William Stern w perspektywie nowej historii psychologii

Celem tej książki jest prezentacja i analiza twórczości Williama Sterna w kontekście programu badawczego nazywanego nową historią psychologii. Według ogólnej zasady tego programu badacz powinien poznać oryginalne źródła, a nie tylko interpretacje samych psychologów, którzy od dawna są uwikłani w określoną tradycję i przesądy naukowe. Stern znany był dotychczas wyłącznie jako twórca pojęcia ilorazu inteligencji. Jego prace i poglądy na temat wielu zagadnień ogólnych i szczegółowych pozostawały w zapomnieniu. Nowe podejście do historii psychologii pozwala na zasadniczą zmianę zarówno w opisie, jak i w ocenie naukowych dokonań Sterna. Podjęta w książce próba nowego spojrzenia na problemy historii psychologii jest ważna dla samowiedzy metodologicznej i teoretycznej dzisiejszej psychologii. Z uwagi na jej przedmiotowe zróżnicowanie, wąską specjalizację i często mało komunikatywny język, zatrzymanie się choć na chwilę nad historią może pomóc psychologom w refleksji nad własną praktyką badawczą.

Spis treści Wstęp 7 1. Historia historii psychologii 13 1.1. Pierwsze spory i dyskusje 13 1.2. Konteksty amerykańskie 18 1.3. Lata sześćdziesiąte XX w. 25 1.4. W stronę nowej historii psychologii 31 1.5. Historia psychologii w kontekście społecznym 42 1.6. Koncepcja Kurta Danzigera 54 1.7. Program socjologii wiedzy filozoficznej 69 1.8. Zamiast podsumowania 75 2. Psychologia w czasach Williama Sterna 90 2.1. Dlaczego Niemcy? 90 2.2. Psychologia na Uniwersytecie Wrocławskim 99 2.3. Wundtowski model psychologii 102 2.4. Hermann Ebbinghaus jako nauczyciel Sterna 111 3. Biografia intelektualna Williama Sterna 115 3.1. Okres berliński 115 3.2. Czasy wrocławskie i powstanie programu psychologii personalistycznej 120 3.3. Pobyt w Hamburgu 126 3.4. Lata emigracji w Stanach Zjednoczonych 131 4. Teoretyczna i empiryczna geneza psychologii personalistycznej 137 4.1. Psychologia różnicowa 137 4.2. Badania nad inteligencją 143 4.2.1. Definicja terminu inteligencja 143 4.2.2. Środowisko zewnętrzne, płeć i wiek a inteligencja 146 4.2.3. Rodzaje i typy inteligencji 149 4.3. Miara inteligencji, czyli jak powstał iloraz inteligencji 152 4.4. Poglądy filozoficzne – teoria personalizmu krytycznego 160 4.5. Psychologia personalistyczna 165 4.6. Personalizm krytyczny a psychologia rozwojowa 171 4.7. Podsumowanie okresu wrocławskiego 177 4.8. Program psychologii ogólnej a personalizm 180 Zakończenie. Lekcja Sterna 183 Bibliografia 193 Aneks. Bibliografia Williama Sterna 211 Indeks nazwisk 233