Jurysprudencja 20. Dobro dziecka w ujęciu indywidualistycznym i wspólnotowym

Celem serii wydawniczej „Jurysprudencja” jest publikowanie monografii z zakresu teorii i filozofii prawa, a także dyscyplin prawniczych podejmujących problematykę teoretyczno- i filozoficzno-prawną w ramach własnych badań przedmiotowych. Inicjatywa powołania tego rodzaju serii wydawniczej spotkała się z dużym zainteresowaniem wszystkich ośrodków naukowych zajmujących się wskazaną problematyką, a także znanych naukowców z ośrodków zagranicznych. Redaktorzy serii Marek Zirk-Sadowski, Bartosz Wojciechowski * Autorka książki koncentruje się na usystematyzowaniu najważniejszych kwestii oraz dostarczeniu niezbędnych wskazówek dotyczących pojęcia dobra dziecka. Nietzscheańska opozycja apollińska-dionizyjska stanowi wszechstronną propozycję ujęcia przedstawionych w pracy filozoficzno- i teoretycznoprawnych zagadnień. Pierwiastek apolliński symbolizuje intelekt, prawo i jednostkę, natomiast dionizyjski – siłę natury, instynkt oraz wspólnotę. Przyjęta w monografii formuła opierająca się na przeciwstawieniu dwóch żywiołów nawiązuje do wielu przeciwieństw – począwszy od wspólnotowego i indywidualistycznego spojrzenia na dobro i dobro dziecka przez filozofię liberalną i komunitariańską aż po teoretycznoprawne omówienie koncepcji dobra dziecka jako klauzuli oraz zasady prawnej w świetle orzecznictwa sądów oraz trybunałów krajowych i międzynarodowych. W rozważaniach Autorki można odnaleźć jej osobiste, emocjonalne zainteresowanie analizowanym tematem. Dzięki temu publikacja nie jest jedynie „suchym”, pozbawionym życia wywodem naukowym. Wręcz przeciwnie – odnosi się do spraw doniosłych z pasją i emocją. Autorka nie ucieka też od trudnych społecznie tematów, co nadaje monografii aktualny wydźwięk. Z recenzji dr hab. Agnieszki Bielskiej-Brodziak, prof. UŚ Autorka przybliża dwie perspektywy myślenia o dobru dziecka, z których wyłania się obraz idei dobra dziecka w świetle napięcia między dobrem jednostki a dobrem wspólnym. Monografia jest napisana językiem komunikatywnym, co warto podkreślić, ponieważ Autorka udowadnia, że o problemach filozoficznych można pisać w sposób jasny i zrozumiały. Z recenzji dr. hab. Przemysława Kaczmarka, prof. UWr

Wstęp 7 I. Tradycja ideowa 15 1. Etymologia pojęcia dobra 17 2. Koncepcje dobra w ujęciu filozoficznym 19 2.1. Wspólnotowe spojrzenie na dobro: filozofia scholastyczna 22 2.2. Odrodzenie dobra w znaczeniu indywidualistycznym 25 2.3. Filozofia współczesna wobec problematyki dobra 31 2.4. Współczesne filozofki wobec dobra 34 3. Dobro: uwagi podsumowujące 36 II. Dobro jednostki a dobro wspólne 39 1. Dobro jednostki 41 1.1. Dobro jednostki: centrum zainteresowania myśli liberalnej 46 1.1.1. John Rawls: sprawiedliwość a dobro jednostki 49 1.1.2. Ronald Dworkin: indywidualizm etyczny 50 1.1.3. John Gray: liberalizm modus vivendi 52 1.1.4. Joseph Raz: dobrostan a interes jednostki 53 1.1.5. Robert Nozick: wolność, własność i jednostka 54 1.2. Liberałowie wobec dobra jednostki: uwagi podsumowujące 56 2. Dobro wspólne 57 2.1. Źródło rozmyślań o dobru wspólnym: katolicka nauka społeczna 61 2.2. Komunitariańska perspektywa na dobro wspólne 68 2.2.1. Michael Sandel: jednostka we wspólnocie 70 2.2.2. Charles Taylor: dobro bezpośrednio wspólne 72 2.2.3. Amitai Etzioni: złoty środek 74 2.2.4. Michael Walzer: dobra społeczne 76 2.2.5. Alasdair MacIntyre: dobro wspólne a cnota 77 3. Między dobrem jednostki a dobrem wspólnym 79 3.1. Will Kymlicka: współczesne spojrzenie na wspólnotę i jednostkę 80 3.2. Andrzej Szahaj: liberalna obrona dobra wspólnego 82 4. Prawo wobec dobra wspólnego i dobra jednostki 84 5. Jednostka a wspólnota: uwagi podsumowujące 96 III. Dobro dziecka w perspektywie filozoficznoprawnej 99 1. Dziecko w perspektywie filozoficznoprawnej 100 1.1. Dziecko i dzieciństwo z perspektywy historycznofilozoficznej 101 1.2. Rodzina i dobro wspólne w kontekście dziecka 104 1.3. Filozoficzne spojrzenie na dobro dziecka 113 2. Dziecko jako podmiot praw 122 2.1. Podmiotowość dziecka 123 2.2. Rodzina jako podstawowa komórka społeczna: prawo wobec zmian 127 2.3. Dobro i interes dziecka w świetle prawa 134 3. Dobro dziecka: uwagi podsumowujące 147 IV. Dobro dziecka w ujęciu teoretycznoprawnym: między wspólnotą a jednostką 149 1. Konstrukcja normatywna dobra dziecka 150 1.1. Kilka uwag o zasadach prawa – koncepcje wybrane 152 1.2. Krótka charakterystyka klauzul generalnych 158 1.3. Zasada prawa a klauzula generalna: uwagi porównawcze 162 2. Dobro dziecka – zasada czy klauzula? 166 2.1. Zasada dobra dziecka jako nadrzędna norma prawa 166 2.2. Niedookreślony charakter klauzuli dobra dziecka – studium przypadku 180 2.3. Dobro dziecka: apollińska zasada, dionizyjska klauzula 185 3. Dobro dziecka w ujęciu indywidualistycznym i wspólnotowym 187 Zakończenie 193 Bibliografia 197