Pamięć sentymentalna stanowi nową propozycję sposobu pisania o historii kultury polskiej, z wykorzystaniem nowoczesnych koncepcji antropologicznych: praktyk kulturowych oraz medialności pamięci. Dziewiętnastowieczne praktyki pamięci, zapośredniczone w sztuce słowa, piśmie, druku, obrazie, ciele i rytuale, wpisane w krajobrazy oraz w przestrzenie budowli, autorka śledzi na przykładzie działalności uczonych z Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk oraz pierwszego muzeum na ziemiach polskich, założonego w Puławach przez Izabelę Czartoryską. Praca Hanny Jurkowskiej [...] jest pracą wybitną. Jej przedmiotem są praktyki pamięci kulturowej na przełomie osiemnastego i dziewiętnastego wieku w działalności Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk i puławskiego muzeum Izabeli Czartoryskiej. Ale znaczenie tej pracy jest nieporównanie większe – pokazuje ona, czym mogłaby być nowoczesna historia kultury polskiej uprawiana jako historia kulturowa Polski. [...] jest to praca erudycyjnie bogata, gęsto nasycona materią faktyczną [...]. Mamy tu małą historię powstawania towarzystw naukowych, małą historię kulturową gór i podróży, małą historię monet, pisma, pomników, kolekcji i muzeów. Za każdym razem napisaną z autentycznym znawstwem i zawsze też funkcjonalną. Z recenzji Andrzeja Mencwela The author analyzes the nineteenth-century practices of memory mediated by the art of words, by writing, print, image, body and ritual, inscribed in landscapes and building spaces, on the examples of the activity of scientists from the Warsaw Society of Friends of Science and the first museum in Poland, founded in Puławy by Izabela Czartoryska.

Wstęp 9 TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ NAUK Teatr pamięci: Przyjaciele Nauk i ich publiczność 19 Uczeni w przestrzeni miasta 33 Drukowany pomnik: „Roczniki” Przyjaciół Nauk 42 Towarzystwo w sieci powiązań: listy, dary i kontakty 45 O prehistorii towarzystw uczonych 53 Od obiadów czwartkowych do zebrań naukowych 58 O zachowaniu w Towarzystwie: rytuały wzajemności Przyjaciół Nauk 67 „Rodactwa i przyjaźni związani łańcuchem”. Sympatie, antypatie i krytyka w gronie uczonych 75 „Dla zachęcenia żyjących – pamięć zmarłych członków potomności podawać” 80 Pamięć kulturowa Przyjaciół Nauk 87 Mnemotoposy: Karpaty i dawna Sarmacja Stanisława Staszica 108 Groźne karpackie El Dorado 111 Mapa wyobraźni: Karpaty jako obszar pogranicza 122 Sarmackie Pompeje, sarmackie Herkulanum 127 Prehistoryczna nekropolia. Mamut a sprawa polska 130 O wzniosłości gór okiem badacza-pielgrzyma 135 Plemiennik sławnego narodu: Słowianie w górach i dolinach 141 Pamięć historii: królewskie miasta gór i wyżyn karpackich 144 Górale, potomkowie Słowian. Stanisław Staszic jako etnograf 147 Ku pamięci. Staszicowska oda do młodości 151 Słowo i obraz: medale 158 Najtrwalsze pomniki historii: monety i medale 159 Pieniądze niechciane. Główki świętego Jana i skórzane monety 165 Denary Piastów: od barbarzyństwa ku cywilizacji 176 Rozbicie dzielnicowe i unia polsko-litewska. Wspólna historia monetarna czy separacja pamięci? 189 Pismo: dumni spadkobiercy przeszłości barbarzyńskiej 199 „Pismo głosowe od niepamiętnych czasów rozeszło się między ludy barbarzyńskie” 205 Słowiańskie runy 213 „Historia nie jest Alkoranem”. Pozatekstowe źródła do badań historycznych 219 Po co barbarzyńcom alfabet? O wspaniałej cywilizacji Słowian 223 „Zasługi ojców spadają na synów”. Mit słowiański 234 PUŁAWY IZABELI CZARTORYSKIEJ W „Atenach nad brzegiem Wisły”, czyli podróż do Puław 239 „Socjeta jest hybrydą niejednorodną”. Społeczność dworska 245 Rodzina sentymentalna w przestrzeni prywatnej i publicznej 254 Intensyfi kacja życia towarzyskiego w Puławach 271 „Typ puławski, zwłaszcza u kobiet, doskonale od innych można było rozróżnić...” 277 Patriotyczni i sentymentalni: etos puławski 282 O pamięci sentymentalnej 288 „Cóż bardziej ożywia wspomnienia jak pamiątki?” 300 Kultura ciekawości w Europie: epizod gabinetowy 315 Długie narodziny europejskich muzeów 320 Kultura ciekawości na peryferiach: gabinety osobliwości w Rzeczypospolitej Szlacheckiej 334 Oświecone muzeum na ziemiach polskich 342 „Aby przeszłość przyszłości odnowić pamięcią”: Świątynia Sybilli i Dom Gotycki w Puławach 351 Puławskie muzea Izabeli Czartoryskiej w działaniu: komunikacja i mnemonika 366 Przebieg zwiedzania: sztuka słowa i muzealne widowisko 367 Głosy w muzeum. Słowo, dialog, polifonia 372 Słowo tradycji: słowa święte. Język religijny i rytuał w Świątyni Sybilli 385 Sentymentalna kolekcja relikwii bohaterów 401 O zdarzeniach graficznych: napisy w przestrzeni puławskich muzeów 418 Pismo, tekst, muzeum 426 Muzeum wyobrażone. Problem reprezentacji Wirtualna kolekcja pamiątek. Inwentarze i katalogi muzealne 435 Muzealne księgi gości Świątyni Sybilli 444 Materialność tomów 446 Księgi zwiedzających: komunikacja wewnątrztekstowa i zewnątrztekstowa 449 Rekontekstualizacja wpisu 454 Pamięć komunikacyjna. Okolicznościowe pochwały, rodzinne więzy 457 „W pogoni za ojców cieniem”. Ku pamięci kulturowej 465 Zakończenie 471 Bibliografia 482 Źródła rękopiśmienne 482 Źródła drukowane 482 Opracowania 489 Indeks 500