Zagadnienie obiektywności prawa w perspektywie problemu kierowania się regułą

Monografia omawia jedno z centralnych zagadnień późnej filozofii Ludwiga Wittgensteina nazywane problemem kierowania się regułą lub też sceptycyzmem znaczeniowym. Stanowi ona jedną z nielicznych w literaturze przedmiotu prób połączenia rozważań tego problemu z kwestią obiektywności prawa, uzupełniając tym samym niezapełnioną przestrzeń intelektualną w myśli teoretycznoprawnej. Istotnym elementem publikacji jest zarysowanie tytułowego zagadnienia na tle historyczno-przyczynowej teorii odniesienia przedmiotowego określanej również mianem semantyki Kripkego – Putnama. W książce poddano analizie trzy kluczowe kwestie istotne dla zrozumienia fenomenu obiektywności prawa: • problem kierowania się regułą, • historyczno-przyczynową teorię odniesienia przedmiotowego, • doktrynę realizmu wewnętrznego. Publikacja zainteresuje teoretyków prawa oraz filozofów zajmujących się pograniczem prawa i filozofii. Będzie pomocna również przedstawicielom praktyki prawniczej chcącym bliżej poznać teorie znaczenia i oznaczania dające się zastosować podczas dokonywania wykładni prawa w profesjonalnej działalności przed sądami i organami administracji publicznej. Przeznaczona jest także dla studentów prawa i filozofii szczególnie zainteresowanych kwestiami języka prawnego i prawniczego oraz koncepcjami filozoficznymi Ludwiga Wittgensteina, Saula Kripkego oraz Hilarego Putnama. Język i tok wywodu autora, mimo swoistej hermetyczności tytułowej problematyki, są klarowne i przystępne dla każdego zainteresowanego czytelnika.

Wprowadzenie  | str.  11 Uwagi wstępne | str. 11 Fenomen prawa jako zjawiska perspektywicznego | str. 13 Istota zagadnienia kierowania się regułą | str. 17 Uzasadnienie podjęcia tematu | str. 20 Prawo w obliczu kryzysu obiektywności | str. 25 Przegląd koncepcji obiektywności | str. 29 Istota sporu o obiektywność prawa | str. 37 Metodologia pracy oraz zarys strategii argumentacyjnej | str. 46 Część I SCEPTYCYZM ZNACZENIOWY – PROBLEM KIEROWANIA SIĘ REGUŁĄ Uwagi wstępne | str. 55 Propozycje faktów znaczeniowych | str. 64 2.1. Pierwsza grupa kandydatur: przeszłe zachowania, instrukcje, zinternalizowane reguły lub prawa  | str.  64 2.2. Stany mentalne oraz unikalne qualia  | str.  68 2.3. Dyspozycje  | str.  75 2.4. Ucieleśnienie funkcji w maszynie  | str.  77 2.5. Prostota  | str.  79 2.6. Uchwycenie bytu abstrakcyjnego  | str.  82 Dylemat: czy wszystkie słowa są pozbawione znaczenia? | str. 84 Kripkeańskie rozwiązanie paradoksu: antyindywidualizm | str. 91 Podsumowanie rozwiązania sceptycznego | str. 105 Od warunków prawdziwości do warunków stwierdzalności | str. 108 Kripkeańska interpretacja argumentu z języka prywatnego | str. 120 Komunitariańskie konsekwencje sceptycznego rozwiązania | str. 126 Przedwczesne odrzucenie rozwiązania dyspozycjonalnego | str. 134 9.1. Uwagi wstępne  | str.  134 9.2. Natura dyspozycji  | str.  137 9.3. Zarzuty Kripkego względem teorii dyspozycjonalnej  | str.  139 9.4. Próba odpowiedzi na podważenie teorii dyspozycjonalnej – stanowisko Stevena Yalowitza uzupełnione uwagami innych autorów  | str.  149 9.4.1. Odpowiedź na zarzut z normatywności  | str.  149 9.4.2. Odpowiedź na zarzut z błędu  | str.  162 9.4.3. Odpowiedź na zarzut błędnego koła  | str.  171 9.4.4. Odpowiedź na zarzut ze skończoności  | str.  175 9.5. Wnioski z analizy podejścia dyspozycjonalnego  | str.  179 Część II HISTORYCZNO-PRZYCZYNOWA TEORIA ODNIESIENIA PRZEDMIOTOWEGO Uzasadnienie podjęcia zagadnienia | str. 195 Koncepcja nazw w ujęciu Johna Stuarta Milla | str. 196 Rozróżnienie sensu i oznaczania według Gottloba Fregego | str. 199 Logiczne nazwy własne i teoria deskrypcji w ujęciu Bertranda Russella | str. 205 Deskryptywizm założeniowy i wiązkowy Johna Searle’a i Petera Strawsona | str. 214 Saula Kripkego i Keitha Donnellana krytyka deskrypcyjnej teorii nazw własnych | str. 218 6.1. Argumenty epistemologiczne  | str.  219 6.1.1. Argument z niewiedzy  | str.  220 6.1.2. Argument z błędu  | str.  220 6.1.3. Argument z niechcianej wiedzy apriorycznej  | str.  221 6.2. Argument semantyczny  | str.  221 6.3. Argument modalny (z niechcianej konieczności)  | str.  222 6.4. „Lepszy obraz” Kripkego  | str.  222 6.5. Koncepcja Keitha Donnellana  | str.  223 7. Sztywne desygnowanie | str. 226 8. Garetha Evansa hybrydowa koncepcja funkcjonowania nazw własnych | str. 230 9. Argumenty przemawiające przeciwko zastosowaniu historyczno-przyczynowej semantyki nazw własnych na gruncie prawoznawstwa | str. 235 10. Podsumowanie | str. 245 11. Saula Kripkego i Hilarego Putnama krytyka deskrypcyjnej teorii znaczenia i oznaczania rodzajów naturalnych | str. 250 12. Krytyka zastosowania semantyki rodzajów naturalnych na gruncie prawoznawstwa | str. 261 13. Rozwiązanie problemu terminów naturalnorodzajowych | str. 272 Część III W STRONĘ OBIEKTYWIZMU WEWNĘTRZNEGO Uwagi wstępne | str. 299 Argumenty przeciwko realizmowi metafizycznemu | str. 305 2.1. Argument z „mózgów w naczyniu”  | str.  306 2.2. Argument teoriomodelowy  | str.  315 2.3. Argument z względności pojęciowej i pluralizmu pojęciowego  | str.  325 3. Przykłady względności pojęciowej i ich relacja do realizmu | str. 341 4. Względność pojęciowa jako niezgodność | str. 352 5. Kwestia istnienia | str. 354 6. Możliwe odpowiedzi realisty na względność pojęciową | str. 360 7. Epistemiczne warunki idealne czy dostatecznie dobre? | str. 366 8. Pojęciowy relatywizm i konwencje | str. 373 9. Trafność w obrębie układu pojęciowego | str. 376 10. Dylemat niezgodności a obrona zjawiska względności pojęciowej | str. 382 11. Próba pogodzenia realizmu z względnością pojęciową | str. 386 12. Kategoryzowanie świata a korespondencyjna teoria prawdy | str. 389 13. Obiektywizm wewnętrzny na gruncie prawoznawstwa | str. 393 Podsumowanie  | str.  397 Bibliografia  | str.  419