Lektury uzupełniające 193 Bibliografia 193 Rozdział 10 Krótka interwencja 195 Eileen Kaner, Dorothy Newbury-Birch i Nick Heather Streszczenie 195 Wprowadzenie 196 Tło 196 Początki i podstawy teoretyczne 197 Dane eksperymentalne 199 Badania przesiewowe i krótkie interwencje w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej 203 Zagadnienia związane z implementacją 210 Wnioski 214 Bibliografia 215 Rozdział 11 Zapobieganie nawrotom picia: dane empiryczne i kierunki rozwoju 219 G. Alan Marlatt, Sarah W. Bowen i Katie Witkiewitz Streszczenie 219 Historia zapobiegania nawrotom 219 Teoretyczne podstawy zapobiegania nawrotom 222 Badania potwierdzające skuteczność zapobiegania nawrotom 224 Terapeutyczne komponenty interwencji zorientowanych na zapobieganie nawrotom 225 8 Terapia uzależnień – metody oparte na dowodach naukowych Specyficzne strategie interwencyjne 226 Ogólnorozwojowe strategie interwencyjne 229 Podsumowanie i wnioski 233 Bibliografia 234 Rozdział 12 Zastosowanie behawioralnej terapii par w lecznictwie odwykowym 236 Adrian B. Kelly Streszczenie 236 Wprowadzenie do behawioralnej terapii par z problemem alkoholowym 237 Jak skuteczna jest behawioralna terapia par w leczeniu uzależnień? 243 Uwagi krytyczne wobec behawioralnej terapii par z problemem alkoholowym 244 Rozszerzenie behawioralnej terapii par o rozwiązania pochodzące z terapii skoncentrowanej na emocjach 247 Wnioski 248 Podziękowanie 249 Bibliografia 249 Rozdział 13 Systemy zachęt i wsparcie społeczne 251 Stephen T. Higgins i Randall E. Rogers Streszczenie 251 Wprowadzenie 252 Tworzenie modelu terapii 252 Wsparcie społeczne 253 Systemy zachęt 255 Dane empiryczne 255 Pierwsze badanie 256 Rozszerzenie stosowania metody wsparcia społecznego o leczenie pacjentów uzależnionych od kokainy i opiatów 257 Dalsze poszerzanie obszarów stosowania metody wsparcia społecznego 258 Wnioski 263 Podziękowanie 265 Bibliografia 265 Rozdział 14 Czy terapia jest koniecznością? Samowyleczenia a system lecznictwa 268 Harald Klingemann i Justyna Klingemann Streszczenie 268 Profesjonalne i laickie systemy wsparcia, czyli o kryzysie lecznictwa uzależnień 269 Remisja samoistna, samowyleczenie zachowań nałogowych 271 Stworzenie klimatu społecznego sprzyjającego samowyleczeniom: sugestie dla osób zaangażowanych w tworzenie polityki społecznej w dziedzinie uzależnień 281 Bibliografia 283 Rozdział 15 Farmakoterapia wspomagająca w leczeniu uzależnienia od alkoholu i narkotyków 287 Robert Swift i Lorenzo Leggio Wprowadzenie 287 Neurobiologia uzależnień 289 Farmakoterapia uzależnień 291 Farmakoterapia jako terapia wspomagająca 302 Wnioski 304 Bibliografia 304 Część 4 Specyficzne populacje 311 Rozdział 16 Nierówności w dostępie do lecznictwa uzależnień. Mniejszości etniczne i seksualne 313 Arthur W. Blume, Michelle R. Resor i Anthony V. Kantin Streszczenie 313 Nierówności w korzystaniu z lecznictwa uzależnień 315 Przyczyny nierówności 316 Kwestie związane z diagnozą 316 Kwestie związane z leczeniem 317 Zróżnicowanie wartości kulturowych może wpływać na wyniki terapii 318 Uprzedzenia, rasizm i homofobia 318 Terapie oparte na dowodach naukowych a klienci z grup mniejszościowych 319 Podsumowanie 320 Bibliografia 321 Rozdział 17 Leczenie pacjentów z współwystępującymi zaburzeniami psychicznymi 325 Morten Hesse i Mats Fridell Streszczenie 325 Potwierdzone empirycznie metody terapii i współchorobowość 325 Czy współwystępowanie zaburzeń psychicznych jest wskaźnikiem niepomyślnej prognozy? 326 Jak zmieniają się w czasie objawy współwystępujących zaburzeń 327 Leczenie współwystępujących zaburzeń 328 Bibliografia 337 Rozdział 18 Naukowo udokumentowane interwencje kierowane do młodzieży nadużywającej substancji psychoaktywnych 341 Josephine M. Hawke i Yifrah Kaminer Streszczenie 341 Wprowadzenie 342 Systematyczne przeglądy publikacji i metaanalizy 342 Interwencje 344 Kierunki rozwoju 351 Bibliografia 353 Rozdział 19 Działania profilaktyczne kierowane do studentów 357 Clayton Neighbors, Eric R. Pedersen i Mary E. Larimer Streszczenie 357 Profilaktyka/krótka interwencja a terapia 359 Metody przekazywania interwencji 360 Wnioski 370 Bibliografia 370 Rozdział 20 Terapie internetowe oparte na dowodach naukowych 375 John A. Cunningham Streszczenie 375 10 Terapia uzależnień – metody oparte na dowodach naukowych Jak wyglądają interwencje internetowe? 377 Czynniki do uwzględniania w badaniach na temat skuteczności interwencji internetowych 385 Perspektywy rozwoju 389 Bibliografia 389 Część 5 Terapia oparta na dowodach naukowych w praktyce 393 Rozdział 21 Planowanie terapii uzależnień opartej na dowodach naukowych 395 Nora E. Noel Streszczenie 395 Podstawowe zasady formułowania planu terapii 399 Etapy tworzenia indywidualnego planu terapii 401 Postępy w kierunku planowania terapii opartej na dowodach naukowych 408 Bibliografia 410 Rozdział 22 Adaptacja i wdrażanie terapii opartej na dowodach naukowych 412 Patrick M. Flynn i D. Dwayne Simpson Streszczenie 412 Tło i wprowadzenie 413 Adaptacja i implementacja 414 Metody zarządzania 415 Implementacja wyników badań: model zmiany programu 416 Praktyczne zastosowania: ocena funkcjonowania organizacji 421 Instrukcja przeprowadzenia sondażu 423 Interpretacja 423 Strategie wprowadzania reform 424 Wnioski i implikacje 425 Kierunki rozwoju 426 Podziękowanie 428 Bibliografia 428 Część 6 Rzut oka w przyszłość 431 Rozdział 23 Wyzwania stojące przed terapiami opartymi na dowodach naukowych 433 Peter M. Miller Streszczenie 433 Sprawy bieżące i wyzwania 435 Wnioski 439 Bibliografia 440 DODATEK 1 Leczenie osób uzależnionych od alkoholu w Polsce 441 Jadwiga Fudała Streszczenie 441 Wzory picia alkoholu i skala zaburzeń wynikających ze spożywania alkoholu 442 Historia leczenia uzależnienia od alkoholu w Polsce 443 Podstawy prawne systemu leczenia osób uzależnionych 445 Organizacja i dostępność leczenia uzależnienia od alkoholu 447 Finansowanie leczenia zaburzeń wynikających z używania alkoholu 448 Pacjenci placówek leczenia uzależnienia od alkoholu 450 Kadra placówek leczenia uzależnienia od alkoholu 450 Sądowe zobowiązanie do podjęcia leczenia odwykowego 451 Metody leczenia uzależnienia 452 Inne obszary lecznictwa 456 Podsumowanie 459 Bibliografia 460 DODATEK 2 Leczenie osób uzależnionych od narkotyków w Polsce 462 Bogusława Bukowska Streszczenie 462 Epidemiologia 463 Zgłaszalność do leczenia z powodu problemu narkotykowego 463 Struktura systemu leczenia i terapii 465 Leczenie stacjonarne w ośrodkach rehabilitacji 467 Społeczność terapeutyczna a badania nad skutecznością leczenia 472 Od modelu abstynencyjnego do modelu ograniczania szkód zdrowotnych: leczenie substytucyjne 473 Oferta w placówkach leczenia ambulatoryjnego 475 Ewolucja postaw terapeutów 477 Refleksje na temat systemu opieki i leczenia osób uzależnionych od narkotyków w Polsce 478 Warunki skutecznego wdrażania wyników badań naukowych do codziennej praktyki klinicznej 479 Podsumowanie 481 Bibliografia 482 Indeks rzeczowy 485 Indeks osób 496