Wolność człowieka i jej granice

Trzytomowa monografia stanowi kompleksowe opracowanie kategorii wolności, jaką posługiwali się w doktrynach polityczno-prawnych przedstawiciele zachodniego kręgu cywilizacyjnego od czasów starożytnych aż do współczesności. Tom drugi zawiera analizy myśli epoki Oświecenia do końca XIX wieku. Przedstawiono w nim koncepcje Thomasa Gordona i Johna Trencharda (Cato’s Letters), Dawida Hume’a, Jana Jakuba Rousseau, Adama Smitha, interpretację różnorodnych aspektów wolności w założeniach „Ojców Konstytucji” USA oraz poglądy twórców konserwatyzmu – Edmunda Burke’a i Josepha de Maistre’a. Wnikliwej analizie poddano filozofię niemiecką Immanuela Kanta, Georga Wilhelma Hegla i najwybitniejszych przedstawicieli romantyzmu. Ponadto zamieszczono tu opracowania szeroko postrzeganej myśli: liberalizmu (Benjamin Constant, Alexis de Tocqueville, John Stuart Mill, Herbert Spencer, Lord Acton), socjalizmu (socjalizm utopijny, Karol Marks, Fryderyk Engels), konserwatyzmu (Juan Donoso Cortés) i anarchizmu (Lysander Spooner, Max Stirner, Piotr Kropotkin, Mlchaił Bakunin). W publikacji ukazano też ewolucję koncepcji wolności w polskiej myśli politycznej na przełomie XVIII I XIX wieku. Przegląd zaprezentowanych stanowisk pozwala dostrzec skalę rozbieżności w postrzeganiu pojęcia wolności nie tylko w różnych epokach, lecz także pomiędzy reprezentantami głównych doktryn politycznych. Bogactwo przywołanych koncepcji wskazuje jednoznacznie na interdyscyplinarną specyfikę badania kategorii wolności. Ukazanie spektrum ich różnorodności przez pryzmat analizy naukowej wydaje się więc niezbędnym fundamentem umożliwiającym kompleksowe i wielopoziomowe zrozumienie idei wolności.

Tobiasz Adam Bocheński – Cato’s Lett – wolny rząd a wolna jednostka. W poszukiwaniu republikańsko-liberalnego equilibrium 7 Tomasz Tulejski – Dialektyka władzy i wolności w filozofii politycznej Dawida Hume’a 31 Iwona Barwicka-Tylek, Dorota Pietrzyk-Reeves – Wolność w ujęciu Jana Jakuba Rousseau: pomiędzy Starożytnymi a Nowożytnymi 61 Janina Godłów-Legiędź – System naturalnej wolności Adama Smitha 89 Ryszard M. Małajny – Instytucjonalny fundament wolności obywateli w doktrynie „Ojców Konstytucji” USA 115 Ryszard M. Małajny – Wolność sumienia i wyznania w poglądach The Founding Fathers 139 Tomasz Tulejski – Mądrość i cnota. Wolność rzeczywista w filozofi politycznej Edmunda Burke’a 159 Adam Wielomski – Idea wolności u Josepha de Maistre’a 185 Jakub Szczepański – Koncepcja wolności w filozofii politycznej Immanuela Kanta 209 Piotr Szymaniec – „Bycie-u-siebie w tym, co inne”. Idea wolności w filozofii polityczno-prawnej Georga Wilhelma Friedricha Hegla 229 Anna Citkowska-Kimla – Oblicza wolności w okresie niemieckiego romantyzmu 261 Barbara Stoczewska – Idea wolności w doktrynie utopijnego socjalizmu 283 Sabina Kruszyńska – „L’amie de la liberté”: Benjamina Constanta rozważania o wolności 307 Rafał Kania – Ewolucja koncepcji wolności w polskiej myśli politycznej na przełomie XVIII i XIX w. 331 Marek Tracz-Tryniecki – Wolność w ujęciu Alexisa de Tocqueville’a 363 Michał Urbańczyk – Powinności wolności. John Stuart Mill i jego koncepcja wolności społecznej/obywatelskiej 393 Włodzimierz Gogłoza – Od konstytucyjnego abolicjonizmu do abolicji konstytucji. Lysander Spooner o wolności, niewolnictwie i granicach umowy społecznej 419 Jacek Bartyzel – Trzy koncepcje wolności Juana Donoso Cortesa 451 Olgierd Górecki – Homo Sapiens Liber – wolność jednostki w doktrynie polityczno-prawnej Herberta Spencera 475 Arkady Rzegocki – Wolność oparta na sumieniu w myśli lorda Actona 497 Paweł Sydor – Wolność jako świadoma konieczność. Wolicjonalizm jednostki ludzkiej w ujęciu Karola Marksa i Fryderyka Engelsa oraz ich następców 515 Maciej Chmieliński – Między wolnością absolutną a przyrodniczą determinacją. Idea wolności w myśli politycznej klasyków anarchizmu 533