Wykładnia prawa podatkowego. Zagadnienia filozofii, teorii i praktyki

W książce autor podejmuje próbę harmonizacji ogólnej wiedzy o wykładni prawa z doświad­czeniami i dorobkiem orzecznictwa oraz nauki prawa podatkowego. Przedstawia znaczenie poszczególnych płaszczyzn wykładni prawa (językowej, systemowej oraz celowościowej) dla wykładni prawa podatkowego oraz ilustruje wywody przykładami z orzecznictwa sądów admi­nistracyjnych w sprawach podatkowych. Szczególną uwagę zwraca na zagadnienia kontrowersyjne lub budzące szersze zainteresowanie nauki i praktyki prawa podatkowego, takie jak: rola definicji w procesach interpretacji prawa podatkowego, zastosowanie analogii w prawie podatkowym, wykładnia gospodarcza prawa podatkowego, wykładnia przepisów dotyczących ulg i zwolnień podatkowych. W syntetyczny sposób zaprezentowane zostały także podstawowe kanony praktyki interpre­tacyjnej unijnego oraz międzynarodowego prawa podatkowego. Publikacja przeznaczona jest dla zarówno dla prawników praktyków – doradców podatkowych, radców prawnych i adwokatów, sędziów oraz pracowników organów podatkowych, jak i teo­retyków prawa podatkowego.

Spis treści „Wykładnia prawa podatkowego: Zagadnienia filozofii, teorii i praktyki” Zawartość Nr strony     Wykaz skrótów 11     Wstęp 13     Część I. Zagadnienia ogólne 23 Rozdział I. Uwagi wprowadzające 25 Rozdział II. Podstawowe założenia wykładni prawa 45 1. Interpretacja i wykładnia prawa 45 2. Zdolność egzegetyczna adresata norm prawnych 48 3. Rodzaje (metody) wykładni 50 4. Zasady, reguły oraz dyrektywy wykładni 54 5. Dyrektywy wykładni pierwszego i drugiego stopnia 56 6. Argument interpretacyjny, hipoteza interpretacyjna i decyzja interpretacyjna 56 7. Domniemania interpretacyjne 58 8. Dwie koncepcje wykładni – klaryfikacyjna i derywacyjna 59 9. Taktyka wykładni prawa 62 10. Znaczenie toposów prawniczych w wykładni prawa podatkowego 66 11. Prawna regulacja zasad wykładni 69 Rozdział III. Prawo podatkowe jako przedmiot wykładni 71 1. Charakterystyka prawa podatkowego 71 2. Orzecznictwo sądowe jako źródło wiedzy o wykładni prawa 77 3. Wykładnia prawa podatkowego jako przedmiot badań naukowych 79     Część II. Dyrektywy językowe wykładni 83 Rozdział IV. Wykładnia językowa w prawie podatkowym 83 1. Determinanty prymatu wykładni językowej 83 2. Językowe znaczenie przepisu jako granica wykładni prawa 86 3. Domniemania i zasady związane z językiem prawnym 90 4. Wykładnia ścisła, rozszerzająca i zwężająca 103 5. Uwarunkowania i ograniczenia wykładni językowej 107 6. Wykładnia językowa a pozajęzykowe metody wykładni prawa 109 7. Zagadnienie możliwości „przełamania” rezultatów wykładni językowej 114 8. Rodzaje błędów popełnianych przy stosowaniu wykładni językowej 117 9. Uwagi końcowe 120 Rozdział V. Definicje pojęć i terminów w prawie podatkowym 123 1. Uwagi ogólne 123 2. Definicje w prawie podatkowym 129 2.1. Definicje w aktach normatywnych z zakresu prawa podatkowego 129 2.2. Zasięg obowiązywania definicji 131 3. Definicje w aktach normatywnych z innych dziedzin prawa 132 4. Uwagi końcowe 139     Część III. Dyrektywy pozajęzykowe wykładni 143 Rozdział VI. Wykładnia systemowa 143 1. Uwagi ogólne 143 2. Reguły kolizyjne 145 3. Powszechne dyrektywy wykładni systemowej 147 4. Domniemanie racjonalności ustawodawcy 152 5. Dyrektywa uwzględniania struktury aktu normatywnego 155 6. Dyrektywa uwzględniania zasad konstrukcji podatku 155 7. Zagadnienie tzw. struktury głębokiej prawa podatkowego 158 7.1. Uwagi ogólne 158 7.2. Judykatura i doktryna polska 160 8. Dyrektywa rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść podatnika 162 9. Domniemanie normatywnego charakteru zmiany przepisu 167 10. Analogia legis i analogia iuris 168 11. Rozumowania quasi-logiczne w wykładni prawa podatkowego 168 11.1. Uwagi ogólne 168 11.2. Rozumowania a fortiori 169 11.3. Rozumowanie z przeciwieństwa (a contrario) 171 12. Inne zagadnienia 173 Rozdział VII. Wykładnia celowościowa w prawie podatkowym 175 1. Ogólne założenia wykładni celowościowej 175 2. Cele ustawodawcy 176 3. Cele ustawy 180 4. Dylematy wykładni celowościowej 181 5. Wykładnia językowa a wykładnia celowościowa 183 6. Uwagi końcowe 185 Rozdział VIII. Inne rodzaje wykładni 189 1. Wykładnia funkcjonalna 189 2. Wykładnia historyczna 191 3. Wykładnia gospodarcza prawa podatkowego 192 3.1. Uwagi ogólne 192 3.2. Założenia wykładni gospodarczej prawa podatkowego 194 3.3. Wykładnia gospodarcza jako dyrektywa wyboru 195 3.4. Wykładnia gospodarcza w orzecznictwie sądów administracyjnych 197 3.5. Uwagi końcowe 204     Część IV. Dyskusyjne zagadnienia wykładni prawa podatkowego 209 Rozdział IX. Analogia w prawie podatkowym 209 1. Uwagi ogólne 209 2. Problematyka luk w prawie 211 2.1. Pojęcie luki w prawie 211 2.2. Rodzaje luk w prawie 212 3. Rodzaje analogii 213 3.1. Analogia legis i analogia iuris 213 3.2. Analogia intra legem i analogia extra legem 214 4. Regulacje prawne dotyczące analogii 214 5. Algorytm postępowania przy stosowaniu analogii 215 6. Analogia w prawie podatkowym – poglądy doktryny 216 7. Analogia w prawie podatkowym – poglądy judykatury 218 8. Obszar stosowalności analogii w prawie podatkowym 223 9. Uwagi końcowe 228 Rozdział X. Wykładnia przepisów dotyczących ulg i zwolnień podatkowych 233     Część V. Wykładnia międzynarodowego i unijnego prawa podatkowego 243 Rozdział XI. Wykładnia międzynarodowego prawa podatkowego 243 1. Uwagi ogólne 243 2. Charakterystyka ogólna międzynarodowych umów podatkowych w sprawie unikania podwójnego opodatkowania 247 3. Założenia systemu dyrektyw interpretacyjnych międzynarodowego prawa podatkowego 249 4. Szczególne cechy międzynarodowego prawa podatkowego 251 5. Podstawowe i uzupełniające środki interpretacji umów międzynarodowych 254 5.1. Uwagi ogólne 254 5.2. Podstawowe dylematy wykładni aktów prawa międzynarodowego 256 6. Subiektywna i obiektywna interpretacja traktatów 258 7. Definicje prawne jako instrument interpretacji międzynarodowego prawa podatkowego 259 8. Analiza dogmatycznoprawna art. 31–33 Konwencji wiedeńskiej 260 8.1. Artykuł 31 Konwencji wiedeńskiej – założenia ideowe i kategorie pojęciowe 260 8.2. Uzupełniające środki interpretacji 265 9. Problem znaczenia Komentarza OECD do Modelu Konwencji 268 10. Problem znaczenia art. 3 ust. 2 Modelu Konwencji (i traktatów) 269 11. Problem interpretacji traktatów wielojęzycznych 271 12. Interpretacja statyczna czy dynamiczna? 275 13. Uwagi końcowe 276 Rozdział XII. Wykładnia prawa podatkowego Unii Europejskiej 279 1. Wprowadzenie 279 2. Determinanty wykładni unijnego prawa podatkowego 282 3. Metody wykładni unijnego prawa podatkowego 286 4. Uwagi końcowe 290 Zakończenie 295 Bibliografia 297