Normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw

Państwa członkowskie, w tym Polska, od 16 listopada 2015 r. są zobowiązane do stosowania przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw. Mimo to polskie regulacje prawne nie spełniają jej wszystkich wymogów. Komentarz do przepisów tego aktu jest wska­zówką, jak je zmienić, aby tę zgodność osiągnąć. Unormowanie uprawnień i umożliwienie ofiarom przestępstw korzystania z nich w praktyce – co wielokrotnie podkreślano w dyrektywie – służy łagodzeniu bezpośrednich skutków prze­stępstwa, a przede wszystkim przeciwdziałaniu dalszym, pośrednim jego następstwom, które są efektem niewłaściwego traktowania ofiar i lekceważenia ich potrzeb (wiktymizacja wtórna), oraz zapobieganiu aktom zastraszania i zemsty ze strony sprawców i ich otoczenia społecz­nego, mających często postać zachowań przestępczych. Drugie wydanie publikacji uwzględnia zmiany wprowadzone m.in. ustawami: • z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw, która określa szczególne środki ochrony przeciwdziałające zagrożeniom przestęp­czością na tle seksualnym i szczególne środki ochrony małoletnich; • z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw wprowadzającą zapisy mające chronić przed wtórną wiktymizacją pokrzyw­dzonych i zapobiegać jej. Publikacja będzie przydatna dla prawników praktyków (adwokatów, sędziów, prokuratorów), funkcjonariuszy Policji, kuratorów, pracowników administracji samorządowej, organizacji pozarządowych oraz przedstawicieli nauki zajmujących się sprawami ofiar przestępstw.

Wykaz skrótów    Zagadnienia wstępne   Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE z 25.10.2012 r. ustanawiająca normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw oraz zastępująca decyzję ramową Rady 2001/220/WSiSW (Dz.Urz. UE L 315 z 14.11.2012, s. 57)  Preambuła    . Rozdział 1. Przepisy ogólne Uwagi wstępne Artykuł 1. Cele   Artykuł 2. Definicje   Rozdział 2. Udzielanie informacji i wsparcia Uwagi wstępne Artykuł 3. Prawo do rozumienia i bycia rozumianym Artykuł 4. Prawo do otrzymywania informacji od momentu pierwszego kontaktu z właściwym organem Artykuł 5. Prawa ofiar w chwili składania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa    Artykuł 6. Prawo do otrzymania informacji o sprawie    Artykuł 7. Prawo do tłumaczenia ustnego i pisemnego   Artykuł 8. Prawo do korzystania z usług służb udzielających wsparcia ofiarom   Artykuł 9. Wsparcie ze strony służb udzielających wsparcia ofiarom    Rozdział 3. Udział w postępowaniu karnym Uwagi wstępne Artykuł 10. Prawo do bycia wysłuchanym  Artykuł 11. Prawa w przypadku decyzji o odmowie ścigania  Artykuł 12. Prawo do gwarancji w ramach usług w zakresie sprawiedliwości naprawczej  Artykuł 13. Prawo do pomocy prawnej    Artykuł 14. Prawo do zwrotu kosztów   Artykuł 15. Prawo do zwrotu mienia  Artykuł 16. Prawo do decyzji w sprawie odszkodowania od sprawcy w toku postępowania karnego  Artykuł 17. Prawa ofiar mających miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim   Rozdział 4. Ochrona ofiar oraz uznanie ofiar o szczególnych potrzebach w zakresie ochrony    Uwagi wstępne Artykuł 18. Prawo do ochrony   Artykuł 19. Prawo ofiary do unikania kontaktu ze sprawcą   Artykuł 20. Prawo do ochrony ofiar w trakcie postępowania przygotowawczego   Artykuł 21. Prawo do ochrony prywatności   Artykuł 22. Indywidualna ocena służąca ustaleniu szczególnych potrzeb ofiar w zakresie ochrony    Artykuł 23. Prawo do ochrony ofiar o szczególnych potrzebach w zakresie ochrony podczas postępowania karnego   Artykuł 24. Prawo do ochrony dzieci będących ofiarami podczas postępowania karnego   Rozdział 5. Przepisy różne Uwagi wstępne Artykuł 25. Szkolenie specjalistów  Artykuł 26. Współpraca i koordynacja usług  Rozdział 6. Przepisy końcowe Uwagi wstępne Artykuł 27. Transpozycja  Artykuł 28. Dostarczanie danych i statystyk  Artykuł 29. Sprawozdanie  Artykuł 30. Zastąpienie decyzji ramowej 2001/220/WSiSW Artykuł 31. Wejście w życie   Artykuł 32. Adresaci  Literatura  O Autorach